II SA/Lu 446/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Bartłomiej Pastucha (sprawozdawca) Protokolant Sekretarz sądowy Natalia Kondraciuk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi W. M. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 11 czerwca 2025 r. nr 4/L.PRU/2025 znak: L.RPU.534.1.2025 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w S. P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 24 marca 2025 r. znak: LS.ZPU.534.1.2024.MS; II. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie na rzecz W. M. kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie decyzją z dnia [...] czerwca 2025 r., nr [...], znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania J. O., W. M., B. O. i S. O., utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni w S. P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia [...] marca 2025 r., znak: [...], umarzającą postępowanie administracyjne w sprawie nienależytego utrzymywania urządzeń wodnych. Rozstrzygnięcie powyższe zostało wydane w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. znak: [...] Dyrektor Zarządu Zlewni w S. P. Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej także jak: "Dyrektor Zarządu Zlewni" lub "organ I instancji") umorzył w całości, jako bezprzedmiotowe, postępowanie administracyjne w sprawie nałożenia na E. i L. małż. P. obowiązku likwidacji urządzeń wodnych – czterech stawów rybnych, wykonanych bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, zlokalizowanych na działkach nr ewid. [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie ewidencyjnym M. , gmina M., ewentualnie obowiązku wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. W dniu 9 stycznia 2025 r. do organu I instancji wypłynęło pismo z dnia 7 stycznia 2025 r. złożone wspólnie przez J. O., W. M. oraz B. i S. małż. O. (właścicieli odpowiednio działek nr ewid. [...], [...] i [...], położonych w obrębie M. – dalej także jako "wnioskodawcy" lub "skarżący"). W powyższym piśmie wnioskodawcy podnieśli, że nie zgadzają się ze stanowiskiem przedstawionym przez organ I instancji w piśmie z dnia 24 grudnia 2024 r., dotyczącym umorzenia postępowania prowadzonego w trybie art. 190 ust. 13 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (Dz. U. z 2024 r. poz. 1087 ze zm., aktualny t.j. - Dz. U. z 2025 r. poz. 960 ze zm., dalej jako "Pr.wod."). W ocenie wnioskodawców, wydanie decyzji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego, jest sprzeczne z interesem społecznym. Wybudowane stawy funkcjonują bowiem jako samowola wodnoprawna, bez żadnych pozwoleń i kontroli piętrzenia w nich wody, powodując szkody na działkach sąsiednich. Skarżący stwierdzili, że w postępowaniu o legalizację wybudowanych stawów powinni mieć status strony, ponieważ ich działki znajdują się w zasięgu oddziaływania przedmiotowych urządzeń wodnych. Pismem z dnia 7 lutego 2025 r. Dyrektor Zarządu Zlewni, na podstawie art. 61 § 1 i § 4 k.p.a. w zw. z art. 191 ust. 1 Pr.wod., zawiadomił strony o wszczęciu w dniu 9 stycznia 2025 r. postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji nakazującej właścicielowi urządzenia wodnego przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonania urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód na działkach nr ewid. [...], [...] i [...] w obrębie ewidencyjnym M. , powstałych w wyniku nienależytego utrzymywania urządzeń wodnych, tj. stawów położonych na działkach nr ewid. [...], [...], [...] i [...]. Jednocześnie organ I instancji poinformował strony o wyznaczonej na dzień 21 lutego 2025 r. wizji w terenie. Decyzją z dnia [...] marca 2025 r. Dyrektor Zarządu Zlewni umorzył postępowanie administracyjne w sprawie nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty. W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że objęty postępowaniem obiekt stawowy w miejscowości M. składa się z trzech stawów zlokalizowanych na działkach nr ewid. [...], [...], [...] i [...]