II SA/Lu 428/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędzia WSA Jacek Czaja po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 października 2025 r. sprawy ze skargi Z. K. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 12 czerwca 2025 r. nr 3/L.RPU/2024, znak: LU.RPU.533.1.2023.DB w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nakazania przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego oddala skargę. Z. K. (dalej: skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej: organ II instancji, organ odwoławczy) z dnia 12 czerwca 2025 r. nr 3/L.RPU/2024, znak: LU.RPU.533.1.2023.DB w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nakazania przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego. Zaskarżona decyzja została wydana w następujących okolicznościach sprawy. Pismem z 11 lipca 2023 r. skarżący wniósł o nakazanie Wójtowi Gminy Lubartów przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego w postaci przepustu (poprzez jego udrożnienie) zlokalizowanego w drodze gminnej nr [...] (działka nr [...]) w m. L. , gm. L., woj. lubelskie. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, że konieczne jest pilne udrożnienie przepustu drogowego, znajdującego się w pobliżu jego posesji, z uwagi na ciągłe podtapianie piwnicy w jego domu. Skarżący wskazał, że zarówno podczas wiosennych roztopów śniegów, jak i podczas intensywnych opadów deszczu w niecce po przeciwnej stronie drogi tworzy się zastoisko wody, która stopniowo przesiąkając przez grunt wypływa w piwnicy jego domu. Skarżący dodał, że przedmiotowy przepust jest ciągle zasypany, co uniemożliwia swobodny przepływ wody, a taka sytuacja utrzymuje się już wiele lat. W dniu 8 sierpnia 2023 r. została przeprowadzona wizja w terenie, z której została spisana notatka służbowa i sporządzona dokumentacja fotograficzna. W czasie wizji nie stwierdzono żadnych zastoisk wody na działce nr [...], znajdującej się w okolicach przepustu. Stwierdzono, że przepust od strony w/w działki jest zamulony, natomiast po drugiej stronie drogi jest całkowicie zasypany (dostęp był utrudniony ze względu na istniejący płot). Teren działki nr [...] jest zaniżony co sugeruje, że po opadach deszczu czy roztopach może tam stagnować woda. W związku z prowadzonym postępowaniem administracyjnym organ wystąpił do Gminy L. - właściciela przepustu, z pismem z dnia 13 września 2023 r. o przedłożenie dokumentów potwierdzających jego legalność zgodnie z ustawą Prawo wodne oraz termin jego wykonania. Gmina L. pismem z dnia 21 września 2023 r. poinformowała organ, że przepust zlokalizowany pod koroną drogi gminnej nr [...] L na działce nr ewid.[...] pomiędzy działkami nr [...] w miejscowości L., gm. L. został wykonany w 1997r. w ramach realizacji inwestycji pn."Ulepszenie drogi gminnej nr [...] położonej w miejscowości L., gm. L.". Do pisma zostały dołączone n/w dokumenty: 1. Dziennik budowy dla inwestycji ulepszenie nawierzchni drogowej, adres budowy m. [...], gm. L. 2. Protokół odbioru wykonanych elementów z 20 listopada 1997r. 3. Umowa - zlecenie z dnia 25 września 1997r. W celu potwierdzenia legalności przedmiotowego przepustu organ wystąpił również do Starostwa Powiatowego w Lubartowie o udostępnienie kopii decyzji pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie tego przepustu. Starosta Lubartowski w e-mailu z dnia 13 października 2023 r. poinformował, że nie jest w posiadaniu w/w decyzji, natomiast dokumenty do 1993 r. zostały wybrakowane przez archiwum zakładowe. Dyrektor Zarządu Zlewni w Zamościu Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej organ I instancji) decyzją z dnia 22 listopada 2023 r. nr 3/D/ZPU/2023, znak: LU.ZPU.3.534.1.2023, umorzył w całości postępowanie z wniosku skarżącego jako bezprzedmiotowe. Według organu I instancji przepust posadowiony w ciągu drogi gminnej o nr G.103367L stanowi urządzenie wodne, które zostało wykonane bez pozwolenia wodnoprawnego. Nałożenie zobowiązania na właściciela przepustu w zakresie przywrócenia jego poprzedniej funkcji oznaczałoby zatem jego legalizację, co byłoby sprzeczne z art. 190 ust. 1 Prawa wodnego, zgodnie z którym legalizacja urządzenia wodnego może nastąpić na wniosek jego właściciela. W związku z powyższym w ocenie organu konieczne było umorzenie postępowania. W wyniku odwołania od powyższej decyzji, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia 25 stycznia 2024 r. nr 1/L.RPU/2024 uchylił powyższą decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy podniósł, że organ I instancji nie uzasadnił na jakiej podstawie uznał, że wydanie decyzji restytucyjnej w trybie art. 191 ust. 1 