II SA/Lu 443/25

WyrokWSA w Lublinie2025-11-06

Skład orzekający: Grzegorz Grymuza, Jacek Czaja, Anna Ostrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej jest zobowiązany do zawieszenia postępowania w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, gdy strony postępowania zmarły, a ich następstwo prawne nie zostało stwierdzone prawomocnym postanowieniem sądu lub aktem poświadczenia dziedziczenia?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej jest zobowiązany do zawieszenia postępowania w przypadku śmierci strony, gdy wezwanie spadkobierców nie jest możliwe lub gdy ujawni się zagadnienie wstępne wymagające rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd. W przypadku, gdy następstwo prawne po zmarłym ma być podstawą do przyznania uprawnień lub nałożenia obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego, konieczne jest wykazanie tego następstwa w drodze stwierdzenia nabycia spadku lub aktu poświadczenia dziedziczenia. W sytuacji, gdy celem postępowania jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości, a zmarli byli jej właścicielami, na ich następców prawnych nałożony byłby obowiązek zwrotu, co uzasadnia wymóg wykazania następstwa prawnego zgodnie z art. 1027 k.c.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na postanowienie Wojewody Lubelskiego utrzymujące w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Lublin o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zawieszenie nastąpiło z powodu śmierci kilku stron postępowania, po których nie przeprowadzono postępowań spadkowych ani nie sporządzono aktów poświadczenia dziedziczenia. Skarżący zarzucili błędy merytoryczne w oznaczeniu nieruchomości oraz naruszenie zasady szybkości postępowania. Sąd oddalił skargę, uznając, że zawieszenie postępowania było zasadne.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Asesor sądowy Anna Ostrowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 6 listopada 2025 r. sprawy ze skargi W. M., J. J., K. P., K. P. i C. K. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia 12 czerwca 2025 r., znak: GN-V.7534.2.17.2025.OM w przedmiocie zawieszenia postępowania administracyjnego oddala skargę. Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2025 r., znak: GN-V.7534.2.17.2025.OM Wojewoda Lubelski, po rozpatrzeniu zażalenia W. M., K. P., J. J., C. K. i K. P. utrzymał w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Lublin z dnia 22 kwietnia 2025 r., znak: GME-ZN-I.6821.134.2025 o zawieszeniu z urzędu postępowanie z wniosku W. M. działającej w imieniu własnym i jako pełnomocnik K. P., J. J., C. K. i K. P., w sprawie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu z dnia 5 grudnia 1977 r., nr [...], oznaczonej dawniej nr [...] i [...], o łącznej pow. 2,509 ha w części wchodzącej według dokumentacji geodezyjno-prawnej zarejestrowanej w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym pod nr [...], w obszar działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] (obr. 30, ark. 13) położonej w L. przy ul. [...], U., R.. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny i prawny przedstawia się następująco: Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2025 r., znak: GME-ZN-I.6821.134.2025 Prezydent Miasta Lublin na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r. poz. 1145 ze zm.; dalej: u.g.n.) postanowił zawiesić z urzędu postępowanie z wniosku W. M. działającej w imieniu własnym i jako pełnomocnik K. P., J. J., C. K. i K. P., w sprawie o zwrot nieruchomości wywłaszczonej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu z dnia 5 grudnia 1977 r., nr GTO.VII.8221/38/77, oznaczonej dawniej nr [...] i [...], o łącznej pow. 2,509 ha w części wchodzącej według dokumentacji geodezyjno-prawnej zarejestrowanej w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym pod nr [...], w obszar działek ewidencyjnych nr: [...], [...], [...], [...], [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...], [...]-[...] (obr. 30, ark. 13) położonej w L. przy ul. [...], U., R.. Organ pierwszej instancji w uzasadnieniu ww. postanowienia wskazał, że w toku postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej decyzją z dnia 5 grudnia 1977 r., nr GTO.VII.8221/38/77 oznaczonej uprzednio jako działka o numerze [...] wchodzącej w obszar działki ewidencyjnej nr [...] i [...] (obr. 30, ark. 13) w zakresie działek rozliczeniowych położonych w [...] przy ul. [...], U., R., powziął informację o śmierci B. K., W. K., M. K., J. K., D. G., J. W., A. K. i B. W., będących stronami w przedmiotowym postępowaniu. Informacja o śmierci stron została potwierdzona poprzez dołączone do akt sprawy odpisy skrócone aktów zgonu. Z Rejestru