. Należące do wnioskodawców zabudowane działki o nr ewid. [...], [...] i [...] od strony północno-zachodniej przylegają bezpośrednio do stawu nr [...]. Podczas przeprowadzonej w dniu 21 lutego 2025 r. wizji w terenie stwierdzono zawilgocenie piwnic oraz częściowe fundamentów domów mieszkalnych stanowiących własność obecnych podczas wizji W. M. i B. O.. Organ I instancji ustalił, że stawy rybne istnieją od 1936 r. i powstały na cieku bez nazwy, który prowadził wody powierzchniowe z północnej części M. i wpadał do rzeki W. II (T. ). Stawy rybne w okresie powojennym nie byty użytkowane i nie odbywało się w nich piętrzenie i retencjonowanie wód powierzchniowych. W 2007 r. nieruchomości wraz ze stawami zostały zakupione przez E. i L. małż. P. . Wówczas stawy były zdegradowane, zadrzewione, zarośnięte i wymagały odbudowy, aby mogły funkcjonować jako rybne stawy hodowlane. Odbudowa stawów polegała na usunięciu porostu drzew, krzewów i wysokiej roślinności z terenu zajmowanego przez stawy, pogłębienia czaszy stawów i odbudowy grobli oraz remoncie istniejących mnichów stawowych. E. i L. małż. P. dokonali również likwidacji dwóch stawów poprzez ich zasypanie. Organ I instancji wskazał, że zgodnie z art. 9 ust. 1 pkt 19c ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U z 2017 r. poz. 1121 ze zm., dalej jako "Pr.wod. z 2001 r."), obowiązującej w okresie dokonanej odbudowy i przebudowy obiektu stawowego, stawy rybne jak i sztuczne zbiorniki wodne, jako urządzenia służące kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, zaliczane byty do urządzeń wodnych, na wykonanie których, w myśl art. 122 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy, wymagane było uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego, przy czym art. 9 ust. 2 pkt 2 ww. ustawy stanowił, że przepisy dotyczące wykonania urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do odbudowy, rozbudowy, przebudowy, rozbiórki lub likwidacji tych urządzeń, z wyłączeniem robót związanych z utrzymywaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji. W ocenie organu I instancji, długi okres nieużytkowania przedmiotowych stawów spowodował ich degradację, wskutek której stawy wymagały przeprowadzenia prac wykraczających poza prace związane z ich utrzymywaniem w celu zachowania ich funkcji. Wykonane po 2007 r. prace na obiekcie stawowym wymagały zatem uzyskania pozwolenia wodnoprawnego. W ocenie organu I instancji, brak dokumentów technicznych na wykonaną odbudowę i przebudowę stawów powoduje, że obiekt stawowy nie spełnia warunków obowiązującego rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 20 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budowle hydrotechniczne i ich usytuowania. W konsekwencji gospodarka wodą prowadzona na stawach może nie być prawidłowa. Brak pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wód uniemożliwia jednak stwierdzenie czy prowadzone na stawach gospodarowanie wodami jest prawidłowe i nie powoduje negatywnego oddziaływania piętrzonych i retencjonowanych wód cieku bez nazwy na tereny przylegle do stawów. W konsekwencji Dyrektor Zarządu Zlewni uznał, że w rozpatrywanym przypadku nie może stwierdzić jednoznacznie, iż użytkowane stawy, jako urządzenia wodne, wpływają negatywnie na grunty i budynki sąsiednie należące do skarżących Organ I instancji zaznaczył, że w dniu 25 lutego 2025 r. E. i L. małż. P. zostali wezwani w trybie art. 50 § 1 k.p.a. do przedłożenia aktualnego pozwolenia wodnoprawnego na szczególne korzystanie z wód. W odpowiedzi wyjaśnili, iż posiadali pozwolenie wodnoprawne wydane przez Starostę M. w dniu 23 listopada 2016 r. które zostało zaskarżone. Organ I instancji ustalił, że decyzja Starosty [...] została uchylona przez Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w W. decyzją z dnia [...] października 2017 r., w związku z czym