II SA/Lu 468/24
WyrokWSA w Lublinie2024-10-01
Skład orzekający: Jerzy Parchomiuk, Grzegorz Grymuza, Brygida Myszyńska-Guziur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na zakup opału jest zasadna, gdy wnioskodawca przekracza kryterium dochodowe, a jednocześnie odmawia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji prawidłowo odmówiły przyznania zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego. Wnioskodawczyni przekroczyła kryterium dochodowe, a brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, spowodowany jej odmową współpracy, uniemożliwił wykazanie istnienia szczególnie uzasadnionego przypadku, który mógłby uzasadniać przyznanie świadczenia mimo przekroczenia kryterium dochodowego. Brak współdziałania z organem stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na zakup opału. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego oraz brak możliwości przeprowadzenia wywiadu środowiskowego z powodu odmowy współpracy skarżącej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do sądu, kwestionując zasadność odmowy i sposób prowadzenia postępowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 października 2024 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 24 kwietnia 2024 r., znak: SKO.41/1898/OS/2024 w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.
T. W. (dalej jako "strona", "skarżąca", "wnioskodawczyni"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 24 kwietnia 2024 r.
w przedmiocie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego.
Z akt sprawy wynika następujący stan faktyczny i prawny:
Wnioskiem z dnia 15 lutego 2024 r. skarżąca zwróciła się do organu I instancji o przyznanie środków z przeznaczeniem na zakup opału w ilości 4 ton.
Organ I instancji w toku postępowania pismem z dnia 21 lutego 2024 r. poinformował stronę o terminie wizyty pracowników socjalnych w miejscu jej zamieszkania w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i wyznaczył termin na dzień 5 marca 2024 r. Czynność miała odbyć się w asyście funkcjonariuszy Policji.
Strona przedłożyła w toku postępowania pismo z 26 lutego 2024 r., w treści którego zawarła zarzuty co do prowadzenia postępowania przez organ I instancji.
W toku postępowania pracownicy socjalni podjęli bezskuteczną próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w dniu 5 marca 2024 r., z przebiegu którego została sporządzona notatka służbowa. Z notatki wynika, że pracownicy socjalni udali się w asyście dwóch funkcjonariuszy Policji do miejsca zamieszkania strony. Lokatorzy budynku, czyli wnioskodawczyni oraz Z. W., nie otworzyli drzwi domu, pomimo dwukrotnego pukania. Pracownik socjalny skorzystał z przycisku dzwonka przy drzwiach, lecz najprawdopodobniej gospodarze domu odłączyli dzwonek, gdyż nie był słyszalny z zewnątrz. Pukanie do jednego a potem do drugiego z okien domu też nie przyniosło rezultatu. Nikt z lokatorów nie otwierał. W notatce służbowej wskazano, że przy ścianie domu jest składowany węgiel na opał w ilości około 1 tony, który był częściowo przykryty i zabezpieczony przed opadami atmosferycznymi, co potwierdza wykonane wówczas zdjęcie (w załączeniu do notatki).
Organ I instancji skierował do wnioskodawczyni zawiadomienie z dnia 11 marca 2024 r. w trybie art. 10 k.p.a., umożliwiając wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, jak i przedłożenia dowodów oraz realizując obowiązek określony w art. 79 k.p.a. poinformował o niespełnieniu przesłanek, wymieniając brakujące dokumenty.
W toku postępowania strona przedłożyła kartę informacyjną z dnia 23 listopada 2023 r., z której wynika, że w okresie od 20 listopada 2023 r. do 23 listopada 2023 r. była hospitalizowana.
W wyniku rozpatrzeniu wniosku strony Wójt Gminy [...] decyzją z dnia 21 marca 2024 r. odmówił przyznania skarżącej zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na zakup opału.