Spadkowego uzyskano informację, że po zmarłym J. W. został sporządzony notarialny akt poświadczenia dziedziczenia. Natomiast po B. K., W. K., M. K., J. K., D. G., A. K. i B. W. nie zostało przeprowadzone postępowanie spadkowe, ani nie zostały sporządzone notarialne akty poświadczenia dziedziczenia. W takiej sytuacji zgodnie z art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony albo zarządcy sukcesyjnego do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. W wyniku zażalenia wniesionego przez W. M. w sprawie orzekał Wojewoda Lubelski, który postanowieniem z dnia 12 czerwca 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie o zawieszenie postępowania. Wojewoda, przywołując treść art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., wyjaśnił, że przepis art. 97 k.p.a. nakłada na organ obowiązek zawieszenia postępowania do czasu ustalenia spadkobierców zmarłej strony. Dowodem istnienia następstwa prawnego nieżyjących osób fizycznych może być jedynie postanowienie właściwego sądu powszechnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub sporządzony przez notariusza akt poświadczenia dziedziczenia. Dopiero wykazanie następstwa prawnego prawomocnym postanowieniem sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku lub aktem poświadczenia dziedziczenia przez notariusza jest podstawą dla przyjęcia legitymacji do bycia stroną postępowania administracyjnego. Jeżeli organ nie dysponuje dowodem w postaci jednego z powyższych dokumentów co do następców prawnych osób zmarłych, nie może ustalić bezspornie kręgu osób, które mają prawo uczestniczyć w postępowaniu w charakterze stron (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt: I OSK 2119/18). Obowiązkiem organu w prowadzonym postępowaniu administracyjnym jest ustalenie pełnego kręgu jego stron i czuwanie nad możliwością udziału każdej ze stron w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwienie stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Do czasu złożenia stosownych dokumentów potwierdzających następstwo prawne po zmarłych stronach postępowania organ administracji jest zobligowany do zawieszenia postępowania z urzędu. W trakcie postępowania organ pierwszej instancji ustalił na podstawie Rejestru Spadkowego, że po B. K., W. K., M. K., J. K., [...], A. K., B. W. nie został sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia, jak też Sąd Rejonowy [...] poinformował, że nie zarejestrowano sprawy o stwierdzenie nabycia spadku i protokołu oświadczenia o odrzuceniu lub przyjęciu spadku po zmarłych wymienionych w piśmie. W takiej sytuacji organ drugiej instancji, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, stwierdził, że do czasu złożenia dokumentów potwierdzających następstwo prawne zmarłych stron nie jest możliwe kontynuowanie postępowania w przedmiotowej sprawie. Ponadto w sprawie nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5 k.p.a., a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Postanowienie Wojewody Lubelskiego zostało zaskarżone przez W. M., J. J., K. P., K. P. i C. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W skardze wskazano, że w postanowieniu występują błędy merytoryczne, tj. na str.1 w 12 linii od dołu wskazano działkę o numerze 89/1- z naszej wiedzy i informacji oraz zgromadzonych dokumentów nie wynika, aby taki numer działki kiedykolwiek pojawiał się w prowadzonym postępowaniu. Taki błąd powielany przez organy obu instancji (wcześniej postanowienie UM) świadczy o braku rzetelnej analizy dokumentów zgromadzonych w postępowaniu oraz wprowadza nieporządek i zamęt w postępowaniu, które prowadzone jest na wniosek ówczesnego właściciela J. M., od 1991 roku a obecnie, nieprzerwanie od wielu lat, o kontynuację postępowania wnioskują spadkobierczynie po zmarłym ojcu, J. M.. Sprawą istotną w postępowaniu administracyjnym, jak wskazał Wojewoda Lubelski w postanowieniu z dnia 12 czerwca 2025 r. jest ustalenie stron postępowania. Postępowanie dotyczy zwrotu działek wskazanych przez Urząd Miasta Lublin tj. działek 72 niewykorzystanych zgodnie z celem wywłaszczenia o obecnych nr ewid.[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...],[...],[...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...],[...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...](obr.30,ark.13) wydzielonych z działek o nr. [...] oraz [...] o pow. 25094 m.kw. wywłaszczonych decyzją Urzędu Rejonowego w L. z dnia 5 grudnia 1977 r. znak:GTO.VII.8221/38/77, położonych ówcześnie w dz. [...] przy ul. [...] [...] w L. - obecnie przy ul. [...], ul. [...] oraz ul. [...]