II SA/Lu 463/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Marcin Małek po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku przedłożenia projektu budowlanego zamiennego p o s t a n a w i a zwolnić D. B. z obowiązku uiszczania kosztów sądowych w całości. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 500 zł, skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów postępowania sądowego powołując się na trudną sytuację materialną i zdrowotną. Jak wskazał, prowadzi gospodarstwo domowe wraz z żoną, czwórką dzieci oraz dwójką wnucząt. Jest osobą bezrobotną, żona natomiast wykonuje prace społecznie użyteczna za co otrzymuje [...] zł netto miesięcznie. Oprócz tego źródło utrzymania rodziny stanowią zasiłki rodzinne otrzymywane przez małżonkę skarżącego ([...] zł) i jego córkę P. ([...] zł) oraz wynagrodzenie za pracę syna skarżącego w kwocie [...]zł. Majątek skarżącego to z kolei dom o pow. 60 m2 oraz samochód osobowy VW Passat rok prod. 1992, wartości [...] zł. Skarżący wyjaśnił, że całość posiadanych środków przeznaczana jest na wydatki związane z utrzymaniem rodziny, tj. żywność, ubrania, lekarstwa, energia elektryczna, gaz, woda i ścieki, telefon, opał, środki czystości, dojazdy, podatek od nieruchomości oraz zabawki i książki określając ich wysokość i przedstawiając na większość z nich odpowiednie dokumenty zapłaty. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek strony obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych. Na te koszty składają się opłaty i wydatki sądowe. Ze względu na tak zakreślone granice wniosku, strona wnioskująca zobowiązana jest udowodnić, że poniesienie kosztów sądowych w postaci opłat sądowych i wydatków sądowych, spowoduje znaczne obniżenie warunków minimalnej egzystencji. Jak bowiem stanowi art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.), przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, jeżeli strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa wyżej, należy zaś rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie może ona zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepubl.). Dlatego też prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym może być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Tylko bowiem w takim przypadku istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na pozostałych współobywateli (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r. sygn. akt FZ 478/04, Lex nr 393645). Dokonana w tym kontekście analiza zdolności płatniczych wnioskodawcy doprowadziła do konkluzji, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania. W aktualnej sytuacji procesowej, w jakiej znajduje się strona, koszty sądowe obejmują wpis sądowy w wysokości 500 zł. Oprócz tej kwoty strona wnioskująca o prawo pomocy może na kolejnych etapach być zobowiązana do uiszczenia wpisów należnych z tytułu wniesienia zażalenia (100 zł), skargi kasacyjnej (250 zł) czy opłaty kancelaryjnej z tytułu sporządzenia uzasadnienia wyroku (100 zł). Należy natomiast zauważyć, że skarżący jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Koszty utrzymania ośmioosobowej rodziny ponoszą żona skarżącego otrzymująca wynagrodzenia za świadczone prace społecznie użyteczne i zasiłki rodzinne, jego córka również otrzymująca zasiłki rodzinna oraz syn otrzymujący wynagrodzenia za prace. Środki te z uwagi na ich wysokość wystarczają jednak wyłącznie na bieżące utrzymanie rodziny. Skarżący nie posiada przy tym żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W tej sytuacji oczywistym jest, że opłacenie kosztów sądowych spowodowałoby uszczerbek w utrzymaniu koniecznym skarżącego oraz jego rodziny, co uzasadnia uwzględnienie złożonego wniosku. Podkreślić jednocześnie należy, że zgodnie z treścią art. 249 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy może być cofnięte w całości lub w części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano, nie istniały lub przestały istnieć. Z tych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.