II SA/Lu 461/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Robert Hałabis Sędziowie Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca) Asesor sądowy Jerzy Parchomiuk Protokolant Sekretarz sądowy Marzena Okoń po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 października 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2018 r., nr [...], Szef Urzędu [...] odmówił K. K. przyznania uprawnień kombatanckich. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: K. K. (dalej jako "skarżąca") złożyła wniosek o przyznanie uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. 2018 r., poz. 276), dalej jako "ustawa o kombatantach". W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że w czasie II wojny światowej przebywała wraz z rodzicami w obozie pracy przymusowej w W. . Decyzją z dnia [...] marca 2018 r. Szef Urzędu [...] odmówił skarżącej przyznania uprawnień kombatanckich. W uzasadnieniu decyzji organ podniósł, że rodzice skarżącej przebywali w [...] w obozie dla robotników przymusowych zatrudnionych w fabryce [...]. Powyższe organ ustalił na podstawie informacji uzyskanej z Biura Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej. Organ stwierdził, że deportacja do pracy przymusowej oraz osadzenie w obozie pracy przymusowej w czasie II wojny światowej nie jest represją ujętą w ustawie o kombatantach. Skarżąca z tytułu deportacji do pracy przymusowej uzyskała uprawnienie do świadczenia pieniężnego na podstawie przepisów ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. z 2014 r., poz. 1001). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie K. K. zaskarżyła powyższą decyzję Szefa Urzędu [...] i wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że organ nie uwzględnił okoliczności, że obóz [...] w powiecie B. był zarejestrowany jako podobóz obozu koncentracyjnego B. i był wymieniony w rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 listopada 2014 r. w sprawie miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. z 2014 r., poz. 1564). Ustalenie charakteru represji przez Instytut Pamięci Narodowej było bez znaczenia. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu [...] wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza przepisów postępowania, ani prawa materialnego. Organ wyczerpująco zebrał i rozważył materiał dowodowy, a następnie prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Sąd podziela stanowisko organu, że brak podstaw do uznania uprawnień kombatanckich skarżącej. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził bowiem faktu pobytu skarżącej w obozie koncentracyjnym. We wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich skarżąca podała, że od [...] września 1944 r. przebywała w obozie pracy przymusowej w [...] w [...], dokąd wywieziona została wraz z rodzicami, którzy pracowali w [...]. Do wniosku dołączyła zaświadczenie placówki [...] Głównego Komitetu Opiekuńczego w L. z [...] czerwca 1945 r., potwierdzające fakt pobytu skarżącej w obozie pracy przymusowej w [...] (Obóz IV), z adnotacją: "przy rodzicach (dziecko)". Pobyt rodziców skarżącej w obozie pracy przymusowej w [...] i pracę w charakterze robotników przymusowych w IG [...] w [...] potwierdziły także zgromadzone w sprawie dowody. Są to przede wszystkim zaświadczenia placówki [...] Głównego Komitetu Opiekuńczego w L. z [...] maja 1945 r., dotyczące pobytu rodziców skarżącej na robotach przymusowych w [...]. Zaświadczenie o numerze 7 dotyczy J. Ż. (k. 34 i 59 akt adm.), natomiast zaświadczenie o numerze 8 dotyczy J. Ż. (k. 38 i 57 akt adm.). Oba zaświadczenia wystawione są na tak samo brzmiących drukach i potwierdzają jednoznacznie pracę rodziców skarżącej w charakterze robotników przymusowych w [...]. W zaświadczeniach jako miejsce zamieszkania rodziców skarżącej wskazano [...] Obóz IV. Dodatkowe dokumenty potwierdzające pracę rodziców skarżącej w charakterze robotników przymusowych to nadesłane przez Instytut Pamięci Narodowej wydruki z elektronicznej bazy danych Międzynarodowej Służby Poszukiwawczej ITS w Bad Arolsen (k. 44 - 52 akt adm.). Nazwiska rodziców skarżącej znajdują się na liście pracowników fabryki [...] (k.48 i 49 akt adm.), gdzie odnotowano tylko datę przybycia (8 września 1944 r.) oraz umieszczenie J. Ż. w obozie IV, a J. Ż. w Obozie I, a także na liście, w której odnotowano okres pracy w [...] (k.44). Kolejny dokument potwierdzający pracę przymusową rodziców skarżącej to nadesłana przez Archiwum Akt Nowych dokumentacja Fundacji "Polsko-Niemieckie Pojednanie", w której zachowało się oświadczenie matki skarżącej, J. Ż. z dnia [...] marca 1991 r. stwierdzające, że jej zmarły mąż zatrudniony był przymusowo na robotach w III R. Niemieckiej w okresie od września 1944 r. do maja 1945 r. w miejscowości W. w fabryce "[...]" (k. 33 akt adm.). Organ dołączył także do akt wydruk z bazy www.straty.pl, gdzie przy nazwisku matki skarżącej jako rodzaj prześladowania wskazano "robotnik przymusowy", jako rodzaj pracy przymusowej - "zatrudniony w przemyśle", a jako miejsce pracy - [...] (k. 11-12 akt adm.). Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika zatem, że rodzice skarżącej J. Ż. i J. Ż. wywiezieni zostali we wrześniu 1944 r. do [...] i skierowani zostali do obozu pracy przymusowej w miejscowości W.. Skarżąca, urodzona [...] sierpnia 1941 r. miała wówczas trzy lata. Brak natomiast jakiegokolwiek dowodu, że rodzice skarżącej lub skarżąca przebywali w obozie koncentracyjnym. Podkreślić należy, że organ zwrócił się do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o wyjaśnienie, czy na podstawie dostępnych dokumentów, z których wynika, że skarżąca przebywała z rodzicami w obozie pracy można wywnioskować, że przebywała w [...] jako osadzona w obozie koncentracyjnym. Pismem z dnia [...] stycznia 2018 r. Dyrektor Biura Badań Historycznych Instytutu Pamięci Narodowej wyjaśnił, że w dokumentach potwierdzających fakt pracy przymusowej i pobytu rodziców skarżącej w obozie dla robotników przymusowych w [...] nie odnotowano faktu osadzenia skarżącej w obozie koncentracyjnym. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do przyznania skarżącej uprawnień kombatanckich na podstawie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2018 r., poz. 276), ponieważ praca przymusowa i osadzenie w obozie pracy przymusowej nie stanowią represji, określonych w art. 4 ustawy. Uprawnienia osób wykonujących prace przymusowe i osadzonych w obozach pracy przymusowej określa ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o osobach deportowanych do pracy przymusowej oraz osadzonych w obozach pracy przez III Rzeszę i Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich (Dz.U. z 2014 r., poz.1001 z późn. zm.). Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 17 listopada 2015 r., sygn. akt II OSK 605/14, przepis art. 4 ustawy o kombatantach zawiera ścisłe ograniczenia podmiotowe i przedmiotowe i nie może być wykładany rozszerzająco. Nie można przyjąć, że obejmuje on w drodze analogii również deportacje do pracy przymusowej, skoro ustawodawca nie przyznał wprost uprawnień kombatanckich osobom, które pracowały przymusowo na terenie [...]. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że osoby te są natomiast uprawnione do świadczenia pieniężnego przysługującego im na podstawie przepisów wyżej wymienionej ustawy z 31 maja 1996 r. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...] lipca 2004 r. skarżącej przyznane zostało uprawnienie do świadczenia pieniężnego przewidzianego w ustawie z [...] maja 1996 r. z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił w wyżej wymienionym wyroku, że to samo zdarzenie nie może być źródłem uprawnienia z dwóch, wykluczających się źródeł, a więc świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji i uprawnień kombatanckich, ponieważ przesłanki przyznania tych uprawnień się różnią. Odnosząc się do zrzutów skargi wyjaśnić należy, że rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 listopada 2014 r. w sprawie miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz. U. z 2014 r., poz. 1564), na które powołuje się skarżąca nie kwalifikuje obozu pracy przymusowej w [...], gdzie przebywali robotnicy przymusowi zatrudnieni w fabryce [...] do obozów koncentracyjnych, jak zdaje się twierdzić skarżąca, lecz wymienia [...] - [...] jako podobóz obozu koncentracyjnego [...]. W sprawie niniejszej brak jednak jakiegokolwiek dowodu, że skarżąca przebywała wraz z rodzicami w podobozie obozu [...] w [...]. Nie sposób nie zauważyć, że rodzice skarżącej z chwilą opuszczenia obozu pracy otrzymali zaświadczenia o wykonywaniu pracy przymusowej, a nie o przebywaniu w obozie koncentracyjnym i nigdy ich nie kwestionowali. Z ogólnie dostępnych źródeł historycznych wynika, że fabryki należące do [...] wykorzystywały w czasie II wojny światowej pracę robotników przymusowych, osadzanych w obozach pracy przymusowej, a także pracę więźniów obozów koncentracyjnych. Skarżąca nie przedstawiła dowodu, że rodzice byli więźniami obozu koncentracyjnego, w szczególności zaś więźniami utworzonego w [...], okręg [...] podobozu obozu [...], ani też nie udało się - mimo szeroko zakrojonych poszukiwań - potwierdzić tego faktu przez organ. Brak zatem podstaw do uwzględnienia skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.).