prawa wodnego stanowiłoby legalizację przepustu. Wskazał również, że organ mógł zawiesić postępowanie do czasu rozstrzygnięcia postępowania w trybie art. 190 ust. 2 Prawa wodnego, które może prowadzić jako organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonanie urządzeń wodnych, jednakże nie podjął takich działań. Od powyższej decyzji skarżący wniósł sprzeciw do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wyrokiem z 27 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 142/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił decyzję organu odwoławczego z dnia 25 stycznia 2024 r. W ocenie Sądu z treści uzasadnienia nie wynikały okoliczności, które w myśl art. 138 § 2 k.p.a. uzasadniałaby uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej oraz praktycznie żadne wskazania, co do dalszego postępowania. Organ odwoławczy naruszył zatem przepisy postępowania odnoszące się do konieczności właściwego uzasadnienia decyzji administracyjnej. Zastosowanie art. 138 § 2 k.p.a. poprzedzone powinno być wykazaniem, że ewentualne postępowanie dowodowe przeprowadzone na podstawie art. 136 § 1 k.p.a. będzie niewystarczające. W związku z powyższym organ II instancji przeprowadził dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie poprzez dokonanie w dniu 15 maja 2024 r. oględzin terenu. O oględzinach poinformowano skarżącego. Odbyty się one w jego obecności, co potwierdza złożony własnoręcznie podpis skarżącego na protokole z dnia 15 maja 2024 r. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia 28 czerwca 2024 r. nr 2/L.RPU/2024, znak: LU.RPU.533.1.2023.DB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 22 listopada 2023 r. Nr 3/D/ZPU/2023, znak: LU.ZPU.3.534.1.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie rozpatrując ponownie sprawę stwierdził, że w świetle zebranego materiału dowodowego decyzję organu I instancji należy utrzymać w mocy, pomimo że podstawa umorzenia postępowania jest chybiona. Organ II instancji przeprowadzając uzupełniające postępowanie dowodowe w postaci oględzin terenowych pozyskał nowe fakty, które nie były uwzględnione w dotychczasowych postępowaniach. Z oględzin dokonanych w dniu 15 maja 2024 r. wynika, że w ciągu drogi gminnej, w której korpusie posadowiony jest przedmiotowy przepust nie występują rowy odwadniające koronę drogi, zatem przepust nie jest funkcjonalnie powiązany z innymi urządzeniami, w stosunku do których stosuje się przepisy dotyczące urządzeń wodnych, stanowiących odbiorniki wód opadowych. Istotą powstałego problemu jest fakt, że właściciel nieruchomości o nr ewid.[...] zasypał wylot z przepustu, którego część jest posadowiona na tej nieruchomości poza granicami pasa drogowego. Te bezprawne działania doprowadziły do zakłócenia stosunków wodnych na terenie działki o nr ewid.[...], uniemożliwiając odpływ nadmiaru wody zgromadzonej w istniejącym tu zaniżeniu terenowym. Zdaniem organu przedmiotowy przepust nie stanowi urządzenia wodnego, w myśl przepisów obowiązujących w czasie jego wykonania, gdyż nie spełnia funkcji opisanych powyżej. Podobnie w obowiązującym stanie prawnym nie będzie stanowił urządzenia wodnego, gdyż jak to wynika z dyspozycji art. 16 pkt 65 Prawo wodne - urządzenie wodne to urządzenie lub budowla służąca do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Przepust nie służy do kształtowania zasobów wodnych ani korzystania z nich a jedynie przeprowadza nadmiar wody powierzchniowej, która nie jest ujęta w żadnej z kategorii "wód". W związku z powyższym choć organ I instancji nie zastosował poprawnych przesłanek do umorzenia postępowania, to postępowanie i tak powinno zostać umorzone. Organ II instancji nie może zatem umorzyć postępowania raz już umorzonego niezależnie od przyczyny umorzenia. Od powyższej decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Wyrokiem z dnia 19 grudnia 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 610/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując wytyczne do ponownego rozpatrzenia sprawy. W ocenie Sądu zasadnicza wadliwość orzekania w sprawie polegała na braku wyczerpującego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego i niedostatecznym wyjaśnieniu czy przedmiotowy przepust stanowi urządzenie wodne w rozumieniu przepisów prawa wodnego. Wśród przesłanych przez organ w formie elektronicznej dokumentów znalazły się fotografie mające przedstawiać przedmiotowy przepust. Część tych zdjęć obrazowała przedmiotowy przepust (zgodna była z fotografiami wykonanymi wcześniej w czasie wizji przeprowadzonej w dniu 8 sierpnia 2023 r. – k.131-135 akt administracyjnych), ale wśród przedstawionych zdjęć znajdowały się dwie fotografie, na których uwidoczniono całkowicie nowy obiekt w postaci betonowego przykrycia cembrowiny wraz z usytuowanym na niej metalowym prostokątnym włazem oraz metalową skrzynią (k.70 i 71 akt sądowych). W takiej sytuacji w sprawie nie było jasne, czy fotografie te dokumentują zmieniony w trakcie postępowania stan przedmiotowego przepustu, który nie jest już zasypany na wylocie od strony działki nr [...] (na co wskazywały wyniki wcześniejszych oględzin i treść protokołu oględzin z dnia 15 maja 2024 r.), lecz zabudowany jest betonową cembrowiną z usytuowanym na niej metalowym prostokątnym włazem oraz metalową skrzynią, czy też być może fotografie te, pomimo swej oczywistej koincydencji czasowej, obrazują jednakże inny obiekt niż przedmiotowy przepust. W ocenie Sądu należyte wyjaśnienie i rozpatrzenie tej okoliczności było niezbędne dla należytego rozstrzygnięcia sprawy. Organ II instancji przeprowadził dodatkowe postępowanie poprzez dokonanie w dniu 15 kwietnia 2025 r. oględzin terenu. O oględzinach poinformowano skarżącego i oględziny odbyły się w jego obecności. Następnie Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia 12 czerwca 2025 r. nr 3/L.RPU/2024, znak: LU.RPU.533.1.2023.DB utrzymał w mocy decyzję organu I instancji z dnia 22 listopada 2023 r. Nr 3/D/ZPU/2023, znak: LU.ZPU.3.534.1.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego. Podczas oględzin terenowych wykonano dodatkową dokumentację fotograficzną, ponownie zweryfikowano sporny przepust oraz potwierdzono, że sfotografowana infrastruktura techniczna (studzienka) nie jest związana z przepustem. Podstawą umorzenia organu II instancji jest stwierdzenie, że przedmiotowy przepust umieszczony w ciągu drogi gminnej nr [...] nie jest urządzeniem wodnym według przepisów obowiązujących podczas jego wykonania w 1997 r., jak i w obecnie obowiązującym stanie prawnym. Akta sprawy, wizje terenowe przeprowadzone w dniach 15 maja 2024 r. i 15 kwietnia 2025 r. potwierdziły, że przepust nie spełnia wymogów dotyczących urządzeń wodnych. Przepust nie ma funkcjonalnego połączenia z rowami odwadniającymi koronę drogi, co oznacza, że nie pełni funkcji odprowadzania wód powierzchniowych, ani nie wpływa na kształtowanie zasobów wodnych. Okoliczny teren zaobserwowany podczas oględzin terenowych, jak i archiwalne zdjęcia satelitarne [źródło GEOPORTAL] nie sugerują, aby w przeszłości sytuacja mogła wyglądać inaczej. Zdaniem organu w zaistniałych okolicznościach należy stwierdzić, że przedmiotowy przepust nie stanowi urządzenia wodnego, w myśli przepisów obowiązujących w czasie jego wykonania, gdyż nie spełnia funkcji opisanych powyżej. Podobnie w obowiązującym stanie prawnym nie będzie stanowił urządzenia wodnego, gdyż jak to wynika z dyspozycji art. 16 pkt 65 Prawo wodne -urządzenie wodne to urządzenie lub budowla służąca do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów. Przepust nie służy do kształtowania zasobów wodnych ani korzystania z nich a jedynie przeprowadza nadmiar wody powierzchniowej, która nie jest ujęta w żadnej z kategorii "wód". Skoro zatem przedmiotowy przepust nie stanowi urządzenia wodnego nie ma podstaw do zastosowania przepisów art. 191 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne i organ I instancji powinien umorzyć postępowanie ze względu na tę właśnie przesłankę a nie fakt, że wydanie decyzji restytucyjnej w trybie art. 191 ust. 1 Prawa wodnego stanowiłoby legalizację przedmiotowego przepustu. Zatem, choć organ I instancji nie zastosował poprawnych przesłanek do umorzenia postępowania, to postępowanie i tak powinno zostać umorzone. Organ II instancji nie może zatem umorzyć postępowania raz już umorzonego niezależnie od przyczyny umorzenia tego postępowania. Powyższa decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie została zaskarżona przez skarżącego w niniejszej sprawie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze zarzucono: 1. naruszenie przepisów prawa, tj; a) art 153 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione okolicznościami niniejszej sprawy odstąpienie od obowiązku ponownego jej rozpoznania z uwzględnieniem oceny prawnej i wskazań Sądu co do dalszego toku postępowania wyrażone w wyroku z dnia 19 grudnia 2024 r. sygn. akt II SA/Lu 610/24, co już samo w sobie dyskwalifikuje z obrotu prawnego tak wydaną decyzję chociażby na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., o co też skarżący wnosi. Gdyby Sąd nie podzielił tak wyrażonego przez skarżącego stanowiska, to zarzuca on organowi: 2. naruszenie przepisów postępowania, tj; a) art. 10 § 1 w zw. z art. 78 i art. 79a k.p.a. poprzez nieuzasadnione okolicznościami niniejszej sprawy odstąpienie od obowiązku powiadomienia go o zebraniu całości materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, a tym samym uniemożliwienie mu wypowiedzenia się co do zebranych materiałów oraz zgłoszonych wniosków dowodowych, jak również niedopełnienie obowiązku wskazania zależnych od niego przesłanek, które ewentualnie nie zostały spełnione lub też wykazane w kontekście wszczętego z jego wniosku postępowania, co skutkowało wydaniem przedmiotowej decyzji niezgodnie z jego żądaniem, a w konsekwencji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Gdyby jednak Sąd nie uwzględnił i ww. zarzutu, to skarżący zarzuca organowi: b) nieodniesienie się w pełnym zakresie do kwestii (zarzutów) podniesionych przez niego w odwołaniu z dnia 8 grudnia 2023 r. od decyzji organu I instancji (Dyrektora ZZ w Zamościu) w szczególności do wyrażonej przez niego wątpliwości co do właściwości Dyrektora RZGW jako organu II instancji (z zastrzeżeniem, że tylko w tej konkretnej sprawie) w okolicznościach wskazanych w tym odwołaniu (zob. jego uzasadnienie). c) naruszenie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie oraz dokonanie ustaleń faktycznych niezgodnie przepisami oraz z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, co znajduje też odzwierciedlenie w wyroku z dnia 27 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Lu 142/24 o uchyleniu decyzji Nr 1/L.RPU/2024 Dyrektora RZGW z dnia 25 stycznia 2024 r. wydanego po rozpatrzeniu jego sprzeciwu od tejże decyzji (zob. uzasadnienie wyroku), jednakże bez większej refleksji ze strony organu przy rozstrzygnięciu sprawy zakończonej zaskarżoną przez niego decyzją Nr [...] zwłaszcza, gdy chodzi o wytyczne Sądu. d) naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieuzasadnione okolicznościami sprawy utrzymanie w mocy decyzji nr 3/D/ZPU/2023 organu I instancji o umorzeniu postępowania w całości jako bezprzedmiotowego, pomimo uznania, że została wydana na błędnej przesłance umorzenia, czego jednak organ dostatecznie nie uzasadnił w decyzji nr 3/L.RPU/2024. e) dopuszczenie się bezczynności i przewlekłości w niniejszym postępowaniu poprzez pozorację czynności w sprawie (z przyczyn obiektywnych skarżący zrezygnował z prawa wniesienia do Sądu kolejnej już skargi w tym zakresie). 3. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 191 ust. 1 w zw. z art. 16 pkt 65 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm.) - dalej: p.w. i w zw. z art, 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię polegającą na arbitralnym uznaniu, że sporny przepust pod koroną drogi gminnej nr [...] nie jest urządzeniem wodnym w myśl art. 16 pkt 65 p.w. gdyż nie służy do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów a jedynie przeprowadza nadmiar wody powierzchniowej, która to woda nie jest ujęta w żadnej z kategorii "wód", a tym samym nie ma podstaw do zastosowania przepisów art. 191 ust. 1 p.w. co z kolei stanowi przesłankę do umorzenia postępowania na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., podczas gdy w realiach niniejszej sprawy należało uznać, iż przedmiotowy przepust powinien być traktowany jako urządzenie wodne ze wszystkimi tego konsekwencjami, gdyż, wbrew twierdzeniu organu, służy jednak do kształtowania zasobów wodnych i na wykonanie którego w momencie realizacji inwestycji (drogi) wymagane było pozwolenie wodnoprawne - w świetle przepisów obowiązującej wówczas ustawy z dnia 24 października 1974. - Prawo wodne (Dz. U. z 1974 r., Nr 38 poz. 230 ze zm.), jak orzekł to organ I instancji w decyzji Nr 3/0/ZPU/2023 z dnia 22 listopada 2023 r. o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego po uprzednim uznaniu, iż przepust ten - jako urządzenie wodne, został wykonany bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego, a więc odmiennie niż organ odwoławczy w swojej decyzji Nr 2/L.RPU/2024 z dnia 28 czerwca 2024 r. oraz zaskarżonej ww. decyzji Nr 3/L.RPU/2024 z dnia 12 czerwca 2025 r, co rodzi uzasadnione wątpliwości odnośnie prawidłowości takiego rozstrzygnięcia organu odwoławczego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Na wstępie należy zaznaczyć, że w rozpoznawanej sprawie istotną okolicznością jest fakt, że przedmiotowe postępowanie administracyjne było już przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który w wyroku z dnia z 19 grudnia 2024 r., o sygnaturze akt. II SA/Lu 610/24 uwzględnił skargę Z. K. i uchylił zaskarżoną decyzję. Wyrok ten jest prawomocny. Jest to o tyle istotne, że w świetle art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej. Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest natomiast kolejna decyzja Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji umarzającą postępowanie w sprawie nałożenia na Gminę L. obowiązku przywrócenia poprzedniej funkcji urządzenia wodnego w postaci przepustu (poprzez jego udrożnienie) zlokalizowanego w drodze gminnej nr [...] (działka nr [...]) w m. L. , gm. L., woj. lubelskie. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2024 r., poz. 1087 ze zm.), przede wszystkim art. 191. Natomiast podstawą procesową był przepis art. 105 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 191 Prawa wodnego w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód (ust. 1). Co szczególnie istotne, decyzja wydawana na gruncie art. 191 ust. 1 p.w. jest tzw. decyzją restytucyjną, jej celem jest bowiem przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego (w przypadku zmiany funkcji tego urządzenia spowodowanej nienależytym jego utrzymywaniem) lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód, (w przypadku, gdy następstwem nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego jest szkodliwe jego oddziaływanie na wody lub grunty). Celem zaś nadrzędnym decyzji restytucyjnych wydawanych na gruncie tego przepisu jest zapewnienie takiego korzystania z wód, które nie powoduje pogorszenia stanu tych wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody oraz które nie wyrządza szkód (patrz: wyrok NSA z dnia 18 października 2022 r. sygn. akt III OSK 5453/21, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 12 marca 2020 r. sygn. akt II SA/Bk 24/20). Podkreślenia wymaga, że w celu stwierdzenia warunków do zastosowania art. 191 ust. 1 p.w. i wydania decyzji nakazującej właścicielowi urządzenia wodnego przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia właściwy organ powinien ustalić w prowadzonym przez siebie postępowaniu, że po pierwsze na danym terenie występuje urządzenie wodne, a po drugie, kto jest właścicielem tego urządzenia, zaś po trzecie, że doszło do nienależytego utrzymywania tego urządzenia i po czwarte, że następstwem owego nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego jest zmiana jego funkcji lub jego szkodliwe oddziaływanie. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie (zob. wyroki WSA w Białymstoku z dnia 19 października 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 663/23, 10 października 2024 r. sygn. akt II SA/Bk 430/24 i 28 stycznia 2025 r. sygn. akt II SA/Bk 704/24; wyrok WSA w Lublinie z dnia 17 września 2024 r. sygn. akt II SA/Lu 452/24). Podstawowym warunkiem zastosowania procedury określonej w art. 191 ust. 1 p.w. jest zatem istnienie urządzenia wodnego. Jeżeli urządzenie wodne nie istnieje, nie można mówić ani o jego utrzymywaniu, ani badać, czy owo utrzymywanie jest "nienależyte" i jakie są następstwa tego nienależytego utrzymania (patrz np. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 26 lutego 2020 r. sygn. akt II SA/Bd 944/19). Przez urządzenia wodne rozumie się natomiast urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym: a) urządzenia lub budowle piętrzące, przeciwpowodziowe i regulacyjne, a także kanały i rowy, b) sztuczne zbiorniki usytuowane na wodach płynących oraz obiekty związane z tymi zbiornikami, c) stawy, w szczególności stawy rybne oraz stawy przeznaczone do oczyszczania ścieków albo rekreacji, d) obiekty służące do ujmowania wód powierzchniowych oraz wód podziemnych, e) obiekty energetyki wodnej, f) wyloty urządzeń kanalizacyjnych służące do wprowadzania ścieków do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych oraz wyloty służące do wprowadzania wody do wód, do ziemi lub do urządzeń wodnych, g) stałe urządzenia służące do połowu ryb lub do pozyskiwania innych organizmów wodnych, h) urządzenia służące do chowu ryb lub innych organizmów wodnych w wodach powierzchniowych, i) mury oporowe, bulwary, nabrzeża, mola, pomosty i przystanie, j) stałe urządzenia służące do dokonywania przewozów międzybrzegowych (art. 16 pkt 65 P.w.). Przepisy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do urządzeń melioracji wodnych niezaliczonych do urządzeń wodnych (art. 17 pkt 3 lit. b. P.w.). Urządzeniami melioracji wodnych są: 1) rowy wraz z budowlami związanymi z nimi funkcjonalnie, 2) drenowania, 3) rurociągi, 4) stacje pomp służące wyłącznie do celów rolniczych, 5) ziemne stawy rybne, 6) groble na obszarach nawadnianych, 7) systemy nawodnień grawitacyjnych, 8) systemy nawodnień ciśnieniowych (art. 197 ust. 1). Na gruncie rozpoznawanej sprawy należy również wskazać przepisy definiujące urządzenia wodne wymienione w ustawie z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne, z uwagi na fakt, że z ustaleń organów wynika, że sporny przepust drogowy został wykonany w 1997 r. Zgodnie treścią art. 18 ust. 2 pkt. 3 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo wodne przez urządzenia wodne - rozumie się przez to budowle i urządzenia hydrotechniczne, melioracji wodnych, studnie publiczne i inne ujęcia wód podziemnych, ujęcia wód powierzchniowych, urządzenia zabezpieczające wody przed zanieczyszczeniem, wyloty urządzeń kanalizacyjnych służących do wprowadzania ścieków do wody lub do ziemi oraz inne urządzenia służące do szczególnego korzystania z wód. W myśl art. 18 ust. 2 pkt 4 tej ustawy — przepisy ustawy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do obiektów budowlanych oraz budowli i urządzeń innych niż określone w ust. ł pkt 3, które mogą być przyczyną szkodliwych zmian naturalnych przepływów wód lub stanu wód stojących i wód podziemnych albo w inny sposób wywierać szkodliwy wpływ na gospodarkę wodną. Natomiast zgodnie z art. 53 ust. 2 ustawy prawo wodne z 1974 r. szczególnym korzystaniem z wód jest: 1) pobór wód powierzchniowych i podziemnych, wprowadzanie ścieków do wód lub do ziemi, 3) gromadzenie ścieków i odpadów na gruntach przybrzeżnych oraz w obrębie obszarów górniczych dla wód leczniczych, 4) dokonywanie przewozów międzybrzegowych za pomocą urządzeń stałych, 5) odprowadzanie lub doprowadzanie wody za pomocą urządzeń przechodzących przez grunt innego właściciela, 6) wydobywanie lodu, a także wycinanie roślin, w zakresie przekraczającym powszechne i zwykłe korzystanie z wód, 7) wydobywanie żwiru, piasku i innych materiałów na obszarze narażonym na niebezpieczeństwo powodzi do celów innych niż zaspokojenie potrzeb gospodarstwa domowego lub indywidualnego gospodarstwa rolnego, 8) dokonywanie spławu drewna lub innych materiałów, 9) korzystanie z wód do celów rybackich, 10) przesyty wody. Istotą sporu w niniejszej sprawie jest kwestia czy przepust drogowy zlokalizowany w drodze gminnej nr [...] (działka nr [...]) w m. L. , gm. L., woj. lubelskie stanowi urządzenie wodne i czy zachodziła podstawa do procedowania w trybie art. 191 Prawa wodnego. Jak przyjął tutejszy Sąd w uzasadnieniu wyroku II SA/Lu 610/24 dla wyjaśnienia powyższego, konieczne było ustalenie czy przepust ten jest funkcjonalnie powiązany z innymi urządzeniami, w stosunku do których stosuje się przepisy dotyczące urządzeń wodnych, stanowiących odbiorniki wód opadowych. Powyższe wątpliwości wynikały z faktu, że wśród przesłanych przez organ w formie elektronicznej dokumentów oprócz fotografii spornego przepustu znajdowały się dwie fotografie, na których uwidoczniono całkowicie nowy obiekt w postaci betonowego przykrycia cembrowiny wraz z usytuowanym na niej metalowym prostokątnym włazem oraz metalową skrzynią (k.70 i 71 akt sądowych II SA/Lu 610/24). To z kolei dawało podstawę do przypuszczenia, że fotografie te mogły dokumentować zmieniony w trakcie postępowania stan przedmiotowego przepustu, który nie jest już zasypany na wylocie od strony działki nr [...] (na co wskazywały wyniki wcześniejszych oględzin i treść protokołu oględzin z dnia 15 maja 2024 r.), lecz zabudowany jest betonową cembrowiną z usytuowanym na niej metalowym prostokątnym włazem oraz metalową skrzynią. Sąd w uzasadnieniu wyroku nakazał organowi odwoławczemu wyjaśnić tę kwestię. Jednocześnie co jest istotne w niniejszej sprawie, Sąd wskazał, że jeśli okoliczności tych nie da się ustalić w oparciu o wyjaśnienia osób przeprowadzających oględziny i wykonujących dokumentację fotograficzną to organ powinien ponownie przeprowadzić w sprawie oględziny. Zdaniem Sądu organ zastosował się do powyższych wytycznych wyroku i tym samym nie ma podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 153 p.p.s.a. Organ przeprowadził ponowne oględziny terenowe w dniu 15 kwietnia 2025 r., w których uczestniczył także skarżący. Podczas oględzin terenowych ponownie zweryfikowano sporny przepust. Jak wynika ze sporządzonego protokołu z oględzin "przepust w drodze gminnej G. 106367 L pozostawał zasypany, bez połączenia z rowami". Dokumentacja fotograficzna dołączona do protokołu nie ujawniła również, aby w pobliżu spornego przepustu, znajdował się obiekt w postaci betonowego przykrycia cembrowiny, który był przedstawiony na fotografiach nadesłanych przez organ w sprawie II SA/Lu 610/24. Ze zdjęć nie wynika również, aby przepust był połączony z innym urządzeniem wodnym ani aby w pobliskim obszarze takie urządzenia były usytuowane. Jak wskazał organ II instancji, również z oględzin dokonanych w dniu 15 maja 2024 r. wynika, że w ciągu drogi gminnej, w której korpusie posadowiony jest przedmiotowy przepust nie występują rowy odwadniające koronę drogi, zatem przepust nie jest funkcjonalnie powiązany z innymi urządzeniami, w stosunku do których stosuje się przepisy dotyczące urządzeń wodnych, stanowiących odbiorniki wód opadowych. Co więcej tę okoliczność potwierdza również wizja terenowa przeprowadzona w dniu 8 sierpnia 2023 r. Jak wynika z notatki służbowej z przeprowadzonej wizji "na opisywanym obszarze nie występują żadne urządzenia melioracji wodnej". Należy zauważyć, że organ II instancji przeanalizował również archiwalne zdjęcia satelitarne [źródło GEOPORTAL], z których nie wynika, aby w przeszłości sytuacja wyglądała inaczej, tj. aby na analizowanym obszarze kiedykolwiek znajdowały się urządzenia w stosunku do których stosuje się przepisy dotyczące urządzeń wodnych, stanowiących odbiorniki wód opadowych, a tym bardziej, żeby były one w jakikolwiek sposób połączone ze spornym przepustem drogowym. Przedmiotowy przepust nie stanowi więc ani urządzenia wodnego, ani urządzenia melioracji wodnych szczegółowych. W konsekwencji, brak urządzeń wodnych na danym terenie wyklucza zastosowanie dyspozycji art. 191 ust. 1 p.w. Prowadzenie postępowania w tej sprawie stało się zatem bezprzedmiotowe, co uzasadniało jego umorzenie na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. W konsekwencji czego organ odwoławczy prawidłowo utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji umarzające w całości prowadzone postępowanie. W związku z powyższym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, pomimo uznania, że została wydana na podstawie błędnej przesłanki umorzenia. W tym miejscu należy przypomnieć, że podstawą umorzenia postępowania przez organ I instancji było uznanie, że sporny przepust pod koroną drogi, został wykonany bez wymaganego przepisami ustawy prawo wodne pozwolenia wodnoprawnego, w związku z czym nie można na właściciela urządzenia wodnego, które jest nielegalne, nałożyć obowiązków z art. 191 ust 1 prawa wodnego. Trzeba również dla zupełności wywodu zwrócić uwagę na obowiązek legalizacyjny wynikający z art. 190 ust. 1 p.w., zgodnie, z którym: jeżeli urządzenie wodne zostało wykonane bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego lub zgłoszenia, właściciel tego urządzenia może wystąpić z wnioskiem o jego legalizację, do którego dołącza odpowiednio dokumenty, o których mowa w art. 407 ust. 2 oraz w art. 422. Przy tym, z art. 389 pkt 6 w zw. z art. 17 ust. 1 pkt 4 p.w. wynika, że pozwolenie wodnoprawne jest wymagane na wykonanie urządzeń wodnych. Stanowisko organu I instancji było zatem błędne, jak już bowiem zostało rozstrzygnięte sporny przepust nie jest urządzeniem wodnym. W świetle powyższych przepisów nie było zatem wymagane pozwolenie wodnoprawne na jego wykonanie. Powyższe nie zmienia jednak faktu, że rozstrzygnięcie umarzające postępowanie było prawidłowe. Należy wskazać, że zwrot art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. "utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję" ma charakter skrótu wyrażającego zasadę, że nowe, powtórne rozstrzygnięcie organu odwoławczego jest identyczne (pokrywa się) z rozstrzygnięciem zawartym w decyzji organu I instancji. Ten skrót myślowy (techniczny) oznacza zatem, że organ II instancji doszedł w wyniku swojego postępowania w sprawie do takiej samej konkluzji, jak organ I instancji. Organ "utrzymuje w mocy" decyzję nie z powodu jej zalet, ale dlatego, że doszedł do takiego samego rozstrzygnięcia (por. J. Zimmermann, glosa do wyroku NSA z dnia 2 lutego 1996 r., IV SA 846/95, OSP 1997, z. 4, poz. 83, G. Łaszczyca, Cz. Martysz, A. Matan: Komentarz do art. 138 k.p.a w: G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom II. Komentarz do art. 104-269, LEX, 2007, wyd. II.). Odnosząc się do pozostałych zarzutów skarżącego, Sąd stwierdził co następuje. Organ w prowadzonym postępowaniu nie naruszył art. 10 § 1 w zw. z art. 78 i art. 79 a k.p.a. poprzez odstąpienie od obowiązku powiadomienia skarżącego o zebraniu całości materiału dowodowego przed wydaniem decyzji oraz uniemożliwieniu skarżącemu wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i zgłoszonych wniosków dowodowych. Jak wynika z akt, pismem z 16 kwietnia 2025 r. (doręczonym skarżącemu 22 kwietnia 2025 r., ZPO - k 185 akt) organ odwoławczy zawiadomił stronę o zakończeniu zbierania materiału dowodowego w prowadzonym postępowaniu odwoławczym. Wynikające z art. 10 § 1 k.p.a uprawnienia strona mogła zrealizować w terminie 7 dni od dnia odbioru pisma. Skarżący z przysługującego uprawnienia skorzystał i w dniu 28 kwietnia 2025 r. przekazał pismo procesowe/wnioski, w którym poruszył następujące kwestie: wystąpił o ponowne przeprowadzenie oględzin terenowych spornego przepustu z udziałem biegłego hydrogeologa, wystąpił o dołączenie do akt sprawy materiałów dotyczących innych przepustów w drodze gminnej nr [...], wystąpił o dołączenie do akt sprawy pisma Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Lubartowie z dnia 5 czerwca 2024 r., wystąpił o wezwanie do przesłuchania byłego Wójta Gminy Lubartów lub pracownika Urzędu Gminy w Lubartowie. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie wezwał skarżącego pismem z dnia 7 maja 2025 r. do przedłożenia kopii wniosku z dnia 25 kwietnia 2024 r. lub też z 13 maja 2024 r. (z uwagi na rozbieżność dat) skierowanego do Komendy Powiatowej Państwowej Straży Pożarnej w Lubartowie oraz przedłużył termin wydania decyzji administracyjnej zgodnie z art. 35 § 3 Kpa. W odpowiedzi na wezwanie, skarżący przesłał pismo z dnia 14 maja 2025 r., które nie zawierało wymaganych kopii dokumentów, wskazanych przez organ drugiej instancji. W związku z tym Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie ponownie wezwał skarżącego do ich przedłożenia pismem z dnia 23.05.2025 r. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył dwa wnioski skierowane do Komendanta Państwowej Straży Pożarnej, które nie wyjaśniły rozbieżności tych dat. Ostatecznie jednak w ocenie organu, przedstawione dokumenty przez skarżącego nie wpłynęły w żaden sposób na ocenę stanu faktycznego i nie zmieniły kwalifikacji spornego przepustu. W związku z powyższym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. w zw. z art. 79a k.p.a. Poza tym podnosząc zarzut naruszenia art. 10 k.p.a. skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby uniemożliwiono mu podjęcie konkretnej czynności procesowej, która mogłaby wpłynąć na rozstrzygnięcie, a z powyżej wskazanych faktów wynika, że organy działały zgodnie z zasadą czynnego udziału strony, umożliwiając skarżącemu przedstawienie swojego stanowiska i dowodów. Należy również przyznać rację organowi, że przedstawione przez skarżącego dowody, nie mogły zmienić istotnych ustaleń faktycznych, które były podstawą rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. W związku z tym zarzut naruszenia 78 k.p.a. należało uznać za bezzasadny. Organ nie naruszył także przepisów postępowania tj. art. 7, 77 § 1, 80 i art. 107 § 3 kpa – przeprowadził bowiem postępowanie wyjaśniające, zgodnie z wytycznymi wskazanymi w wyroku o sygn. akt II SA/Lu 610/24 i sporządził uzasadnienie, w którym szczegółowo przedstawił stan faktyczny oraz wyjaśnił podstawy prawne. Dokonane ustalenia były wystarczające do wydania rozstrzygnięcia. W świetle powyższych uwag Sądu, organ nie miał podstaw do przeprowadzenia dodatkowych dowodów, których domagał się skarżący. Wskazywane przez skarżącego zastrzeżenia odnośnie nieprzeprowadzenie przez organy postępowania w trybie art. 234 Prawa wodnego nie miały również wpływu na rozstrzygnięcie. Postępowanie w sprawie niniejszej było prowadzone na podstawie art. 191 prawa wodnego. Wyjaśnić należy, że hipotezy norm dekodowanych z przepisów art. 234 i art. 191 ustawy są różne. Norma z art. 234 ust. 3 ustawy ma zastosowanie, gdy właściciel gruntu spowodował zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływające na grunty sąsiednie. Natomiast art. 191 ust. 1 ustawy, stanowi podstawę rozstrzygnięcia właściwego organu Wód Polskich w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego. Na płaszczyźnie przepisu art. 191 p.w. kwestia zmiany stosunków wodnych na gruncie może być rozstrzygana wyłącznie w sytuacji, gdy w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, w tym na skutek zmiany jego funkcji, wystąpiło szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, a nie wszelkie kwestie związane ze zmianą stosunków wodnych (por. stanowisko przedstawione w wyroku WSA w Poznaniu z dnia 4 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Po 151/24). W przypadku naruszenia przez właściciela gruntu zakazów określonych w art. 234 ust. 1 p.w., podjęcie stosownych działań należy do innego organu, którym jest właściwym w tym zakresie wójt, burmistrz lub prezydent miasta, a nie dyrektor zarządu zlewni Wód Polskich. Z powyższych względów Sąd stwierdzając, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza, oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. Dodać należy, że skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a. z uwagi na wniosek skarżącego o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym i brak sprzeciwu pozostałych stron.