Organ I instancji ustalił na podstawie dokumentacji zgromadzonej w Ośrodku Pomocy Społecznej w [...], że skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, zajmuje pokój i pomieszczenie gospodarcze - ogrzewane centralnym ogrzewaniem (c.o. ogrzewa również pokój męża) oraz korzystała ze wspólnego ganka, korytarza i łazienki. Lekarz Orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 9 lipca 2020 r. ustalił, że strona jest trwale niezdolna do samodzielnej egzystencji, zaś Powiatowy Zespól do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z siedzibą w L. zaliczył T. W. do stopnia niepełnosprawności znacznego, na stałe wydając orzeczenie w dniu 13 lipca 2021 r. Nr [...] Organ I instancji wskazał, że z dokumentacji ośrodka wynika, że strona jest osobą przewlekle chorą, systematycznie przyjmującą lekarstwa, jest pod stałą opieką lekarską. Wyrokiem w sprawie o sygnaturze akt III C 2326/03 z dnia 6 lutego 2004 r. została orzeczona separacja T. i Z. W.. Wskazano także, że z kserokopii odcinka emerytury strony uzyskanej w styczniu 2023 r. wynika, że strona dysponowała kwotą 1736,63 zł, gdyż pobiera świadczenie uzupełniające w wysokości 500 zł miesięcznie (potrącenia egzekucyjne wynoszą 237,79 zł, których nie odlicza się od dochodu). Ponadto organ stwierdził, że brak reakcji ze strony wnioskodawczyni na podejmowane przez Ośrodek Pomocy Społecznej w [...] wysiłki i starania w kierunku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wskazują na jej niechęć do współdziałania w sprawie złożonego wniosku o udzielnie pomocy.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżąca nie zgodziła się z zapadłym rozstrzygnięciem kwestionując stanowisko organu I instancji co do konieczności wizyt pracowników socjalnych w asyście Policji.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazaną na wstępie decyzją z dnia 24 kwietnia 2024 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy treść przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm., dalej jako "u.p.s.") mających zastosowanie w sprawie oraz stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów, w tym granic przysługującego organowi I instancji uznania administracyjnego. Zwrócił uwagę, że z notatki służbowej z 5 marca 2024 r. , wynika, iż przy ścianie domu skarżącej składowany węgiel jest na opał w ilości około 1 tony, a ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika by w sprawie zaistniało nadzwyczajne zdarzenie uzasadniające przyznanie wnioskowanego świadczenia. Kolegium podniosło, że strona nie współpracuje z pracownikami socjalnymi, ani nie wpuszcza pracowników do domu w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, ani nie dostarcza do organu wymaganych dokumentów, dlatego w żaden sposób nie można wnioskować, że znalazła się w trudnej sytuacji. Zdaniem organu odwoławczego powodów do takich ustaleń nie dają też kserokopie dokumentów pozyskanych przez organ z innych postępowań i to sprzed blisko roku lub starsze. Brak możliwości przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego uniemożliwia stwierdzenie czy strona jest osobą samotną, czy nadal prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, czy też jest osobą w rodzinie, pozostającą w faktycznym związku z inną osobą wspólnie zamieszkującą i gospodarującą. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji w piśmie z dnia 11 marca 2024 r. skierowanym do T. W. realizując obowiązek określony w art. 79 k.p.a. poinformował ją o niespełnieniu przesłanek, wymieniając jednocześnie w sposób szczegółowy brakujące dokumenty. Pomimo powyższego strona nie złożyła wymaganych dokumentów, składając natomiast kolejne pisma w sprawie.
Podkreślono, że podjęte przez organ czynności w celu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni okazały się nieskuteczne. Pomimo zawiadomienia wnioskodawczyni o terminie czynności planowanej na 5 marca 2024 r., nie było możliwe jej przeprowadzenie, nawet w obecności funkcjonariuszy Policji. Kolegium zwróciło uwagę, że przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, znajduje unormowanie w art. 107 u.ś.r., na który także powołuje się w odwołaniu T. W.. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Kolegium wskazało, że nie zasługują one na uwagę i stanowią one jedynie polemikę z prawidłowym rozstrzygnięciem organu i zawierają pozamerytoryczne uwagi strony dotyczące organów administracji i treści wydawanych w sprawach wnioskodawczyni rozstrzygnięć.
W skardze do tut. Sądu skarżąca zakwestionowała zapadłe rozstrzygnięcie, podnosząc m.in., że nie zgadza się z "najściami przestępczymi na posesję kilku osób w tym Policji". Jej zdaniem decyzja narusza rażąco prawo, w tym art. 107 ust. 4 oraz ust. 3 a i 3 b u.s.p.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Jednocześnie organ odwoławczy wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym jak wynika z treści § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego.
