II SA/Lu 461/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Asesor WSA Wiesława Achrymowicz,, Asesor WSA Jerzy Drwal ( sprawozdawca ), Protokolant Referent – stażysta Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2005 r. sprawy ze skargi R. L. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie przyznania świadczeń pieniężnych przysługujących osobom deportowanym do pracy przymusowej oddala skargę. R. L. domagał się przyznania mu uprawnień do świadczenia pieniężnego na podstawie ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich. Orzekając w tej sprawie Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wyrażał początkowo – zaprezentowany w dwóch decyzjach z dnia czerwca 2004 r. ([...]) i sierpnia 2004 r. (Nr [...]) pogląd prawny, że uprawnienia do świadczenia pieniężnego przysługują wyłącznie osobom deportowanym do prac przymusowych. Tymczasem R.L. nie był osobą deportowaną bowiem – jak wynika z akt sprawy – urodził się on w czasie pobytu jego rodziców na deportacji. Stąd też stronie nie można przyznać uprawnienia do świadczenia określonego wyżej wymienioną ustawą. Stanowisko to nie spotkało się z aprobatą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z dnia 9 grudnia 2004 r. (sygn. akt II SA/Lu 668/04) – uchylającym decyzję organu z dnia sierpnia 2004r. dokonał, na bazie ostatnio wydanych orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Sądu Najwyższego, wykładni przepisu art. 2 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu niepieniężnym (...), wskazując jednoznacznie, że represjonowaną może być także osoba urodzona na terytorium III Rzeszy. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, ponownie rozpoznając tę sprawę, decyzją z dnia marca 2005 r. (Nr [...]) uchylił własne rozstrzygnięcie z dnia czerwca 2004 r. i przyznał R.L. uprawnienie do świadczenia pieniężnego za okres siedmiu miesięcy, to jest od października 1944 r. do kwietnia 1945 r. Jednocześnie organ odmówił przyznania takiego świadczenia za miesiąc maj 1945r. W uzasadnieniu organ podniósł, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego R.L. urodził się w dniu października 1944 r. w B. (obecnie B.k/Ž.) w miejscu wykonywania prac przymusowych przez jego matkę (uprzednio deportowaną do takich prac) i przebywał tam przez okres siedmiu miesięcy, do kwietnia 1945 r. Stanowi to - w myśl sądowej wykładni przepisu art. 2 pkt 2 lit.a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym (...) , podstawę do uznania R.L. za osobę represjonowaną, gdyż o deportacji (wywiezieniu) można mówić zarówno wtedy gdy dziecko zostało wywiezione wraz z rodzicami na przymusowe roboty, jak też i wtedy gdy kobieta wywieziona na roboty przymusowe urodziła dziecko w miejscu wykonywania tych robót. Pogląd taki zawarto w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 sierpnia 2004 r. (sygn.akt OSK 135/04) oznaczającego odejście od dotychczasowej wykładni tego przepisu, wyrażonej w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 października 1998r. (sygn. akt OPS 5/98) zgodnie, z którą rozszerzająca wykładnia art. 2 pkt 2 lit.a ustawy wprowadzająca wyjątek od wymogu deportacji byłaby sprzeczna z brzmieniem tego przepisu. W ocenie organu ewolucja orzecznictwa jest akceptowana przez Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w piśmie z dnia 22 października 2004 r. Nr L.dz.BO-4660-1/04 stwierdził, iż brak jest podstaw do wystąpienia z wnioskiem o podjęcie uchwały w składzie siedmiu sędziów NSA wyjaśniającej przepis art. 2 pkt 2 lit. a ustawy. Powołując się na wydawnictwo United States Army In Word II.Specjal Studium Chronology 1941/1945 , pod redakcją Mary H.Williams, Washington 1960, organ wskazał , że w dniu 10 maja 1945 r. Bergles zostało zajęte przez wojska koalicji antyhitlerowskiej. Dlatego pobyt w tej miejscowości po 10 maja 1945 r. nie stanowi już represji w rozumieniu ustawy. Organ wyjaśnił, iż w myśl art. 3 ust. 1 ustawy, świadczenie przysługuje za każdy pełny miesiąc trwania pracy przymusowej. Dlatego dziesięciodniowy okres represji w maju 1945 r. doliczono do niepełnego miesiąca października 1944 r. (R. L. urodził się dnia października). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego R.L. zarzucił organowi naruszenie prawa polegające na bezpodstawnej odmowie przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego za maj 1945 r. skoro powstają wątpliwości, co do dokładnej daty zakończenia działań wojennych. Wskazał ponadto, że decydujące znaczenie powinna mieć data zameldowania rodziców w Polsce. Zdaniem skarżącego świadczenie pieniężne należy mu się od dnia lutego 2004 r. , to jest od daty złożenia przez niego wniosku o przyznanie takiego świadczenia. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz. U. Nr 87, poz. 395 ze zm.), świadczenie pieniężne przysługuje za każdy pełny miesiąc trwania pracy przymusowej. Powszechnie przyjmowaną datą zakończenia działań wojennych w Europie jest dzień 8 maja 1945 r. W tej sytuacji brak jest podstaw do orzekania przez organ o przyznaniu skarżącemu uprawnień do świadczenia pieniężnego z tytułu represji doznanych w maju 1945 r. Podnoszona przez R.L. okoliczność późniejszego przybycia rodziców do Polski, w tym fakt zameldowania przez jego matkę powrotu z III Rzeszy w dniu 1 czerwca 1945 r. nie świadczy – wbrew wywodom skarżącego – o zachodzącej ustawowej przesłance do orzekania przez organ o przyznaniu mu uprawnienia do świadczenia pieniężnego w szerszym – niż to wynika z decyzji – zakresie obejmującym dodatkowo jeden miesiąc . W tym stanie rzeczy sformułowane przez skarżącego zarzuty odnoszące się do zawężenia w ten sposób jego prawa do świadczenia pieniężnego nie mogą być uznane za słuszne. Również niezasadny jest wniosek R.L., twierdzącego, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych powinien przyznać mu prawo do świadczenia pieniężnego począwszy od dnia lutego 2004 r. , to jest od dnia zgłoszenia żądania organowi. Należy podkreślić, że Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie jest organem właściwym do ustalenia daty, od której należne stronie świadczenie pieniężne ma być wypłacane. Otóż zgodnie z art. 5 cyt. ustawy, świadczenie pieniężne wypłaca organ emerytalno-rentowy na podstawie wniosku uprawnionej osoby oraz decyzji administracyjnej stwierdzającej prawo takiej osoby do tego rodzaju świadczenia, przy czym świadczenie wypłacane jest za okres nie dłuższy niż 3 miesiące poprzedzające miesiąc zgłoszenia wniosku. W świetle powyższych rozważań, skład orzekający Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego doszedł do przekonania, iż skontrolowana decyzja nie narusza prawa. Z tych względów pozbawiona usprawiedliwionych podstaw skarga podlegała oddaleniu na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).