. Działki o nr. [...] oraz [...] zostały rozczłonkowane na działki jw. i przyłączone do działek sąsiednich lub pozostają nadal nieużytkowane i niezagospodarowane. W toczącym się obecnie postępowaniu wskazano, że jedynie po zmarłym J. W. sporządzony został notarialny akt poświadczenia dziedziczenia. Brak jest informacji, o tym, której działki właścicielem lub dzierżawcą był ww. Podobnie nie poinformowano w przypadku pozostałych działek. Zauważyć należy, że w interesie osób dziedziczących, w tym przypadku, jest nie wnioskowanie o przeprowadzenie postępowań o stwierdzeniu nabycia spadku. Ponadto, osoby będące stronami postępowania o zwrot ww. działek są stroną w przypadku kilku lub jednej działki, natomiast przy pozostałych działkach, statusu strony już nie posiadają. Wnioskujemy zatem, o dalsze prowadzenie postępowania odnośnie działek, których stan prawny i faktyczny znany jest Dyrektorowi Wydziału Gospodarowania Mieniem i Energią na podstawie zgromadzonych dokumentów. Jest to już kolejne postanowienie o zawieszeniu postępowania, gdzie na kolejne lata sprawa jest odłożona i po raz kolejny zmienią się strony postępowania , które dotychczas udało się ustalić. Moim zdaniem, postanowienie o zawieszeniu całości postępowania nie prowadzi do wyjaśnienia sprawy i zakończenia przynajmniej częściowego, postępowania. Przypominam, że spawa dotyczy 72 działek. Ponadto, z dyspozycji Kodeksu postępowania administracyjnego wynika, iż jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada szybkości postępowania. Wyraża ją zwłaszcza art. 12 KPA. Wskazany przepis wyznacza dyrektywę szybkiego postępowania organów administracji publicznej stanowiąc, iż powinny one "działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia". W drugim paragrafie art. 12 można przeczytać, że "sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie". Terminy dla załatwienia spraw zostały określone w art. 35 KPA. W pierwszej kolejności zawarte jest w nim czytelne wymaganie, by organy administracyjne załatwiały sprawy "bez zbędnej zwłoki". Art. 35 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stanowi, że zwłaszcza te sprawy, które nie wymagają przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, powinny być rozpatrywane od razu po wniesieniu żądania przez stronę. Jak wskazano w skardze biorąc pod uwagę powyższe, domagam się kontynuowania postępowania, na podstawie dotychczas ustalonych dowodów i faktów oraz zobligowanie pozostałych nieustalonych dotychczas użytkowników/ spadkobierców/ właścicieli - stron postępowania do przeprowadzenia stosownych postępowań po zmarłych. Należności podatkowe za nieruchomości są płacone i nietrudno ustalić kto je uiszcza. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że sprawa została rozpoznana w postępowaniu uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 - dalej jako: "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Do takiej kategorii rozstrzygnięć należy zaliczyć zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, jego zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie postanowienia następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Skarga w sprawie nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie zostało wydane bez naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygając w sprawie organ nie naruszył także przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Kontroli Sądu poddane zostało rozstrzygnięcie Wojewody Lubelskiego utrzymujące w mocy postanowienie o zawieszenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Prawnomaterialną podstawę zawieszenia postępowania stanowił przepis art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., który stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony albo zarządcy sukcesyjnego do udziału w postępowaniu nie jest możliwe i nie zachodzą okoliczności, o których mowa w art. 30 § 5, a postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe (art. 105). Choć w orzecznictwie sadowym wyrażane są równie poglądy odmienne (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 1309/22) przyjąć należy, że do zawieszenia postępowania na podstawie art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. powinno dojść, gdy do śmierci strony dochodzi w toku trwającego postępowania administracyjnego, a więc już po wszczęciu postępowania administracyjnego. W przypadku osób zainteresowanych, które zmarły przed wszczęciem postępowania administracyjnego właściwą podstawę zawieszenia postępowania powinien stanowić art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., o ile rzecz jasna kwestia ta ma w okolicznościach danej sprawy charakter zagadnienia wstępnego, o którym mowa w tym przepisie. Stosownie bowiem do art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji jest zobligowany do zawieszenia postępowania, gdy ujawni się zagadnienie wstępne, bez rozstrzygnięcia którego nie jest możliwe załatwienie istoty sprawy administracyjnej, a właściwym do rozstrzygnięcia tego zagadnienia jest inny organ lub sąd. Pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się kwestię materialnoprawną, zagadnienie prawne (prejudycjalne), którego uprzednie rozstrzygnięcie warunkuje wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie administracyjnej, a którego organ administracji nie może rozstrzygnąć w ramach własnych kompetencji. W przypisie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. chodzi o sytuację, w której wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie, będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Innymi słowy organ administracji jest zobligowany do zawieszenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. tylko wtedy, gdy w sprawie wystąpi zagadnienie, którego brak rozstrzygnięcia wyklucza każde, zarówno pozytywne, jak i negatywne dla strony zakończenie postępowania administracyjnego, a więc zagadnienie bez uprzedniego rozstrzygnięcia którego nie jest w ogóle możliwe załatwienie istoty sprawy administracyjnej. Związek zagadnienia wstępnego z rozpoznaniem sprawy administracyjnej i wydaniem decyzji musi wyrażać się relacją, w której brak rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd jawi się jako bezwzględna przeszkoda do wydania decyzji w prowadzonej przez organ sprawie. W stosunku do osób, które zmarły w latach 2023-2024, a więc w toku trwającej sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, tj. W. K., M. K., J. K. i D. G., prawidłową podstawę zawieszenia stanowił, przywołany przez organy, art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. Natomiast w odniesieniu do A. K. (zmarł w 2010 r.), B. K. (zmarła w 2019 r.) i B. W. (zmarł w 2020 r.) podstawę zawieszenie powinien stanowić art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Powyższe naruszenie, mające charakter naruszenia przepisów postępowania, nie ma wpływu na wynik sprawy, albowiem, tak w przypadku art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., jak i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., bezpośrednim efektem stosowania tych przepisów jest ten sam skutek, tj. konieczność zawieszenia postępowania administracyjnego. Z art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a. wynika, że organ zawiesza postępowanie w razie śmierci strony lub jednej ze stron, jeżeli wezwanie spadkobierców zmarłej strony w postępowaniu nie jest możliwe. O ile więc wezwanie spadkobierców zmarłej strony jest możliwe to brak jest podstaw do zawieszenie postępowania. Kodeks postępowania administracyjnego nie określa natomiast tego, w jaki sposób stwierdzony ma być fakt bycia spadkobiercą zmarłej strony. Analogicznie również przypadku art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. jeżeli ustalenie następstwa prawnego po osobie zmarłej w toku, czy też przed datą wszczęcia postępowania, jest możliwe w sposób inny niż ten, o którym mowa w art. 1027 kodeksu cywilnego, tj. w drodze stwierdzenia nabycia spadku lub zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia, to okoliczność taka nie stanowi zagadnienia wstępnego z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Dla rozpatrzenia sprawy konieczne jest więc rozstrzygnięcie, czy w każdym przypadku w razie śmierci osoby, która powinna być stroną w sprawie administracyjnej istnieje konieczność wykazania następstwa prawnego po zmarłym w sposób, o którym mowa w art. 1027 kodeksu cywilnego, tj. w drodze stwierdzenia nabycia spadku lub zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia. Kwestia uznania śmierci osób, które powinny być stroną postępowania administracyjnego, za przesłankę obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego, budzi istotne wątpliwości i nie jest jednoznacznie rozstrzygana w orzecznictwie sądów administracyjnych. W przedmiocie tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w składzie rozpoznającym skargę, podziela jednakże stanowisko wyrażone już wcześniej m.in. w wyrokach tutejszego Sądu z dnia 27 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 6/24 i z dnia 20 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Lu 12/24, gdzie wskazano, że również w przypadku art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., identycznie, jak przy zagadnieniu wstępnym, o którym mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., wyłączność stwierdzenia nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia, o której mowa w art. 1027 kodeksu cywilnego, dotyczy jedynie sytuacji, w której danej osobie mają być przyznane uprawnienia lub nałożone obowiązki wynikające z przepisów prawa materialnego, a wywodzone z faktu dziedziczenia tych uprawnień lub obowiązków po zmarłym poprzedniku prawnym. Nie odnosi się to natomiast do sytuacji, w której chodzi o ustalenie kręgu podmiotów, które mogą być uczestnikami postępowania administracyjnego, w przypadku, gdy to nie tym podmiotom ma być przyznane określone uprawnienie lub nałożony obowiązek. W takim przypadku uprzednie stwierdzenie nabycia spadku nie jest konieczne. Reasumując należy zatem stwierdzić, że wyłączność ustalenia następstwa prawnego po zmarłym zainteresowanym w drodze stwierdzenia nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia, o której mowa w art. 1027 kodeksu cywilnego, dotyczy takiej sytuacji, w której danej osobie mają być przyznane uprawnienia lub nałożone obowiązki wynikające z przepisów prawa materialnego, a wywodzone z faktu dziedziczenia tych uprawnień lub obowiązków po zmarłym poprzedniku prawnym. Z taką też sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Przedmiotem sprawy jest zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Zmarli zainteresowani w osobach: B. K. (działka nr [...]), W. K. (działka nr [...]), M. K. (działka nr [...]), J. K. (działka nr [...]), D. G. (działka nr [...]), A. K. (działka nr [...]) i B. W. (działka nr [...]) byli właścicielami działek, które mieszczą się w obszarze wywłaszczonej nieruchomości, objętej wnioskiem o zwrot. W razie więc pozytywnego orzeczenia o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości to na te osoby, czy też ściślej rzecz biorąc, na następców prawnych tych osób, byłby w istocie nakładany obowiązek zwrotu nieruchomości. Skoro są to osoby, na które w ramach prowadzonego postępowania administracyjnego nakładane byłyby obowiązki wynikające z przepisów prawa materialnego, a wywodzone z faktu dziedziczenia tych uprawnień lub obowiązków po zmarłym poprzedniku prawnym, to tym samym następstwo prawne po zmarłych zainteresowanych musi zostać wykazane w sposób, o którym mowa w art. 1027 kodeksu cywilnego, tj. w drodze stwierdzenia nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia. Organ nie może samodzielnie ustalić tych okoliczności. Okoliczności te muszą być stwierdzone w sposób, o którym mowa w art. 1027 kodeksu cywilnego, tj. w drodze stwierdzenia nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia. Bez znaczenia dla takiej oceny pozostaje wskazywana przez skarżących okoliczność błędnego oznaczania przez organy nieruchomości dawnym nr [...]. Organ oznaczając nieruchomość podlegającą zwrotu posługuje się wprawdzie dawnymi numerami tej nieruchomości, natomiast przywołuje przy tym ich obecną numerację istniejącą w ewidencji gruntów. Już więc z uwagi na to w sprawie nie budzi wątpliwości jakich konkretnie działek dotyczy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości rozpoznawany w przedmiotowej sprawie administracyjnej znak: GME-ZN-I.6821.134.2025 (dawny znak: GM-ZN-I.6821.33.2020). Nietrafnie zarzucają również skarżący, że organ powinien zawiesić postępowanie w sprawie jedynie co do tych obecnie istniejących w ewidencji gruntów działek, których właścicieli zmarli, a prowadzić postępowanie odnośnie tych działek, których stan prawny i faktyczny jest znany. Przedmiotem wniosku jest zwrot dawnych działek nr [...] i [...] wywłaszczonych decyzją z dnia 5 grudnia 1977 r., nr GTO.VII.8221/38/77. To żądanie wyznacza więc przedmiot i zakres prowadzonego postępowania administracyjnego. Organ powinien więc prowadzić postępowanie co do całości żądania, a nie jego poszczególnych fragmentów. Końcowo należy natomiast zwrócić uwagę organowi, że co do zainteresowanych, które zmarły przed wszczęciem postępowania administracyjnego o zwrot wywłaszczonej nieruchomości i co do których właściwą podstawą zawieszenia postępowania powinien stanowić art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ powinien zastosować się do dyspozycji art. 100 § 1 k.p.a. i wystąpić równocześnie do właściwego organu lub sądu o rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego albo wezwać stronę do wystąpienia o to w oznaczonym terminie. Również w przypadku, w którym podstawę zawieszenia postępowania stanowił art. 97 § 1 pkt 1 k.p.a., organ powinien poinformować wnioskodawców, że następstwo prawne po tych osobach powinno być stwierdzone w sposób, o którym mowa w art. 1027 kodeksu cywilnego, tj. w drodze stwierdzenia nabycia spadku albo zarejestrowanego aktu poświadczenia dziedziczenia oraz, że w tym celu wnioskodawcy mogą wystąpić do sądu o stwierdzenie nabycia spadku po tych osobach. Z tych też względów i w związku z przywołanymi wyżej przepisami, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło