II SA/Lu 424/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom, Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Protokolant Starszy asystent sędziego Monika Samcik po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2018 r. sprawy ze skargi N. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu M. T. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] października 2018 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 2017 r. nr [...] o przyznaniu N. D. zasiłku celowego w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do opłacenia stancji. Rozstrzygnięcie to zapadło w następującym stanie sprawy: N. D. we wniosku z dnia [...] maja 2017 r. zwróciła się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. o przyznanie jej pomocy społecznej w formie zasiłku celowego na dofinansowanie opłaty za mieszkanie oraz w formie zasiłku okresowego. Organ ten wydał w dniu [...] czerwca 2017 r. dwie decyzje, a mianowicie: decyzję nr [...] o przyznaniu wnioskodawczyni zasiłku okresowego na okres od [...] maja 2017 r. do [...] sierpnia 2017 r. w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na bieżące potrzeby oraz drugą decyzję nr [...] o przyznaniu w miesiącu maju 2017 r. zasiłku celowego w kwocie [...]zł na dofinansowanie do opłaty za stancję. To ta druga decyzja jest przedmiotem tej sprawy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze rozstrzygając sprawę wyjaśniło, że kwestionowana decyzja jest decyzją pozytywną, przyznającą stronie pomoc społeczną, zaś z jej sentencji wynika, iż zasiłek celowy został przyznany z powodu długotrwałej choroby z przeznaczeniem na dofinansowanie opłaty za stancję. Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że wnioskodawczyni pozostaje bez dochodu, co oznacza, że spełnia kryterium dochodowe do ubiegania się o bezzwrotną pomoc społeczną, co potwierdził organ niższej instancji poprzez przyznanie zasiłku celowego. Kolegium wskazało, że stosownie do art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2017 r. poz. 1769, ze zm.), zasiłek celowy przyznawany jest w ramach uznania organu administracji publicznej (przepis prawa używa sformułowania "może"), które nie może nosić cech dowolności, zaś granice tego uznania ograniczają, z jednej strony prawidłowo ustalony stan faktyczny sprawy, a z drugiej obowiązujące przepisy prawa. Celem pomocy społecznej nie jest zaspakajanie wszelkich zgłaszanych potrzeb przez osobę uprawnioną, ale umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). W kontekście zgłaszanych przez odwołującą się pod adresem organów pomocy społecznej potrzeb organ odwoławczy podniósł, że wnioskodawczyni jest mężatką (w nieformalnej separacji), jak również i to, że wyprowadziła się od męża z uwagi na przemoc, której od niego doznawała. Z tego Kolegium wywiodło, że do obecnej trudnej sytuacji strony przyczynił się również jej mąż. Organ wskazał na treść art. 130 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 682), z którego wyprowadził argument, że odwołująca się miałaby roszczenie względem swojego męża o dostarczanie przez niego środków utrzymania na jej rzecz, o ile pozostawałaby z nim co najmniej w formalnej separacji orzeczonej przez sąd rodzinny. Wnioskodawczyni nie wiąże swoich dalszych losów z mężem, skoro deklaruje stały pobyt w L.. Dlatego też formalne uregulowanie swojego stanu cywilnego przez odwołującą się i ewentualne sformułowanie roszczenia alimentacyjnego należałoby poczytywać za działanie pożądane, bo odpowiadające duchowi art. 2 ust. 1 i 4 ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy podniósł również, że kierowane przez wnioskodawczynię do Kolegium wnioski o przyznanie celowych zasiłków wyrównawczych w kwocie 400 zł miesięcznie od dnia [...] kwietnia 2017 r. i po dniu [...] czerwca 2017 r. – nie znajdują formalnego uzasadnienia i nie mogą podlegać procedowaniu, bowiem Kolegium nie jest organem właściwym do ich rozpatrzenia. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie strona skarżąca zaskarżyła w całości powyższą decyzję i wniosła o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzających ją decyzji organu I instancji, jako naruszających prawo i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, polegające w szczególności na: . braku rzetelności i staranności organów obu instancji w analizie zebranego materiału dowodowego; . wydanie przez organy obu instancji decyzji z pominięciem analizy istotnych okoliczności sprawy . oraz sformułowania przez organy obu instancji stosownego uzasadnienia wydanych decyzji. Organ odwoławczy odnosząc do wniesionej skargi oraz wskazując na zaistniałe realia niniejszej sprawy stwierdziło, iż skarga ta nie może zostać merytorycznie rozpatrzona z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Na wniosek strony skarżącej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z dnia 9 maja 2018 r. przywrócił termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Badając zaskarżoną decyzję według kryteriów przewidzianych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302, z późn. zm. – dalej jako "p.p.s.a.") Sąd stwierdza, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, zaś jej wydanie poprzedziło postępowanie, w którym nie uchybiono regułom prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim wymaga zwrócenia uwagi, że przedmiotem tej sprawy była kwestia wysokości przyznanej przez Prezydenta Miasta L. na rzecz skarżącej N. D. pomocy w formie zasiłku celowego z przeznaczeniem na dofinansowanie opłaty za stancję. Skarżąca wnioskowała o przyznanie pomocy na ten cel w wysokości 400 zł (odpowiadającej pełnej wysokości czynszu za wynajmowany lokal), a organ przyznał jej pomoc w wysokości [...] zł. Zgodnie z przepisem art. 39 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (j.t. Dz. U. z 2018 r. poz. 1508, z późn. zm. – dalej jako "ustawa"), w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Z przepisu art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r. poz. 1058) wynika, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 634,00 zł. Co istotne, rozpoznanie wniosku o przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy opiera się na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użyte przez ustawodawcę w tym przepisie określenie "może być przyznany", zamiast określenia "przyznaje się". Oznacza to, że nawet spełnienie przez ubiegającego się o zasiłek celowy warunków koniecznych do jego uzyskania nie stwarza po stronie organu obowiązku jego przyznania w wysokości żądanej przez stronę. Wysokość, jak i samo przyznanie świadczenia, uzależnione są również od możliwości finansowych organu przyznającego pomoc oraz ilości innych osób potrzebujących i zamieszkujących na terenie danej gminy. Ponadto organ oceniając sytuację materialną danej osoby, może wybrać sposób i formę pomocy najbardziej adekwatną, zważając na ograniczone możliwości przyznania pomocy społecznej jako instytucji. Jednocześnie organ musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z przepisów art. 3 ust. 3 i 4 powołanej ustawy. Nie może zatem swojej pomocy skoncentrować na finansowaniu potrzeb tylko jednej osoby, choćby jej sytuacja materialna, czy też zdrowotna była istotnie trudna. Kontrola sądu administracyjnego prowadzona z punktu widzenia legalności tego rodzaju decyzji administracyjnych jest w stosunku do takich decyzji ograniczona. Sprowadza się bowiem do badania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem – czy prowadząc postępowanie organ rozpoznający sprawę nie uchybił przepisom art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, oraz czy po wszechstronnym i wnikliwym jego rozważeniu dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia. W ocenie Sądu, organy rozpatrujące niniejszą sprawę nie uchybiły wskazanym powyżej przepisom i dyrektywom, a w szczególności w wystarczającym stopniu zebrały i oceniły materiał dowodowy. Poza sporem pozostaje, że skarżąca N. D. wnioskująca o przyznanie zasiłku celowego na dofinansowanie opłaty za mieszkanie spełniła kryterium dochodowe warunkujące przyznanie tego świadczenia. Z dokumentów zgromadzonych w toku postępowania, to jest przede wszystkim z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia [...] maja 2017 r. i oświadczenia o stanie majątkowym z tego samego dnia wynika, że skarżąca nie posiada żadnego dochodu i jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna w Powiatowym Urzędzie Pracy w L. od dnia [...] czerwca 2017 r., bez prawa do zasiłku. Prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka w pokoju udostępnionym jej przez najemcę, za które winna opłacać czynsz w wysokości 400 zł. Nie kwestionując zatem trudnej sytuacji życiowej w jakiej znalazła się skarżąca oraz biorąc pod uwagę treść cytowanych na wstępie przepisów należy podnieść, że strona jest osobą w wieku aktywności zawodowej, zdolną do pracy, zarejestrowaną w urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy. Wskazywane przez nią problemy zdrowotne, jakkolwiek wymagają leczenia, to brak dokumentów potwierdzających, że ich występowanie uniemożliwia N. D. podjęcie zatrudnienia. Możliwość taką potwierdza także załączona do akt sprawy umowa zlecenie z dnia [...] marca 2017 r., na mocy której strona wykonywała powierzone jej czynności u zleceniodawcy przez okres 3 miesięcy (od [...] marca 2017 do [...] maja 2017 r.). W konkluzji należało stwierdzić, że skarżąca jako osoba w wieku produkcyjnym jest zdolna do pracy, skoro nie posiada orzeczenia o jakiejkolwiek niepełnosprawności oraz nie posiada na utrzymaniu małoletnich dzieci. Ma tym samym potencjalną możliwość zaspokajania swoich potrzeb życiowych we własnym zakresie, bez potrzeby korzystania z pomocy organów państwa. Tym niemniej trzeba zwrócić uwagę, że skarżąca systematycznie jest obejmowana pomocą społeczną. Decyzją z dnia [...] marca 2017 r. Burmistrz B. przyznał jej specjalny zasiłek celowy w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do wynajęcia stancji, natomiast decyzją Prezydenta Miasta L. z dnia [...] czerwca 2017 r. otrzymała zasiłek okresowy z powodu długotrwałej choroby od dnia [...] maja 2017 r. do dnia [...] sierpnia 2017 r. w kwocie [...]zł miesięcznie, z przeznaczenie na bieżące potrzeby, a decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r. zasiłek celowy w kwocie [...]zł z przeznaczeniem na dofinansowanie do opłacenia stancji. Podkreślić również należy, że organ przyznając stronie pomoc musi brać pod uwagę możliwości finansowe placówki (musi uwzględniać wysokość przyznanych już świadczeń) i dokonywać stosownego rozdziału środków tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba potrzebujących. Na tle niniejszej sprawy uznać należało, że organy wszechstronnie w ramach swoich budżetowych możliwości wspomagają N. D. w różnych jej potrzebach i nie można im zarzucić naruszenia prawa w tym, że zgłaszanych potrzeb nie realizują w całości. Zauważyć również należy, że skarżąca kwestionując wysokość przyznanego jej zasiłku nie podniosła żadnych okoliczności, które mogłyby przemawiać za przyznaniem jej zasiłku celowego w innej wysokości. Okoliczności podnoszone w skardze nie podważają prawidłowości ani poczynionych ustaleń faktycznych, ani dokonanej na ich podstawie oceny i wniosków oraz prawidłowości zastosowanych przepisów prawa właściwych dla rozstrzygnięcia sprawy. Rozpoznając niniejszą sprawę należało mieć także na uwadze podstawowe cele jakie spełniać ma instytucja pomocy społecznej. Z art. 2 ust. 1 ustawy wynika, że ma ona na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Ponadto istotnym jest, że z art. 3 ust. 4 ustawy wynika, iż potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Warunki te organy rozpoznające sprawę uwzględniły. W konkluzji dotychczasowych rozważań należy więc wskazać, że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy przyznanie skarżącej zasiłku celowego stanowiącego dofinansowanie do opłacenia stancji w wysokości [...] zł, przy jednoczesnym udzielenia jej innych rodzajów pomocy, było uprawnione z świetle przepisów regulujących zasady i tryb udzielania pomocy społecznej. Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – obowiązany był oddalić skargę, o czym orzekł w pkt I sentencji wyroku. Rozstrzygając w punkcie II sentencji wyroku o kosztach postępowania Sąd uwzględnił, że skarżąca reprezentowana była w tej sprawie przez radcę prawnego ustanowionego w ramach prawa pomocy, któremu na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1715), należało przyznać od Skarbu Państwa stosowane wynagrodzenie, wraz z podatkiem od towarów i usług.