Nadto, stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej w skrócie "p.p.s.a.") sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną.
Dokonując omawianej kontroli w niniejszej sprawie Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona, a zaskarżona decyzja nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi.
Na wstępie rozważań wyjaśnić należy, że według zasad ogólnych, wyrażonych w art. 2 ust. 1 i art. 3 u.p.s., świadczenia z pomocy społecznej mają na celu umożliwienie przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których osoby ubiegające się o pomoc nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości oraz wspieranie osób i rodzin w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiania im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zatem zapobieganie sytuacjom, o których mowa, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin wnioskujących o pomoc powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Jak wynika z powyższych przepisów, pomoc społeczna jest instytucją stosowaną wyjątkowo, w sytuacjach, w których obywatel nie jest w stanie sam podołać okolicznościom życiowym. Pomoc ta przyznawana jest w różnej formie i zakresie, a przyznanie jej uzależnione jest od spełnienia określonych przez ustawodawcę warunków. Katalog świadczeń z pomocy społecznej został określony w art. 36 u.p.s.
Stosownie do treści art. 39 ust. 1 u.p.s. w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2).
Zgodnie z brzmieniem art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776,00 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.
W przedmiotowej sprawie organ I instancji dysponował jedynie informacjami o uzyskanym dochodzie skarżącej w styczniu 2023 r., który wynika z kserokopii odcinka emerytury strony uzyskanej w tym miesiącu wskazujący, że strona dysponowała kwotą 1736,63 zł, gdyż pobiera świadczenie uzupełniające w wysokości 500 zł miesięcznie (potrącenia egzekucyjne wynoszą 237,79 zł, których nie odlicza się od dochodu). Oznacza to, że skarżąca przekroczyła kryterium dochodowe określone w art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s., co uzasadniało odmowę przyznania zasiłku celowego.
W takiej sytuacji prawidłowo organy rozważyły wniosek skarżącej w kontekście art. 41 pkt 1 u.p.s., zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Pomimo tego organy odmówiły uwzględnienia wniosku skarżącej wskazując, że strona nie znalazła się w wyjątkowych, szczególnych okolicznościach.
Zdaniem Sądu należy podzielić stanowisko organów, że potrzeba zgłoszona przez skarżącą we wniosku z dnia 15 lutego 2024 r., nie może zostać zakwalifikowana jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 41 pkt 1 u.p.s. W ocenie Sądu, rozpatrując niniejszą sprawę organy nie przekroczyły granic przysługującego im uznania administracyjnego. W przedmiotowej sprawie strona nie wykazała, by w jej sytuacji wystąpiło nadzwyczajne zdarzenie, które na tyle negatywnie wpłynęło na jej sytuację bytową, by mogło uzasadniać udzielenie wsparcia we wnioskowanej postaci. Skarżąca dysponuje dochodem niemal dwukrotnie przekraczającym ustawowe kryterium dochodowe, a więc ma możliwość samodzielnego wygospodarowania środków na zakup opału. Ponadto zwrócić należy uwagę, że dołączona do akt dokumentacja fotograficzna sporządzona w dniu 5 marca 2024 r. podczas próby przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wskazuje, że skarżąca potrzebę, o którą wnioskowała zrealizowała we własnym zakresie, albowiem na należącej do niej posesji znajdował się zapas węgla ok. 1 tony.
Należy także dodać, że rozstrzygnięcie w sprawie specjalnego zasiłku celowego zapada w ramach uznania przyjmującego postać decyzji administracyjnej. W związku z tym należy zaakcentować, że sprawowana przez sąd administracyjny kontrola decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ogranicza się do sprawdzenia, czy nie zostały przekroczone jego granice. Sąd powinien zbadać, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, oraz czy organ dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie danego przepisu (zob. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2021 r. sygn. I OSK 447/21). Jednocześnie należy mieć na uwadze, że stosownie do zasad ogólnych Działu I, Rozdziału 1 u.p.s. celem pomocy społecznej jest umożliwianie osobom i rodzinom przezwyciężania trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.), a rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby tych osób powinny być uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Organ w ramach przysługującego uznania administracyjnego dokonuje oceny hierarchii zgłaszanych potrzeb, którą obowiązany jest ustalać w odniesieniu do ogólnej liczby osób ubiegających się o pomoc oraz zgłoszonych przez te osoby żądań oraz przy uwzględnieniu wysokości środków finansowych przeznaczonych na ten cel. Nie ulega bowiem wątpliwości, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc ani udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Działanie organu w ramach uznania administracyjnego oznacza zatem załatwienie sprawy zgodnie ze słusznym interesem obywatela, o ile nie stoją temu na przeszkodzie interes społeczny i możliwości organu w zakresie posiadanych uprawnień i środków (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 19 lipca 2007 r., sygn. I SA/Wa 786/07; wyrok NSA z dnia 19 czerwca 2007 r., sygn. I OSK 1464/06).
