II SA/Lu 47/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Leszczyński, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Monika Kutarska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku [...] na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz zwrotu zwaloryzowanego odszkodowania 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku 2. zasądza od Wojewody na rzecz Polskiego Związku kwotę 1143 (tysiąc sto czterdzieści trzy) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] Starosta orzekł o zwrocie Z. L. i M. L. nieruchomości położonej w L. obręb 15 K. oznaczonej na planie stanowiącym dokumentację geodezyjną jako działki nr : 2/72 o powierzchni 4354m2, 2/73 o powierzchni 1308m2 i 2/74 o powierzchni 111m2 wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] znak [...]. Jednocześnie osoby, na rzecz których orzeczono zwrot, zobowiązano do zwrotu zrewaloryzowanego odszkodowania pobranego z tytułu wywłaszczenia w kwocie 38 099 złotych w kwotach równych po 19 049, 50 złotych. W uzasadnieniu podano, że decyzją Prezydenta Miasta z dnia [...] została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położona w L. przy ulicy R. oznaczona jako działka nr 2/6 o powierzchni 1, 0416 ha stanowiąca własność I.L. Wywłaszczenia dokonano zgodnie z lokalizacją budowy osiedla mieszkaniowego R. ustaloną przez organ do spraw planowania przestrzennego i uwzględnioną w zatwierdzonych planach zagospodarowania przestrzennego Miasta L. Za wywłaszczoną nieruchomość przyznano odszkodowanie w kwocie 206 272 złotych. Wniosek o zwrot nieruchomości złożyli spadkobiercy byłej właścicielki nieruchomości Z. L. i M. L. W toku postępowania ustalono, że zgodnie z nowo dokonanym podziałem geodezyjnym przedmiotem zwrotu są nieruchomości oznaczone nr 2/72, 2/73 i 2/74 , stanowiące własność Gminy, nie pozostające w użytkowaniu wieczystym. Podstawą wywłaszczenia był Miejscowy Szczegółowy Plan Zagospodarowania Przestrzennego Dzielnicy C. zatwierdzony decyzją Prezydenta Miasta nr [...] z dnia [...]1976r., zgodnie z którym działki objęte postępowaniem o zwrot położone były w obszarach oznaczonych symbolem R4 MW – tereny budownictwa wielorodzinnego , RI – parkingo – garaż i D 26 ZP – dzielnicowy park wypoczynki i rekreacji R. z zespołami boisk i płytą stadionu. Przeprowadzone oględziny wykazały, że wywłaszczona nieruchomość, mimo upływu 30 lat od dnia wywłaszczenia, częściowo nie została wykorzystana zgodnie jego celem. Działka oznaczona obecnie nr 2/74 przylega bezpośrednio do drogi osiedlowej, jest niezagospodarowana i stanowi nieużytek porośnięty trawą, chwastami i samosiejką. Również niezagospodarowane pozostają pozostałe działki, na których miał powstać dzielnicowy park wypoczynkowy i rekreacji z zespołami boisk i płytą stadionu. Działka nr 2/73 położona jest na niewysokiej skarpie, porośnięta trawą , chwastami i samosiejką i przylega do ogródków działkowych. Z kolei działka nr 2/74 podzielona jest na działki pracownicze. Teren przecięty jest dwoma alejkami biegnącymi pomiędzy fizycznie wydzielonymi działkami. Teren ten jest nie ogrodzony, ogólnie dostępny. W tym stanie rzeczy uznano, że wspomniane działki stały się zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i podlegały zwrotowi na rzecz spadkobierców przedniego właściciela. Organ odrzucił podnoszone przez Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd w L. zastrzeżenia dotyczące przekazania części działki oznaczonej dawniej nr 2/6 w użytkowanie pod ogródki działkowe, co miałoby, w jego mniemaniu, oznaczać, że są to nadal tereny zielone, a więc użytkowane zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego. Stwierdził, że celem wywłaszczenia nie była realizacja ogródków działkowych , a budowa osiedla mieszkaniowego R. z infrastrukturą opisaną w decyzji. Wyjaśniono ponadto, że kwotę odszkodowania zrewaloryzowano według wskaźników cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z uwzględnieniem denominacji . Rozpatrujący odwołanie Polskiego Związku Działkowców Okręgowego Zarządu w L. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Podzielając stanowisko Starosty organ odwoławczy zaznaczył, że w świetle ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami na zwrot nieruchomości uznanej za zbędną na cele wywłaszczenia nie ma wpływu oddanie jej w użytkowanie Polskiemu Związkowi Działkowców. Stosownie bowiem do art.138 ust.1 ustawy, jeśli nieruchomość lub jej część podlegająca zwrotowi została oddana w trwały zarząd lub została obciążona prawem użytkowania, prawa te wygasają z dniem w którym decyzja o zwrocie nieruchomości stała się ostateczna. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Polski Związek Działkowców Okręgowy Zarząd w L. zarzucając decyzji Wojewody naruszenie art. 41 ust.2 , art.15, art.19 ust.1 i art. 20 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o rodzinnych ogrodach działkowych oraz art. 146 §, art. 161 § 3 i art. 363 kpa wnosił o jej uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającej ją decyzji Starosty. W uzasadnieniu podano, że wydane w sprawie decyzje uwzględniają interes tylko jednej strony, pomijając argumenty przedstawione przez skarżącego. W jego mniemaniu decyzje o zwrocie podjęto jedynie na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami zaniedbując wznowienia postępowania administracyjnego i przeanalizowania, czy decyzja na podstawie której Polski Związek Działkowców stał się użytkownikiem nieruchomości stanowiących przedmiot zwrotu może zostać wzruszona. W ocenie skarżącego stanowi to rażące naruszenie art. 146 § 1 kpa. Skarżący podkreślił, że dokonując zwrotu nieruchomości należało rozpatrzyć skutki takiej decyzji. Tymczasem pominięto fakt istnienia na zwracanych nieruchomościach własności indywidualnej działkowców i Polskiego Związku Działkowców. Ponieważ ustawa o rodzinnych ogrodach działkowych dopuściła posiadanie własności związkowej i własności indywidualnej działkowców na gruntach nie stanowiących ich własności, to we wszystkich decyzjach powinno orzec się o odszkodowaniu o jakim mowa w art.163 ust.3 kpa. Zdaniem skarżącego milczeniem pomija się istnienie własności, która połączona jest z własnością właściciela i rozłączenie jej powoduje jej zniszczenie. Dotyczy to np. altan , urządzeń ogrodowych i nasadzeń. Zdaniem wnoszącego skargę brak odniesienia się do tego roszczenia także powoduje, że decyzje są wadliwe. W odpowiedzi na skargę Wojewoda podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami ) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, sąd zobowiązany jest do brania pod uwagę z urzędu wszystkich naruszeń prawa, także wszystkich przepisów, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze. Przede wszystkim podkreślić należy, że jakkolwiek z treści art.128 kpa wynika, że odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia, to jednak nie ulega wątpliwości, iż jest ono podaniem w rozumieniu art.63 § 1 kpa i powinno zawierać co najmniej elementy określone w art. 63 § 2 i 3, a więc wskazanie osoby, od której pochodzi, jej adresu i żądania, a nadto, jeśli jest wniesione pisemnie, powinno być podpisane przez wnoszącego. Podpis wskazuje bowiem, że odwołanie pochodzi od osoby, która je podpisała. Z treści art. 27 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U Nr 169, poz. 1419 ze zmianami ) wynika, że Polski Związek Działkowców posiada osobowość prawną, natomiast jego jednostki organizacyjne korzystają z osobowości prawnej Polskiego Związku Działkowców w ramach uprawnień i odpowiedzialności określonej statutem. Oznacza to, że znajduje tutaj zastosowanie art. 38 k. c, według którego osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Złożony do akt sądowych statut Polskiego Związku Działkowców uchwalony przez VII krajowy Zjazd Delegatów Polskiego Związku Działkowców Uchwałą nr 1 z dnia 6 kwietnia 2006r. stanowi, że w zakresie swoich kompetencji określonych statutem okręgowy zarząd działa w imieniu i reprezentuje okręg na zewnątrz, w tym w sprawach sądowych, administracyjnych i podatkowych ( § 125 ust.1 ). Z kolei według § 125 ust.4 Statutu do składania oświadczeń woli w zakresie określonym w ust.1 w tym ustanawiania pełnomocników procesowych, konieczne jest współdziałanie prezesa okręgowego zarządu z innym członkiem prezydium okręgowego zarządu albo upoważnionego przez prezesa okręgowego zarządu wiceprezesa z innym członkiem prezydium okręgowego zarządu. Jest zatem oczywistym, że wobec określonej w Statucie reprezentacji łącznej, podpisanie odwołania jedynie przez prezesa Polskiego Związku Działkowców Okręgowego Zarządu w L. nie było wystarczające dla skutecznego jego wniesienia ( por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 września 2005r. VI SA/Wa 1019/05 LEX nr 222615, wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2005r. VI SA/Wa 1132/04 Legalis ). Rzeczą organu było wezwanie strony w trybie art. 64 § 2 kpa do usunięcia braku odwołania poprzez złożenie podpisu przez innego członka prezydium okręgowego zarządu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania. Zaniechanie żądania usunięcia wskazanego braku odwołania spowodowało, że nie zostało wszczęte postępowanie odwoławcze. W konsekwencji uznać należy, że rozpoznający odwołanie Wojewoda nie działał jako organ odwoławczy, ale czynności podjął z urzędu, czym rażąco naruszył określoną w art. 15 kpa zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Zaskarżona decyzja zawiera zatem kwalifikowaną wadę skutkującą stwierdzeniem nieważności na mocy art. 156 § 1 pkt 2 z powodu rażącego naruszenia prawa. Z tego względu na podstawie art.145 § 1 pkt.2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało stwierdzić nieważność zaskarżonej decyzji Wojewody. O wstrzymaniu jej wykonania orzeczono na podstawie 152, natomiast o kosztach na podstawie art. 200 wspomnianej ustawy.