II SA/Lu 43/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca),, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 marca 2011 r. sprawy ze skargi Z. R. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. UZASDADNIENIE Decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego nakazał Z. R., M. S. i Z. C. I. Sp. z o.o. wyłączyć z użytkowania budynek mieszkalny wielorodzinny usytuowany w L. przy ul. K. 5 oraz zobowiązał ww. właścicieli nieruchomości do umieszczenie informacji o stanie budynku i zakazie jego użytkowania oraz do wykonania doraźnych zabezpieczeń celem uniemożliwienia dostępu do budynku osobom postronnym. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Upomnieniem z dnia 8 czerwca 2010 r., wezwano Z. R. do wykonania obowiązków wynikających z przywołanej wyżej decyzji, informując o zagrożeniu wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Mimo upomnienia zobowiązany nie wykonał wskazanych obowiązków w związku z czym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w dniu 13 sierpnia 2010 r. wystawił tytuł wykonawczy w stosunku do Z. R. wraz z klauzulą o skierowaniu do przymusowego wykonania określonego w nim obowiązku o charakterze niepieniężnym. Z. R. wystawionemu tytułowi egzekucyjnemu zarzucił błąd co do osoby zobowiązanego oraz niewykonalność obowiązku ze strony zobowiązanego w związku z czym wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wskazał, że aby wyłączyć przedmiotowy budynek z użytkowania konieczne jest opróżnienie wszystkich lokali przez lokatorów budynku. Tymczasem w stosunku do zamieszkujących lokatorów zostały wydane wyroki nakazujące opróżnienie lokali, wstrzymujące wykonanie opróżnienia lokali przez pozwanych do czasu złożenia przez gminę ofert zawarcia umów najmu lokali socjalnych. W związku z tym współwłaściciele budynku nie mają do czasu wykonania obowiązku przez gminę, a w rezultacie do czasu opróżnienia lokali możliwości prawnych wyłączenia budynku z użytkowania, wobec czego PINB wykonaniem obowiązku winien obciążyć gminę. Postanowieniem z dnia [...] września 2010 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego ww. zarzuty uznał za bezzasadne. Organ wyjaśnił, że w sprawie nie zachodzi podnoszona niewykonalność obowiązku, a argument, że gmina nie zapewniła lokatorom lokali socjalnych nie jest przeszkodą w wykonaniu obowiązków. Powołując się na orzecznictwo organ wskazał, że niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym oznacza, że istnieją niezależne od zobowiązanego, trwałe przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku. Przesłanką uznania aktu za niewykonalny nie mogą być trudności w egzekwowaniu decyzji, wiążące się z niezadowoleniem adresatów tego aktu lub innych osób zainteresowanych utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy. Ponadto organ za niezasadny uznał zarzut błędu co do zobowiązanego, wskazując w tym zakresie, iż błąd co do zobowiązanego występuje wtedy gdy w tytule wykonawczym został wykazany inny podmiot niż w decyzji administracyjnej, co nie występuje w niniejszej sprawie. W złożonym na powyższe postanowienie zażaleniu Z. R. podniósł, że organ niewłaściwie ocenił wniesione zarzuty. Wskazał, iż aby wyłączyć z użytkowania budynek konieczne jest opróżnienie lokali przez lokatorów, co nie jest możliwe bez zapewnienia lokatorom lokali zastępczych, który to obowiązek spoczywa na gminie, a nie na właścicielu budynku. Dopóki zatem gmina nie złoży stosownej oferty dotyczącej lokali socjalnych nie jest możliwe usunięcie lokatorów z budynku. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] października 2010 r. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji uznając, iż nie narusza ono prawa. Organ ten wskazał, iż wszczęcie postępowania egzekucyjnego związane jest z zakończeniem postępowania administracyjnego, w wyniku którego wydana została decyzja nakładająca na stronę określone obowiązki W związku z niewykonaniem tych obowiązków organ przystąpił do egzekucji doręczając zobowiązanemu upomnienie oraz tytuł wykonawczy, którego doręczenie wszczęło postępowanie egzekucyjne. Odnosząc się do zarzutów zażalenia organ odwoławczy wskazał, przywołując orzeczenia sądów administracyjnych, iż niedostarczenie lokalu socjalnego, jakkolwiek stanowi utrudnienie w realizacji obowiązku nie może być traktowane jako nieusuwalna przeszkoda o charakterze technicznym lub prawnym. W związku z tym zobowiązany nie może usprawiedliwiać braku wykonania nałożonego obowiązku niewykonaniem przez gminę wyroku eksmisyjnego. W skardze do Sądu Z. R. wnosząc o uchylenie postanowień organów obu instancji i umorzenie postępowania egzekucyjnego wskazał, iż przywołane przez organ orzecznictwo sądowe jest nieadekwatne do stanu faktycznego sprawy, ponieważ w niniejszej sprawie współwłaściciele przedmiotowej nieruchomości dokonali wszelkich czynności faktycznych i prawnych aby wykonać pierwotną decyzję PINB-u, która zresztą nie została zaskarżona. W szczególności zostali wyprowadzeni wszyscy lokatorzy z wyjątkiem jednej rodziny, co do której toczy się postępowanie egzekucyjne w celu eksmisji. Ponadto skarżący podniósł, iż obecnie budynek oficyny jest zamknięty. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie wskazując, iż zarzuty skargi są bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie dokonujący kontroli zaskarżonego postanowienia w aspekcie jego zgodności z prawem uznał, że nie narusza ono przepisów prawa. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2010 r. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2010 r. o uznaniu zarzutów Z. R. dotyczących tytułu wykonawczego z dnia 13 sierpnia 2010 r. nr [...] za nieuzasadnione. Podstawę prawną działania rozstrzygających w sprawie organów stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r., nr 229, poz. 1954 ze zm.) - zwanej w dalszej części uzasadnienia "ustawą". W związku z tym rozpocząć należy od wskazania, iż celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania egzekwowanego obowiązku tj. spowodowanie, aby zobowiązany zachował się w sposób zgodny z treścią nałożonego na niego obowiązku co wynika wprost z art. 1 ustawy. Obowiązek ten wynika z kolei z tytułu wykonawczego. W świetle przepisu art. 2 § 1 pkt 10 ustawy, egzekucji administracyjnej podlegają obowiązki o charakterze niepieniężnym, pozostające we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego lub przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie przepisu szczególnego. Egzekucję administracyjną stosuje się do tak określonych obowiązków, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo bezpośrednio z przepisu prawa (art. 3 § 1 ustawy). Orzeczony w toku postępowania administracyjnego przez organy nadzoru budowlanego wobec Z. R. obowiązek wyłączenia z użytkowania budynku mieszkalnego wraz z dokonaniem jego zabezpieczenia przed dostępem osób postronnych jest obowiązkiem o charakterze niepieniężnym w rozumieniu ustawy, podlegającym egzekucji administracyjnej. Uprawnionym do żądania wykonania w drodze egzekucji administracyjnej obowiązku wynikającego z powołanej decyzji, czyli wierzycielem, jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (art. 5 § 1 pkt 1 ustawy), który z mocy przepisu art. 20 § 1 pkt 2 ustawy jest jednocześnie organem egzekucyjnym. W sprawie bezspornym jest, iż skarżący nie wykonał dobrowolnie obowiązku (protokoły kontroli nieruchomości z dnia 8 czerwca 2010 r., czego również sam nie kwestionuje. W tej sytuacji istniały podstawy do wszczęcia w stosunku do skarżącego egzekucji. W przypadku, gdy wierzyciel jest jednocześnie organem egzekucyjnym wszczęcie egzekucji następuje, stosownie do przepisu art. 26 § 4 ustawy z urzędu, na podstawie tytułu wykonawczego wystawionego przez organ egzekucyjny. Podmiotowi zobowiązanemu po otrzymaniu tytułu wykonawczego przysługuje w postępowaniu egzekucyjnym środek obrony w postaci zarzutu (art. 33 ustawy). Zarzut w postępowaniu egzekucyjnym stanowi swoisty środek zaskarżenia dający stronie prawo ochrony jej interesów (R. Hauser i Z. Leoński: "Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz.", Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004 r. s. 110). W myśl przepisu art. 33 ustawy podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie wymogów określonych w art. 27. Jest to wyliczenie taksatywne. Inne przyczyny nie mogą stanowić podstawy zarzutu. W rozpatrywanej sprawie zobowiązany w piśmie złożonym 2 września 2010 r. podniósł zarzut: błędu co do osoby zobowiązanego (art. 33 pkt 4) i niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym (art. 33 pkt 5). Biorąc powyższe pod uwagę w ocenie Sądu słusznie orzekające w sprawie organy uznały, iż żaden z podniesionych zarzutów nie jest zasadny. I tak odnośnie pierwszego zarzutu podnieść należy, iż błąd co do osoby zobowiązanego występuje wyłącznie wtedy gdy pomiędzy treścią tytułu wykonawczego a treścią orzeczenia będącego podstawą jego wystawienia (decyzji administracyjnej) istnieje rozbieżność co do imienia oraz nazwiska osoby zobowiązanej. Jedynie taka sytuacja wypełnia przesłanki uznania, iż w sprawie wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego, o którym mowa w art. 33 pkt 4 ustawy (v. wyrok WSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2006 r., III SA/Wa 930/06, LEX nr 295065). Innymi słowy błąd co do osoby zobowiązanego dotyczy sytuacji, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego i której doręczyli tytuł wykonawczy wraz z pouczeniem o prawie wniesienia zarzutów. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż tego typu sytuacja nie występuje, co jednoznacznie wynika z porównania decyzji z dnia 20 marca 2008 r. nakładającej na skarżącego i innych przedmiotowe obowiązki z treścią tytułu wykonawczego. Odnosząc się do zarzutu niewykonalności ww. decyzji, z uwagi na brak zapewnienia przez Gminę Lublin lokatorom budynku lokali socjalnych zgodnie z prawomocnymi wyrokami Sądu Rejonowego w Lublinie, Sąd wskazuje, że okoliczność powyższa nie może zostać zakwalifikowana jako przesłanka uznania zasadności wniesionego środka zaskarżenia. Poza sporem pozostaje okoliczność, że zobowiązanym do wykonania obowiązku jest Z. R. oraz inni współwłaściciele nieruchomości i to na nich ciąży obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa ludzi zamieszkujących ten obiekt. Natomiast nie dostarczenie lokalu socjalnego, jakkolwiek stanowi utrudnienie w zrealizowaniu obowiązku, nie może być traktowane jako nieusuwalna przeszkoda o charakterze technicznym lub prawnym. O niewykonalności obowiązku opróżnienia budynku nie świadczy okoliczność braku możliwości przekwaterowania, wynikająca z braku posiadania przez Gminę Lublin lokali, do których można byłoby dokonać wykwaterowania. W tym zakresie podkreślić należy, że wykonanie nałożonego obowiązku w postaci wyłączenia z użytkowania budynku, z prawnego punktu widzenia, polegać może nie tylko na dostarczeniu osobom przebywającym w tym budynku, orzeczonego wyrokiem lokalu socjalnego przez gminę, ale również na wynajęciu stosownych pomieszczeń przez zobowiązanego. Przy czym zobowiązany nie może się tłumaczyć, że nie dysponuje lokalami, w których mogłyby zamieszkać osoby przebywające w budynku położonym przy ul. K. w L. Twierdzenia zobowiązanego o niemożności wykonania obciążającego obowiązku są zatem niezasadne. W związku z powyższym skład orzekający w niniejszej sprawie, nie podziela poglądu wyrażonego w powołanym przez skarżącego orzeczeniu, iż brak zapewnienia przez gminę lokali socjalnych lokatorom wyłączonego z użytkowania budynku stanowi o niewykonalności tego obowiązku. Orzeczenie to nie jest wiążące w niniejszej sprawie ani dla organów egzekucyjnych, ani dla Sądu. Uzasadniając przyjęte stanowisko nie można również pominąć, że konieczność zrealizowania obowiązku wynikającego z decyzji z dnia 20 marca 2010 r. jest podyktowana ochroną życia i zdrowia ludzi. Stan budynku stwarza bowiem realne zagrożenie dla życia i zdrowia osób przebywających w tym obiekcie, jak również w jego otoczeniu. Nie podjęcie czynności egzekucyjnych, oznaczające akceptację istniejącego stanu rzeczy, doprowadziłoby wprost do naruszenia porządku prawnego. Konkludując, strona zobowiązana do wykonania obowiązku nie wykazała niemożliwości wyłączenia budynku z użytkowania, w szczególności, że nie może dostarczyć lokatorom budynku pomieszczeń, w których mogłyby one zamieszkiwać. To, że gmina nie wykonuje obowiązku dostarczenia lokali zamiennych nie czyni niewykonalnym obowiązku wynikającego z ostatecznej decyzji organów nadzoru budowlanego. Ponadto jak wynika z treści skargi problem zapewnienia przez Gminę Lublin lokatorom przedmiotowego budynku lokali zastępczych został już praktycznie rozwiązany. Wobec powyższego skargę należało oddalić stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).