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji wskazane zostały wyraźnie powody zajętego stanowiska i wydanego rozstrzygnięcia.
Należy zwrócić uwagę, że kluczowym elementem postępowania dowodowego poprzedzającego wydanie decyzji w sprawie przyznania świadczenia z pomocy społecznej, jest przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (aktualizacji wywiadu). Zgodnie bowiem z art. 106 ust. 4 u.p.s. decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia, z wyjątkiem decyzji o odmowie przyznania biletu kredytowanego oraz decyzji w sprawach cudzoziemców i osób, o których mowa w art. 5a, wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy (art. 107 ust. 4 u.p.s.). Podkreślić należy, że ta obligatoryjna forma postępowania wyjaśniającego w sprawach z zakresu pomocy społecznej, wymaga od strony szczególnej aktywności, bowiem z uwagi na charakter ustaleń odnoszących się do sfery ściśle osobistej, nie można jej zastąpić innymi środkami dowodowymi. Znaczenie wywiadu środowiskowego w postępowaniu z zakresu pomocy społecznej potwierdza art. 107 ust. 4a u.p.s., jednoznacznie stanowiąc, że niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny korzystające ze świadczeń z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Zwrócić należy uwagę, że o ile organy orzekające zobowiązane są do wnikliwego przeprowadzenia postępowania dowodowego, zgodnie z art. 7 k.p.a., o tyle na osobie ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej również spoczywa obowiązek umożliwienia organowi dokonania ustaleń faktycznych, zgodnie z art. 4, art. 106 ust. 4 i art. 107 ust. 1, 4a, 5 i 5b u.p.s., mających zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (por. wyrok NSA z dnia 27 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 2761/17, opubl. w CBOSA).
Z akt przedmiotowej sprawy wynika, że skarżąca konsekwentnie odmawia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego (aktualizacji) w miejscu zamieszkania, argumentując to niezgodnym z prawem działaniem organów. W toku prowadzonego postępowania pismem z dnia 21 lutego 2024 r. zawiadomiono skarżącą, że w dniu 5 marca 2024 r. w godzinach od 9.00 do 10.00 w miejscu jej zamieszkania zostanie przeprowadzony wywiad środowiskowy. W piśmie zawarto pouczenie, że gdyby ten termin skarżącej nie odpowiadał, to powinna zawiadomić o tym organ telefonicznie lub listownie, w celu uzgodnienia innego terminu. Jednocześnie organ pouczył skarżącą o treści art. 107 ust. 3a, art. 107 ust. 3b i art. 107 ust. 4a u.p.s.
W dniu 28 lutego 2024 r. do organu wpłynęło pismo strony, w którym m.in. nie wyraziła zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, bo jej zdaniem stanowi to "najście". Z notatki służbowej z dnia 5 marca 2024 r. wynika, że wywiad środowiskowy nie został przeprowadzony, ponieważ skarżąca nie otworzyła drzwi.
W związku z powyższym należy stwierdzić, że zastrzeżenia skarżącej co do działań podjętych przez organ w celu przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, nie są uzasadnione wobec faktu, że to skarżąca uniemożliwił przeprowadzenia przedmiotowej czynności. W tej sytuacji brak tego elementu postępowania dowodowego nie może obciążać organów i zostać zakwalifikowany jako okoliczność świadcząca o wadliwości kontrolowanych decyzji. Przeciwnie, okoliczność ta świadczy o tym, że poza niespełnieniem warunku przyznania zasiłku celowego, jakim jest zachowanie kryterium dochodowego, a także niewystąpieniem przesłanki "szczególnego przypadku" warunkującej przyznanie specjalnego zasiłku celowego, w rozpoznawanej sprawie ziściły się także przesłanki odmowy przyznania świadczenia związane z brakiem współdziałania z pracownikiem socjalnym i niewyrażeniem zgody na przeprowadzenie aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 11 ust. 2 i art. 107 ust. 4a u.p.s.).
