II SA/Lu 406/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor -sprawozdawca, Asesor WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent stażysta Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2005 r. sprawy ze skargi E.M. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości i odszkodowania I. uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Prezydenta Miasta z [...] r. znak [...], obie w części orzekającej o wywłaszczeniu na rzecz Gminy udziału E.M. nieruchomości nr [...] przy ul. [...] i ustalającej odszkodowanie na rzecz E.M. z tym, że zaskarżona decyzja w uchylonej części nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; II. zasądza od Wojewody na rzecz E.M. kwotę 1755(jeden tysiąc siedemset pięćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...]r., Nr [...] wydaną na podstawie art. 138§1pkt.1 kpa Wojewoda [...]po rozpoznaniu odwołania E.M. utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta z dnia [...]., znak: [...] w sprawie wywłaszczenia na rzecz Gminy [...]nieruchomości położonej przy ul. [...], oznaczonej nr [...] o pow.381 oraz ustalającej odszkodowanie w kwocie 69.940zł. Wywłaszczona nieruchomość stanowiła współwłasność do 2/3 części E.M. oraz do 1/3 części [...]" Spółki z o.o. z siedzibą w L. Wywłaszczenie nastąpiło zgodnie z prawomocną decyzją Prezydenta Miasta o ustaleniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...]r., Nr [...] pod budowę drogi [...] na odcinku od ul. [...]do granic miasta. Organ odwoławczy stwierdził, że postępowanie w sprawie o wywłaszczenie zostało przez organ I instancji przeprowadzone prawidłowo. W celu określenia wartości przedmiotowej nieruchomości organ I instancji zlecił wykonanie operatu szacunkowego, który stanowił podstawę do ustalenia wysokości odszkodowania za tę nieruchomość. Operat taki został wykonany przez rzeczoznawcę majątkowego J.S. w marcu 2004r. i spełnia wymogi ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997r. oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lipca 1998r. w sprawie zasad sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. z 1998r., Nr 98, poz.612) Rzeczoznawca majątkowy przy ustalaniu wartości rynkowej wywłaszczonej nieruchomości przyjął aktualny sposób użytkowania z uwagi na fakt, że cel wywłaszczenia nie powoduje wzrostu wartości rynkowej gruntu nieruchomości. Dla ustalenia tej wartości zastosował podejście porównawcze i metodę korygowania ceny średniej. W wyniku zastosowania tej metody rzeczoznawca majątkowy ustalił, że większość skorygowanych cen nieruchomości przyjętych do porównań z nieruchomością szacowaną, zawarta jest w przedziale od 161,29zł/m2 do 187,50zł/m2, a zatem ustalona w szacunku wartość 1m2 nie odbiega zasadniczo od cen wolnorynkowych, uzyskiwanych za nieruchomości podobne do wywłaszczonej. Organ odnosząc się do zarzutów odwołania stwierdził ponadto, że został zapewniony dojazd do nieruchomości pozostałej po wywłaszczeniu oznaczonej nr [...], co potwierdza pismo Urzędu Miasta z dnia [...]., a także oświadczenie Prezydenta Miasta złożone na rozprawie administracyjnej w dniu 1 czerwca 2005r. Skargę do sądu administracyjnego wniosły [...]" Sp. z o.o. oraz E.M., domagając się uchylenia decyzji Wojewody jak również poprzedzającej ją decyzję organu I instancji. W skardze podniosły, że nie zgadzają się ze stanowiskiem organów, iż powstałe w wyniku podziału działki objęte postępowaniem wywłaszczeniowym mają zapewniony dojazd, gdyż obecnie ani Gmina ani Skarb Państwa nie są właścicielami gruntu pod drogi dojazdowe, nie ma też ustanowionych odpowiednich służebności. Ponadto, zdaniem skarżących operat szacunkowy, w oparciu o który organ wyliczył odszkodowanie jest wadliwy, ponieważ nie uwzględnia aktualnie kształtujących się cen sprzedaży nieruchomości uzyskiwanych przez Gminę, które są znacznie wyższe niż przyjęte przez biegłego. Skarżące wyjaśniły, że zarzut ten podnosiły w postępowaniu odwoławczym, co ich zdaniem oznaczało, że wnioskują o kolejną wyceną nieruchomości, mimo to organ odwoławczy nie przeprowadził takiego dowodu. Skarżące podniosły również, iż nie zostały wezwane do końcowego zapoznania się ze zgromadzonym materiałem, co stanowi naruszenie art. 10§1 i 81 kpa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1§1i2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz.1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem, nie jest jednak związany granicami skargi. (art.134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) Zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, aczkolwiek z innych przyczyn, niż podniesione w skardze. Przedmiotem postępowania jest wywłaszczenie na rzecz Gminy nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] i ustalenie odszkodowania dla byłych właścicieli "[...] Sp. z o.o. oraz E.M.. W świetle obowiązujących przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2000r., Nr 46, poz.543 ze zm.) organem właściwym do wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości oraz ustaleniu odszkodowania jest starosta wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej. (art. 12 ust.4 oraz 129ust.1), przy czym przez starostę należy rozumieć również prezydenta miasta na prawach powiatu. (art. 4pkt.9b1) Podnieść jednocześnie należy, że organ administracyjny może występować w obrocie prawnym w dwóch rolach – jako organ nadrzędny, powołany do rozstrzygania spraw administracyjnych, posiadający władztwo administracyjne (imperium) oraz jako strona stosunku administracyjnoprawnego lub cywilnoprawnego. Niedopuszczalnym jest więc, aby jednostka samorządu terytorialnego (w tym przypadku gmina) będąc stroną stosunku cywilnoprawnego występowała jednocześnie w roli organu wydającego decyzję we własnej sprawie. Prezydent miasta na prawach powiatu podlega zatem na podstawie art. 24§1pkt. 1 i 4 kpa. wyłączeniu od orzekania w sprawie wywłaszczenia nieruchomości na rzecz gminy, której jest przedstawicielem. W świetle bowiem art. 31 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jednolity: Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.) prezydent miasta będący jednocześnie tzw. starostą grodzkim kieruje bieżącymi sprawami gminy oraz reprezentuje je na zewnątrz. Jest więc również ustawowym przedstawicielem gminy, posiadającej osobowość prawną i występującą w postępowaniu jako strona. Nie może więc, zgodnie z powołanym art. 24 § 1 pkt. 4 kpa wydać decyzji, której jest adresatem. Podobne stanowisko zawarł Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu 7 sędziów NSA z dnia 19 maja 2003r., OPS 1/03, ONSA 2003, Nr 4, poz.115, iż "w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy miasta i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, podlega wyłączeniu na podstawie art. 24 § 1 pkt 1 i 4 k.p.a., o w konsekwencji wyłącza możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta". W rozpoznawanej sprawie w przedmiocie wywłaszczenia nieruchomości na rzecz Gminy, Wojewoda powinien zatem wyznaczyć inny organ I instancji, zgodnie z dyspozycją art. 26 § 2 kpa. Wyłączenie prezydenta miasta na prawach powiatu od udziału w postępowaniu w sprawie oznacza również niemożność udzielenia przez niego upoważnienia do wydawania decyzji w tym przedmiocie pracownikom urzędu miasta, co słusznie podnosi cyt. uchwała NSA z dnia 19 maja 2003 roku. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" w zw. z art. 152 oraz art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.