właściciele stawów rybnych nie posiadają obowiązującego pozwolenia na korzystanie z wód. Podsumowując organ I instancji stwierdził, że dyspozycja art. 191 ust. 1 Pr.wod. nie znajduje zastosowania w analizowanym przypadku. W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący nie zgodzili się z podjętym przez organ I instancji rozstrzygnięciem. Zarzucili, że (cyt.) "przedmiotowe umorzenie nie w pełni dotyczy treści składanych przez nas wniosków (...). W pismach naszych wnioskowaliśmy o podjęcie skutecznych działań, których celem byłoby wyeliminowanie negatywnego oddziaływania przedmiotowych stawów na nasze nieruchomości. Nie podnosiliśmy kwestii należytego lub nienależytego ich utrzymywania, lecz wybudowania ich od podstaw w istniejących od kilkudziesięciu lat zagłębieniach (...)". Ponadto skarżący podnieśli, iż niezrozumiałe jest, na jakiej podstawie organ stwierdził, że stawy są utrzymywane należycie i nie powodują negatywnego oddziaływania na tereny do nich przyległe, skoro nie są określone warunki ich utrzymywania. Po rozpatrzeniu odwołania Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Lublinie Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie (dalej także jako "Dyrektor Regionalnego Zarządu", "organ II instancji" lub "organ odwoławczy") wskazaną na wstępie decyzją z dnia 11 czerwca 2025 r. (zaskarżoną do Sądu) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Zarządu Zlewni z dnia 24 marca 2025 r. W ocenie Dyrektora Regionalnego Zarządu, organ I instancji prawidłowo ustalił stan faktyczny i prawny sprawy oraz rzetelnie ocenił zgromadzony materiał dowodowy. Organ odwoławczy wskazał, że stawy rybne należące do małż. P. podczas oględzin terenowych przeprowadzonych w dniu 22 maja 2025 r. wykazywały poprawny stan techniczny. Stawy zasilane są wodami opadowymi i roztopowymi, a także źródliskiem na działce nr ewid. [...]. Odpływ wody ze stawów odbywa się w sposób ciągły, a jej nadmiar jest odprowadzany mnichem spustowym na stawie nr [...] do rowu mającego ujście do rzeki [...] II. Woda pomiędzy stawami jest odprowadzana rurami kanalizacyjnymi PCV. Nie występują zakłócenia w swobodnym odpływie wody. Organ II instancji podkreślił, że grobla "AB", na wadliwość której wskazują wnioskodawcy, nie stanowi bariery dla przepływu wód, a jej konstrukcja nie powoduje zatrzymania wody w sposób mogący oddziaływać negatywnie na sąsiednie nieruchomości. Kierunek spływu wód powierzchniowych na analizowanym obszarze nadal pozostaje południowy, co jest zgodne z naturalnym ukształtowaniem terenu oraz wynikami przeprowadzonych obserwacji i pomiarów. Grunt na działkach wnioskodawców pozostaje wilgotny, jednakże brak jest dowodów wskazujących na to, że jego podwyższona wilgotność wynika z ingerencji w stosunki wodne stawów rybnych, a nie z naturalnych warunków topograficznych. Mapy glebowo-rolnicze (źródło GEOPORTAL), jak i dołączona do akt sprawy "Opinia w sprawie zmiany stanu wody na gruncie dotyczycąca działek o nr ewid.[...] i [...] położonych w rejonie ul. [...] w M. ", wykonana na zlecenie Gminy M. przez GEOMAG STUDIO, wskazują, że teren w miejscu sporu jest miejscem naturalnie narażonym na podtopienia wodami powierzchniowymi. Wody opadowe i roztopowe spływają zgodnie z naturalnym ukształtowaniem terenu, kierując się w istniejące obniżenia. Dyrektor Regionalnego Zarządu przychylił się również do stanowiska organu I instancji, iż "brak pozwolenia wodnoprawnego na korzystanie z wód uniemożliwia stwierdzenie, czy prowadzone na stawach gospodarowanie wodami jest prawidłowe i nie powoduje negatywnego oddziaływania na tereny przyległe do stawów". Organ odwoławczy podkreślił, że nakazanie właścicielowi urządzenia przywrócenia jego funkcji, wykonania urządzeń zapobiegających szkód lub likwidację szkód może nastąpić jedynie w sytuacji, gdy w sprawie zostanie jednoznacznie ustalone, że stan urządzenia powoduje szkodliwe oddziaływanie na określone wody lub grunty. W ocenie Dyrektora Regionalnego Zarządu, uzyskanie pozwolenia wodnoprawnego umożliwiłoby jednoznaczne ustalenie, czy poziom napełnienia stawów jest zgodny z obowiązującymi przepisami, warunkami środowiskowymi i wydaną decyzją. W obecnym stanie faktycznym organ administracji publicznej nie może natomiast opierać się na domniemaniach co do prawidłowości lub negatywnego wpływu aktualnych poziomów wysokościowych. Organ II instancji dodał, że pomiary wysokościowe wykonane urządzeniem GNSS w dniu 22 maja 2025 r. wykazują, że poziom napełnienia w stawach rybnych jest niższy niż niweleta działek skarżących. Podsumowując organ II instancji stwierdził, ze w niniejszej sprawie bezprzedmiotowość postępowania wynika z braku możliwości ustalenia odpowiedzialności małż. [...] w sposób jednoznaczny i oparty na niepodważalnych dowodach. W związku z tym dalsze prowadzenie postępowania byłoby niecelowe, a jego kontynuacja nie doprowadziłaby do wydania rozstrzygnięcia merytorycznego. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na opisaną wyżej decyzję organu odwoławczego wnieśli wspólnie: J. O., W. M. oraz B. i S. małż. O. . W treści skargi zarzucono zaskarżonej decyzji: - rażące naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez niedokładne ustalenie stanu faktycznego; - naruszenie art. 105 k.p.a. – brak jednoznacznych przesłanek do uznania postępowania za bezprzedmiotowe i w konsekwencji do jego umorzenia; - naruszenie interesu prawnego skarżących w związku z faktem negatywnego oddziaływania wybudowanych stawów na ich nieruchomości. W uzasadnieniu skargi skarżący podnieśli, że problem podtapiania ich działek oraz zawilgocenia zlokalizowanych na nich budynków mieszkalnych powstał wiele lat temu tj. od czasu wybudowania stawów przez małż. P. . Skarżący podkreślili, że wcześniej przedmiotowe stawy od kilkudziesięciu lat nie były użytkowane i uległy samolikwidacji. Małż. P. nie uzyskali natomiast pozwolenia wodnoprawnego przed dokonaną odbudową i rozbudową stawów. Od 2013 r. toczą się postępowania w tej sprawie i wydawanych było wiele decyzji. Prowadzone było m.in. postępowanie w trybie art. 190 ust. 13 Pr.wod. w sprawie likwidacji czterech stawów rybnych wykonanych bez pozwolenia wodnoprawnego. Postępowanie to zostało jednak umorzone jako bezprzedmiotowe, co – według skarżących - jest niezrozumiałe. Skarżący dodali, że niezrozumiałe jest dla nich również to, na jakiej podstawie organ rozpatrując sprawę w trybie art. 191 ust. 1 Pr.wod. stwierdził, że stawy są utrzymywane należycie i nie powodują oddziaływania na tereny przyległe do nich, skoro nie są określone warunki ich utrzymywania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Regionalnego Zarządu wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 8 października 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę J. O., B. O. i S. O., z powodu nieuiszczenia przez ww. skarżących w wyznaczonym terminie należnych wpisów sądowych. Postanowienie to stało się prawomocne, w związku z czym dalszy bieg w sprawie nadano jedynie skardze W. M., natomiast J. O., B. O. i S. O. zapewniono udział w dalszym toku postępowania w charakterze uczestników. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Na wstępie wymaga podkreślenia, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem w granicach zakreślonych w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Stosując środki określone w wyżej wskazanych ustawach sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Oznacza to, że sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Ponadto, zgodnie z art. 135 p.p.s.a., sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. W świetle zaś art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia następuje w szczególności wówczas, gdy dokonywana przez sąd kontrola jego legalności wykaże naruszenie przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji z dnia 24 marca 2025 r. podlegają uchyleniu, albowiem zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżoną decyzją Dyrektor Regionalnego Zarządu utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji o umorzeniu, jako bezprzedmiotowego, postępowania administracyjnego prowadzonego w trybie art. 191 ust. 1 Pr.wod., dotyczącego nienależytego utrzymywania urządzeń wodnych w postaci stawów rybnych zlokalizowanych na działkach nr ewid. [...], [...], [...] i [...] w miejscowości M., stanowiących własność E. i L. małż. P. . Procesową podstawę kontrolowanego rozstrzygnięcia stanowił art. 105 § 1 k.p.a. Jako zasadniczy powód umorzenia postępowania organy powołały ustalenie, iż sporne stawy rybne zostały wykonane (odbudowane) bez wymaganego prawem pozwolenia wodnoprawnego. Zdaniem organów obu instancji, wobec braku pozwolenia wodnoprawnego nie jest możliwe stwierdzenie, czy przedmiotowe urządzenia wodne funkcjonują prawidłowo i nie oddziałują negatywnie na grunty sąsiednie (w tym nieruchomości skarżących), a w konsekwencji nie jest możliwe nałożenie na właścicieli tych urządzeń - jako wykonanych nielegalnie - obowiązków przewidzianych w art. 191 ust 1 Pr.wod. Stanowisko organów, iż w okolicznościach niniejszej sprawy ww. przepis nie może znaleźć zastosowania, jest co do zasady słuszne. Zgodnie z art. 191 ust. 1 Pr.wod. w przypadku nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego, którego następstwem jest zmiana funkcji tego urządzenia lub szkodliwe oddziaływanie tego urządzenia na wody lub grunty, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych z urzędu lub na wniosek, mając na uwadze, że korzystanie z wód nie może powodować pogorszenia stanu wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody, a także nie może wyrządzać szkód, może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi tego urządzenia przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia, wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód. Decyzja wydawana na gruncie ww. przepisu jest tzw. decyzją restytucyjną, mającą na celu przywrócenie poprzedniej funkcji urządzenia wodnego (w przypadku zmiany funkcji tego urządzenia spowodowanej nienależytym jego utrzymywaniem) lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom lub likwidację szkód (w przypadku gdy następstwem nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego jest szkodliwe jego oddziaływanie na wody lub grunty). Celem nadrzędnym wydawanych na gruncie ww. przepisu decyzji restytucyjnych, jest zapewnienie takiego korzystania z wód, które nie powoduje pogorszenia stanu tych wód i ekosystemów od nich zależnych, marnotrawstwa wody lub energii wody oraz, które nie wyrządza szkód. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że aby właściwy organ mógł skorzystać z dyspozycji art. 191 ust. 1 Pr.wod. i wydać decyzję nakazującą właścicielowi urządzenia wodnego przywrócenie poprzedniej funkcji tego urządzenia lub jego odtworzenie (a więc decyzji merytorycznej pozytywnej), powinien ustalić w prowadzonym przez siebie postępowaniu: po pierwsze, że na danym terenie występuje urządzenie wodne; po drugie, kto jest właścicielem tego urządzenia, po trzecie, że doszło do nienależytego utrzymywania tego urządzenia i po czwarte, że następstwem owego nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego jest zmiana jego funkcji. Przy czym dla zastosowania omawianej normy wymienione wyżej przesłanki muszą być spełnione kumulatywnie (por. wyroki WSA w Białymstoku: z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 883/23 i z dnia 10 października 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 430/24; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 7 lutego 2024 r., sygn. akt II SA/Sz 572/23). Postępowanie prowadzone na podstawie art. 191 ust. 1 Pr.wod. ma charakter naprawczy, a jego zasadniczym celem jest przywrócenie poprzedniej (zgodnej z prawem) funkcji urządzenia wodnego oraz doprowadzenie do jego prawidłowego użytkowania. Jako zasadne ocenić zatem należy stanowisko organów obu instancji, iż ww. przepis może mieć zastosowanie jedynie do legalnie istniejących urządzeń wodnych, które utraciły swoją funkcję w wyniku ich nienależytego utrzymywania. Samo faktyczne znajdowanie się urządzenia wodnego na gruncie nie jest wystarczające dla objęcia go decyzją restytucyjną z art. 191 ust. 1 Pr.wod. Dla zastosowania tego trybu urządzenie musi istnieć także w sensie prawnym, a więc jego wykonanie powinno być poprzedzone stosownym pozwoleniem wodnoprawnym, ewentualnie musi być to urządzenie, które uzyskało stosowną decyzję legalizacyjną (por. wyrok WSA w Lublinie z dnia 17 września 2024 r. sygn. akt II SA/Lu 452/24). Jeżeli urządzenie wodne nie istnieje, nie można mówić ani o jego utrzymywaniu, ani badać, czy owo utrzymywanie jest "nienależyte" (niezgodne z pozwoleniem wodnoprawnym lub decyzją legalizacyjną) i jakie są następstwa owego nienależytego utrzymywania urządzenia wodnego (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 26 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Bd 944/19). Przepis art. 191 ust. 1 Pr.wod. nie znajduje zatem zastosowania w stosunku do urządzeń wodnych istniejących nielegalnie. W przypadku takich urządzeń właściwym trybem jest postępowanie legalizacyjne uregulowane w art. 190 ust. 1-12 Pr.wod., a w przypadku braku uzyskania w tym trybie decyzji legalizacyjnej – postępowanie w sprawie likwidacji urządzenia wodnego uregulowane w art. 190 ust. 13-15 Pr.wod. Przy czym powyższe nie oznacza, że w przypadku urządzenia wodnego istniejącego nielegalnie nie jest możliwe nałożenie na jego właściciela stosownych obowiązków zmierzających do eliminacji ewentualnego szkodliwego oddziaływania urządzenia. Wydając decyzję legalizacyjną organ stosuje bowiem odpowiednio art. 403 Pr.wod. (art. 190 ust. 12), a zatem zobowiązany jest określić w takiej decyzji m.in. ewentualny obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom. Z kolei w postępowaniu w sprawie likwidacji urządzenia wodnego organ - w konsekwencji niewystąpienia przez właściciela z wnioskiem o legalizację lub nieuzyskania decyzji o legalizacji - co do zasady nakłada obowiązek likwidacji urządzenia wodnego, ustalając warunki i termin wykonania tego obowiązku (art. 190 ust. 13 Pr.wod.), natomiast jeżeli właściciel urządzenia wodnego nie uzyskał decyzji o legalizacji urządzenia wodnego, a likwidacja urządzenia jest niemożliwa ze względów technicznych lub ekonomicznych, organ właściwy w sprawach pozwoleń wodnoprawnych na wykonywanie urządzeń wodnych może nałożyć na właściciela tego urządzenia, w drodze decyzji, obowiązek wykonania urządzeń zapobiegających szkodom (art. 190 ust. 14 Pr.wod.). Z niekwestionowanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że stawy rybne na działkach nr ewid. [...], [...], [...] i [...] w miejscowości M., istniały od 1936 r., jednak w okresie powojennym przez długi czas nie były użytkowane, wskutek czego utraciły swoją funkcję i uległy degradacji. W 2007 r. ww. działki zostały nabyte przez E. i L. małż. P.. Nowi właściciele nieruchomości dokonali następnie odtworzenia części (czterech) funkcjonujących uprzednio na tym terenie stawów rybnych. Roboty te obejmowały usunięcie porostu drzew, krzewów i wysokiej roślinności z ternu zajmowanego przez stawy, pogłębienie czaszy stawów i odbudowę grobli oraz remont istniejących mnichów stawowych. Jak prawidłowo wskazały organy w kontrolowanych decyzjach, w dacie odtworzenia spornych stawów przez nowych właścicieli ww. nieruchomości, obowiązywała ustawa z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (powoływana w niniejszym uzasadnieniu jako "Pr.wod. z 2001 r."). Ustawa ta do urządzeń wodnych, a więc urządzeń służących kształtowaniu zasobów wodnych oraz korzystaniu z nich, zaliczała m.in. stawy rybne (art. 9 pkt 19 lit "c"). Art. 122 ust. 1 pkt 3 Pr.wod. z 2001 r. przywidywał natomiast, że na wykonanie urządzeń wodnych wymagane jest pozwolenie wodnoprawne. Z kolei art. 9 ust. 2 pkt 2 Pr.wod. z 2001 r. stanowił, że przepisy ustawy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do odbudowy, rozbudowy, przebudowy, rozbiórki lub likwidacji tych urządzeń, z wyłączeniem robót związanych z utrzymywaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji. Ubocznie należy zauważyć, ze analogiczne regulacje dotyczące kwalifikacji stawów rybnych, jako urządzeń wodnych, oraz warunków realizacji takich urządzeń, zawiera również aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne (powoływana w niniejszym uzasadnieniu jako "Pr.wod."). Zgodnie bowiem z art. 16 pkt 65 lit "c" Pr.wod. przez urządzenia wodne rozumie się urządzenia lub budowle służące do kształtowania zasobów wodnych lub korzystania z tych zasobów, w tym (m.in.) stawy, w szczególności stawy rybne. W myśl art. 389 pkt 6 Pr.wod., na wykonanie urządzeń wodnych wymagane jest pozwolenia wodnoprawne. Z kolei art. 17 ust. 1 pkt 4 Pr.wod. stanowi, że przepisy ustawy dotyczące urządzeń wodnych stosuje się odpowiednio do odbudowy, rozbudowy, nadbudowy, przebudowy, rozbiórki lub likwidacji tych urządzeń, z wyłączeniem robót związanych z utrzymywaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji. Sąd podziela stanowisko organów, iż prace przy spornych stawach rybnych wykonane w 2007 r. przez E. i L. małż. P. , wykraczały poza roboty związane z utrzymywaniem urządzeń wodnych w celu zachowania ich funkcji, lecz stanowiły odbudowę urządzeń wodnych, które całkowicie utraciły swoją funkcje wskutek ich długotrwałego nieużytkowania. Roboty te wymagały zatem uzyskania stosownego pozwolenia wodnoprawnego (tak w stanie prawnym obowiązującym w dacie ich realizacji, jak i według aktualnie obowiązujących przepisów). Bezsporne jest natomiast, że E. i L. małż. P. takiego pozwolenia nie uzyskali. Nadto z akt sprawy wynika, że nie doszło również do wydania na ich wniosek decyzji legalizującej przedmiotowe urządzenia wodne, w trybie art. 190 ust. 1-12 Pr.wod. W tych okolicznościach uznanie przez organy za niedopuszczalne wydanie w sprawie spornych stawów rybnych decyzji restytucyjnej na podstawie art. 191 ust. 1 Pr.wod., jest co do zasady prawidłowe. W sprawie wadliwe było jednak już samo wszczęcie przez Dyrektora Zarządu Zlewni postępowania na gruncie ww. przepisu, albowiem wynikało w błędnej interpretacji żądania skarżących. Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Zarządu Zlewni prowadził postępowanie w sprawie likwidacji spornych stawów rybnych (art. 190 ust. 13-15 Pr.wod.), które zostało umorzone ostateczną decyzją tego organu z dnia 17 listopada 2023 r. W postępowaniu tym – jak wynika z treści ww. decyzji – skarżący nie brali udziału. Z kolei wszczęcie przez organ I instancji postępowania na podstawie art. 191 ust. 1 Pr.wod., nastąpiło na skutek pisma (wniosku) skarżących z dnia 7 stycznia 2025 r. Potwierdza to treść skierowanego do stron zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia 7 lutego 2025 r., w którym jako datę wszczęcie postępowania wskazano datę wpływu ww. pisma do siedziby organu I instancji (9 stycznia 2025 r.). W ocenie Sądu, przyjęta przez organ I instancji kwalifikacja ww. pisma, jako wniosku o wszczęcie postępowania w sprawie nienależytego utrzymywania urządzeń wodnych, była błędna, albowiem jego treść i charakter ujawniają zupełnie inną wolę i intencję wnioskodawców. Cała istotna narracja zawarta w przedmiotowym piśmie sprowadza się do zakwestionowania zasadności umorzenia przez Dyrektora Zarządu Zlewni postępowania w sprawie likwidacji spornych stawów prowadzonego, w trybie art. 190 ust. 13 Pr.wod. (o którym to rozstrzygnięciu – jak wynika z treści pisma – skarżący dowiedzieli się z pisma organu z dnia 24 grudnia 2024 r.), przy jednoczesnym wskazaniu na niezasadne – w ocenie wnioskodawców – niezapewnienie im udziału w tym postępowaniu w charakterze stron. Zarzut co do braku udziału w postępowaniu został przy tym jasno wyartykułowany przez wnioskodawców poprzez stwierdzenie (cyt.) "W postepowaniu o legalizację wybudowanych stawów w myśl art. 401 ust. 1 Prawa wodnego powinniśmy mieć status strony, ponieważ nasze działki znajdują się w zasięgu ich oddziaływania." Podkreślić należy, że dokonując kwalifikacji przytoczonego wyżej pisma skarżących z dnia 7 stycznia 2025 r., organ – z uwagi na prowadzone już wcześniej postępowanie w sprawie likwidacji spornych stawów rybnych – zobowiązany był kierować się zasadą określoną w art. 235 § 1 k.p.a. Przepis ten stanowi, że skargę w sprawie, w której wydano decyzję ostateczną, uważa się zależnie od jej treści za żądanie wznowienia postępowania, stwierdzenia nieważności decyzji albo jej uchylenia lub zmiany, które może być uwzględnione, z zastrzeżeniem art. 16 § 1 zdanie drugie. Zdaniem Sądu, przytoczone fragmenty pisma wnioskodawców z dnia 7 stycznia 2025 r. – przy uwzględnieniu dyspozycji art. 235 § 1 k.p.a. – w wystarczającym stopniu uzasadniały zakwalifikowanie przedmiotowego pisma jako wniosku o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją Dyrektora Zarządu Zlewni z dnia [...] listopada 2023 r., opartego na przesłance wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. przesłance braku udziału strony w postępowaniu bez jej winy. Przy czym brak jednoznacznego oznaczenia przedmiotu ww. pisma nie stanowił przeszkody do nadania mu właściwego biegu. W orzecznictwie wskazuje się, że nawet w przypadku mylnego oznaczenia pisma należy zbadać i ocenić, czy zawiera ono elementy niezbędne do zakwalifikowania go do innego rodzaju, niż wynikałoby to z jego nazwy. Niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma, a tym bardziej brak takiego oznaczenia, nie może wywołać dla strony ujemnych skutków, jeżeli z jego treści wynika jaki jest rodzaj pisma, zaś każde zaś pismo winno być rozpoznane zgodnie z intencją strony wyrażoną jednoznacznie w jego treści (por. postanowienie NSA z dnia 5 października 2021 r., sygn. akt II OZ 622/21). Pisma stron powinny być interpretowane tak, aby umożliwić stronie najpełniejszą obronę jej woli oraz praw jako strony postępowania administracyjnego. Organ winien rozpoznawać wnioski strony zgodnie z ich treścią, jeżeli natomiast wobec treści pisma nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie woli strony co do zakresu jej żądania, bądź istotnych dla sprawy okoliczności, organ mając na względzie art. 7 i art. 9 k.p.a. zobligowany jest zwrócić się do strony z zapytaniem odnośnie treści jej żądania i jednocześnie pouczyć o ewentualnych wymogach formalnych, niezbędnych do realizacji stosownych wniosków (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2010 r., sygn. akt I OSK 202/10). Kontrolowane decyzje zostały zatem wydane wyniku błędnej kwalifikacji pisma (wniosku) skarżących z dnia 7 stycznia 2025 r., a tym samym obarczone są naruszeniem art. 235 § 1 i art. 61 § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. W tej sytuacji - pomimo, iż umorzenie postępowania prowadzonego w trybie art. 191 ust. 1 Pr.wod. było w okolicznościach niniejszej sprawy co do zasady słuszne - konieczne uchylenie kontrolowanych decyzji celem ponownego rozpatrzenia sprawy w właściwym postępowaniu - adekwatnym do treści ww. pisma i charakteru podniesionych w nim zarzutów i żądań. Ponownie rozpatrując sprawę Dyrektor Zarządu Zlewni zobowiązany będzie uwzględnić ocenę prawną przedstawioną powyżej, stosownie do art. 153 p.p.s.a. Z tych względów Sąd, na podstawie 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. Jednocześnie w punkcie II sentencji Sąd, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., orzekł o zwrocie na rzecz skarżącej W. M. kosztów postępowania obejmujących uiszczony wpis od skargi w kwocie 300 zł.