Sąd zwraca także uwagę, że organ I instancji nie poprzestał tylko na próbie przeprowadzeniu aktualizacji wywiadu środowiskowego, ale pismem z dnia 11 marca 2024 r. na podstawie art. 10 i art. 79a k.p.a., poinformował stronę o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia. Wskazano, że nie zostały spełnione przesłanki zależne od strony, od wykazania których zależy przyznanie świadczenia. Poinformowano, że brak jest: oświadczenia o odpowiedzialności karnej, oświadczenia o stanie majątkowym, decyzji ZUS o bieżącej wysokości pobieranej emerytury i przysługujących dodatków, odcinka emerytury z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie świadczenia tj. ze stycznia 2024 r., faktur i rachunków potwierdzających ponoszenie wydatków na leczenie, opłacanie opieki, za energię elektryczną, zakup opału, zakup gazu i ponoszenie innych wydatków w prowadzonych gospodarstwie domowym. Strona jednak nie przedstawiła w żaden sposób swojej sytuacji zdrowotnej i majątkowej. Nie sposób przy tym uznać, że skarżąca nie była w stanie dostarczyć do organu niezbędnej dla ustalenia jej sytuacji dokumentacji, skoro składa w Urzędzie Gminy [...] wnioski i pisma lub nadaje je na poczcie. W przedmiotowej sprawie w związku z brakiem możliwości przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego i nieprzedłożenie przez stronę dokumentacji obrazującej jej sytuację organy w prowadzonym postępowaniu wyjaśniającym uprawnione były do analizy dokumentacji już wcześniej zgromadzonej w Ośrodku Pomocy Społecznej w [...] i poczynienie ustaleń faktycznych na jej podstawie.
W związku z powyższym, w ocenie Sądu, należało uznać, że procedujące w sprawie organy administracji obu instancji zasadnie uznały, iż postępowanie skarżącej wypełnia przesłankę braku współdziałania z organem, które, jak wcześniej wskazano, jest obowiązkiem osób korzystających z pomocy społecznej (art. 4 u.p.s.), a w świetle brzmienia art. 11 ust. 2 oraz art. 107 ust. 4a tej ustawy może stanowić powód wydania decyzji odmownej. Osoba zainteresowana uzyskaniem świadczeń z pomocy społecznej ma obowiązek współdziałania z organem pomocy społecznej w celu rzetelnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych obrazujących jej sytuację życiową. W sytuacji, jaka miała miejsce w niniejszej sprawie, tj. gdy z powodu przekroczenia kryterium dochodowego żądana pomoc mogła zostać udzielona tylko w formie specjalnego zasiłku celowego (art. 41 u.p.s.), skarżąca powinna podjąć starania by wykazać, że jej sytuacja bytowa, rodzinna lub zdrowotna zasługuje na uznanie jej za przypadek szczególny.
Reasumując, organy administracji obu instancji wypełniły zawarty w art. 7 k.p.a. nakaz dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz określony w przepisie art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego. Ponadto wypełniły obowiązki wynikające z art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Organy w sposób wystarczający wskazały fakty, które uznały za udowodnione, dowody na których się oparły oraz przyczyny, z powodu których nie uwzględniły stanowiska skarżącej. Jednocześnie w sposób wystarczający wyjaśniły podstawę prawną decyzji oraz przytoczyły przepisy prawa, mające zastosowanie w okolicznościach sprawy. Fakt, że skarżąca domaga się odmiennego interpretowania zastosowanych w sprawie przepisów prawa nie oznacza, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia są wadliwe. Wręcz przeciwnie organy podjęły niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia sprawy i wydały trafne rozstrzygnięcia, prawidłowo dokonując subsumpcji stanu faktycznego do norm prawa materialnego, mających zastosowanie w sprawie.
Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny, nie podzielając zarzutów skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do treści art. 119 pkt 2 p.p.s.a. Wniosek o rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym złożył organ w odpowiedzi na skargę, a skarżąca w ustawowym terminie nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło