II SA/Lu 431/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Asystent sędziego Marcin Małek, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 25 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] P. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) zł należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy odmawiającą przyznania T. W. specjalnego zasiłku celowego na zakup opału. Na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 3 lutego 2010r. organ ustalił, iż źródłem utrzymania wnioskodawczyni jest emerytura w wysokości 591,34 zł miesięcznie (do wywiadu dołączono odcinek za m-c czerwiec 2009 r.), a zatem przekracza kryterium dochodowe określone w ustawie o pomocy społecznej, wynoszące 477 złotych. Organ odwoławczy nie uznał przy tym wyjaśnień strony, która wskazywała, że faktyczny jej dochód wynosi 423 zł, ponieważ reszta podlega egzekucji komorniczej. Wyjaśnił, że przepisy ustawy o pomocy społecznej nie pozwalają na odliczenie ściąganej kwoty od dochodu, możliwe jest jedynie pomniejszenie dochodu o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób, co w tej sprawie nie ma miejsca. Kolegium zaakceptowało stanowisko organu I instancji, że w sprawie nie ma podstaw do zastosowania art. 41 ust. 1 wspomnianej ustawy, umożliwiającego udzielenie bezzwrotnej pomocy finansowej także w razie nie spełniania kryterium dochodowego. Wyjaśniono, że w sytuacji T. W. nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek wskazany w powyższym przepisie, uzasadniający udzielenie pomocy. Zaznaczono, że sama wnioskodawczyni nie podała okoliczności, które wskazywałyby na konieczność przyznania tej nadzwyczajnej pomocy. Taką okolicznością nie może być powoływanie się na ogólnie trudną sytuację materialną i zdrowotną. Organ odwoławczy wskazał także na fakt, że decyzją z dnia 8 lutego 2010r. przyznano skarżącej specjalny zasiłek celowy w kwocie 350 złotych na zakup opału. Podniesiono, że powodem przyznania kolejnej pomocy na ten sam cel nie może być fakt późniejszego wypłacenia tej kwoty, co było spowodowane złożonym przez stronę odwołaniem od decyzji Mając na uwadze powyższe ustalenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że organ I instancji zgodnie z prawem ustalił stan faktyczny sprawy, wydał prawidłową decyzję, a rozstrzygnięcie zostało właściwie uzasadnione. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. W. wskazała, że organy niewłaściwie obliczyły jej dochód, a ponadto "podważają ustalenia zawarte w orzeczeniu komisji wojewódzkiej i wydają na szkodę nie kompetentne opinie". W pismach z dnia 11 i 18 stycznia 2011r. skarżąca dodatkowo podniosła, że w aktach sprawy brak jest kwestionariusza wywiadu z dnia 3 lutego 2010r. czy "aktualnego na okoliczność złożenia wniosku (18.02.10) zawierającego dane i informacje znane z urzędu, z adnotacją o braku możliwości przeprowadzenia rodzinnego wywiadu’’. W jej mniemaniu doszło do naruszenia art.107 ust.4 ustawy o pomocy społecznej, według którego w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych. W tym przypadku powzięcie wiadomości o potrzebie nastąpiło właśnie 3 lutego 2010r. i w dniu złożenia oświadczenia czyli 21 lipca 2009r. W ocenie skarżącej nie uwzględniono złego stanu jej zdrowia oraz innych osób w rodzinie, a istotne ustalenia w sprawie zostały oparte na notatkach sporządzonych przez pracowników socjalnych. Skarżąca zaznaczyła, że sporządzony dla niej plan pomocy jest kłamstwem, a potrzeby i oczekiwania znane są organowi z urzędu. Zaznaczyła, że kwota 350 złotych przyznana na zakup opału została wypłacona 30 kwietnia 2010r. i nie powinna być wliczana się jej do dochodu. Skarżąca zaprzeczyła, aby pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej w dniach 4, 11 i 16 marca 2010r. usiłowali przeprowadzić wywiad, nie ustalono także z urzędu sytuacji stanowiącej szczególny przypadek. W ocenie skarżącej przy ustalaniu jej dochodu błędnie nie uwzględniono zajęcia komorniczego części jej emerytury. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Trafnie organy uznały, że dochód skarżącej wynosi 591,34 zł, która przekracza kwotę 477 złotych, stanowiącą zgodnie z art. 8 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jedn. Dz. U z 2009r. Nr 175, poz. 1362 ze zmianami ) kryterium dochodowe uprawniające do uzyskania świadczeń pieniężnych. Ustalenia tego nie podważa motywacja skarżącej, która uważa za konieczne obliczenie dochodu z uwzględnieniem kwoty zajętej przez komornika w związku z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym. Argumentacja ta pozostaje w oczywistej sprzeczności z dyspozycją przepisu art. 8 ust. 3 ustawy, który jasno stwierdza, iż za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki na ubezpieczenie zdrowotne, określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, a także o kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zupełnie niezrozumiała jest natomiast sugestia skarżącej o doliczeniu jej dochodu kwoty 350 złotych, jaką otrzymała na zakup węgla. Z akt sprawy wynika bowiem niezbicie, że jej dochód został obliczony w oparciu o kwotę emerytury, która samodzielnie przekracza kryterium dochodowe i zasiłek otrzymany na dożywianie w kwocie 200 złotych. Słusznie zatem wniosek skarżącej z dnia 18 lutego 2010r. o przyznanie jej pomocy finansowej na zakup opału rozpoznano w oparciu o art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach zasiłek celowy może być przyznany osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe. Ponieważ przyznanie pomocy w oparciu o ten przepis oparte jest na uznaniu administracyjnym, zauważyć trzeba, że kontrola sądowa podejmowanych rozstrzygnięć jest w tym przypadku ograniczona i sprowadza się do sprawdzenia, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. W przekonaniu sądu organy rozpatrujące sprawę zasad tych nie naruszyły. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało poprzedzone przekonującym postępowaniem dowodowym. Aktualną sytuację skarżącej organy ustaliły na podstawie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 3 lutego 2010r. Stwierdza się w nim, że skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, ma ustalony umiarkowany stopień niepełnosprawności, zamieszkuje w budynku murowanym, skanalizowanym, z centralnym ogrzewaniem. Z wywiadu wynika, że ściany w mieszkaniu są zagrzybione, popękane, wymagają malowania. W domu zamieszkuje mąż skarżącej, z którym pozostaje w separacji. Skarżąca wymaga leczenia z powodu astmy oskrzelowej, korzysta z usług opiekuńczych przyznanych przez Ośrodek Pomocy Społecznej. Utrzymuje się z emerytury w kwocie 591,31 zł miesięcznie, przyznano jej także zasiłek na zakup żywności w kwocie 200 złotych miesięcznie. W tym kontekście nie może uzyskać akceptacji zarzut skarżącej o naruszeniu art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z tym przepisem w przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także, gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się nie rzadziej niż co 6 miesięcy, mimo braku zmiany danych. W sprawie jest oczywiste, że wprawdzie wniosek o pomoc został złożony 18 lutego 2010r., to jednak zaniechanie przeprowadzenia kolejnej aktualizacji wywiadu po upływie zaledwie 2 tygodni od daty jej sporządzenia nie może stanowić automatycznej podstawy do uchylenia samej decyzji. Przypomnieć należy, że stosownie do art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami ) naruszenie przepisów postępowania uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji lub postanowienia tylko wówczas, gdy miało ono istotny wpływ na wynik sprawy. W sprawie organy przyjęły, że od dnia przeprowadzenia wywiadu sytuacja rodzinna i finansowa skarżącej nie zmieniła się. Również T. W. nie kwestionowała ustaleń tego wywiadu, co więcej nie wskazała nowych, nadzwyczajnych okoliczności, które mogłyby mieć wpływ na jej sytuację życiową po tej dacie i uzasadniały przyznanie nadzwyczajnej pomocy finansowej. Za taką okoliczność nie może być uznana, wbrew przekonaniu skarżącej, egzekucja komornicza prowadzona z przysługującej jej emerytury. Słusznie również Kolegium zaznaczyło, że podstawą do przyznania zasiłku pieniężnego w oparciu o art. 41 ustawy nie może być ogólna, trudna sytuacja finansowa i zdrowotna. W orzecznictwie sądowym zgodnie uznaje się, że pojęcie przypadku szczególnie uzasadnionego jakim posługuje się art.41 pkt.1 ustawy o pomocy społecznej oznacza zupełnie wyjątkową sytuację życiową w jakiej znalazła się osoba lub rodzina. Stąd też nie można z tej formy pomocy wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu, tak, jak to ma miejsce w przypadku osób spełniających kryterium dochodowe (wyrok NSA z dnia 4 listopada 2008r. I OSK 1868/07 LEX Polonica nr 1987272). Z wywiadu rodzinnego sądzić należy, że właśnie z uwagi na niewystarczające środki finansowe skarżąca jest objęta stałą opieką, w ramach której przyznawane są jej różne formy pomocy. Trafnie zwrócono uwagę także na fakt, iż decyzją z dnia [...] Ośrodek Pomocy Społecznej przyznał już skarżącej zasiłek specjalny w kwocie 350 zł właśnie na zakup opału. Zgodzić się należy, że nie była to znaczna pomoc, ale też i nie jest rzeczą organu zaspokajać wszystkie potrzeby osób i rodzin w wielkościach przez nie żądanych. W tym stanie rzeczy podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę należało oddalić. O wynagrodzeniu radcy prawnego orzeczono na podstawie art. 250 wspomnianej ustawy w związku z § 15 ust. 1 i § 14 ust.2 pkt.1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( Dz. U Nr 163, poz. 1349 ze zmianami ).