II SA/Lu 476/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędzia WSA Grzegorz Grymuza po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 września 2021 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] kwietnia 2021 r., nr [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sprawie [...] po rozpatrzeniu odwołania P. B. (dalej także jako: skarżący) od decyzji z dnia [...] listopada 2020 r. nr [...] wydanej przez Burmistrza [...] w przedmiocie odmowy rozłożenia P. B. na raty spłaty należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja została wydana w oparciu o następujący stan faktyczny i prawny. P. B., na jego wniosek, przyznano na okres od 1 października 2019 r. do 31 maja 2021 r. świadczenie wychowawcze w kwocie 500 zł miesięcznie na córkę L. B.. Ośrodek Pomocy Społecznej w U. we wrześniu 2020 r. powziął informację, że matka L. B. pobiera na nią świadczenie wychowawcze. W konsekwencji powyższych ustaleń Burmistrz wydał decyzję w stosunku do P. B. o uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego na L. B.. Decyzją z dnia [...] października 2020 r. nr [...] Burmistrz [...] ustalił nadpłatę z tytułu wypłaconych świadczeń wychowawczych w kwocie 6 000 zł za okres od 1 października 2019 r. do 30 września 2020 r., uznając ją za świadczenie nienależnie pobrane. Zażądał zwrotu świadczenia wychowawczego w kwocie 6 000 zł za powyższy okres i zapłaty odsetek ustawowych za opóźnienie. Decyzja jest ostateczna. W dniu [...] listopada 2020 r. Burmistrz [...] wydał decyzję w przedmiocie odmowy rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że P. B. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jego miesięczne wydatki wynoszą łącznie [...] zł, na co składa się: czynsz – [...] zł, opłata za gaz – [...] zł, opłata za energię elektryczną – [...] zł, opłaty za telefon, Internet i telewizję – [...] zł, żywność – [...] zł, środki czystości – [...] zł, wynajem mieszkania [...] zł, alimenty [...] zł, opłata za przedszkole córki – [...] zł. Z protokołu wynika także, że P. B. od [...] listopada 2020 r. jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu, jako przedstawiciel Handlowy w [...] a jego miesięczne wynagrodzenie brutto wynosi [...] zł. Kolejno organ wywodził, że trudna sytuacja danej rodziny sama przez się nie uzasadnia rozłożenia na raty nienależnie pobranych świadczeń, a jest to możliwe wówczas, gdy sytuacja będzie "szczególna" na tle rodzin uprawnionych do świadczeń wychowawczych; wnioskodawca nie wskazał, żadnych faktów pozwalających na stwierdzenie istnienie okoliczności nadzwyczajnych przemawiających za możliwością rozłożenia na tak niskie raty jego zobowiązania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że zgodnie z art. 25 ust. 10 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. 2019 r., poz. 2407, dalej: u.p.p.w.d.), że organ właściwy może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególne okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. Organ stwierdził, że skarżący w toku postępowania został zatrudniony i osiąga dochód w wysokości [...] zł brutto miesięcznie na podstawie umowy na czas nieokreślony. Ma zatem stałe źródło dochodu. Wskazywał ponadto, że zamieszkuje on w miejscowości W.-K. 10. Ten adres wskazywał, jako adres do korespondencji. W związku z tym organ poddał w wątpliwość zasadność wynajmowania mieszkania przy al. [...] w K.. Miesięczny koszt związany z wynajmowaniem mieszkania to [...] zł. Organ odwoławczy uznał podnoszone przez skarżącego okoliczności ponoszenia kosztów utrzymania dziecka, które powinny obciążać matkę, za nieistotne dla niniejszego postępowania. Ponoszenie kosztów utrzymania dziecka w czasie, gdy przebywa ono u ojca nie jest sytuacją nadzwyczajną. Kolejno Samorządowe Kolegium Odwoławcze zauważyło, że P. B. nie wskazywał na kwestie zdrowotne mogące przemówić za zasadnością rozłożenia zobowiązania na raty. Oznacza to, zdaniem organu, że może on podjąć wzmożone starania w celu uzyskania dodatkowych środków finansowych, aby spłacić zadłużenie wobec Skarbu Państwa. Reasumując powyższe rozważania organ II instancji uznał, że nie spełniła się przesłanka z art. 25 ust. 10 u.p.p.w.d. Na powyższą decyzję skargę wniósł P. B., nie formułując konkretnych zarzutów, podniósł, że ponosi konsekwencje błędu Ośrodka Pomocy w [...]. Wskazał, że uzyskał błędne informacje od matki swojej córki, iż nie pobiera ona świadczenia tzw. "500+". Świadczenie to zostało mu przyznane, a organy nie zweryfikowały, czy jest ono już pobierane na to konkretne dziecko. Kolejno wywiódł, że na decyzję z dnia [...] października 2020 r. nie złożył odwołania, gdyż nie został prawidłowo pouczony w tym przedmiocie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 25 ust. 10 u.p.p.w.d. organ właściwy, który wydał decyzję w sprawie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, może umorzyć kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, jeżeli zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności dotyczące sytuacji rodziny. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że nie budził wątpliwości Sądu zakres skargi. Skarżący wprost powołał, że wnosi skargę na decyzję [...]. Jest to decyzja w przedmiocie odmowy rozłożenia P. B. na raty po [...] zł miesięcznie spłaty należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń wychowawczych. W sprawie nie podlegały badaniu poprzednie, ostateczne, decyzje, dotyczące zasadności przyznania świadczenia, uchylenia tego prawa i ustalenia nadpłaty wypłaconego świadczenia oraz zobowiązania do jego zwrotu. Ubocznie Sąd jednak zważył, że skarżący został prawidłowo pouczony przez organ o środkach zaskarżenia (k. 13v akt organu I inst.) oraz złożył właściwe oświadczenie przy wniosku o przyznanie świadczenia (k. 3 akt organu I inst.). Przesłanką rozłożenia na raty zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jest wystąpienie szczególnie uzasadnionych okoliczności dotyczących sytuacji rodzinnej, co zostało wskazane na wstępie. Sytuacja skarżącego nie wypełnia tej przesłanki. Utrzymanie dziecka jest podstawowym obowiązkiem rodzica, w dodatku córka skarżącego nie generuje nadzwyczajnych, ponadprzeciętnych wydatków (nie choruje przewlekle, nie wymaga stosowania konkretnej diety itd.). Sam również nie choruje, nie jest niepełnosprawny – nie ma ponadprzeciętnych potrzeb finansowych. Skarżący osiąga stały dochód, jest zatrudniony na pełen etat. Nie jest zadłużony (k. 22v akt organu I inst.). Dochód skarżącego powiązany z jego wydatkami i możliwościami (w tym młodym wiekiem, który umożliwia podjęcie dodatkowego zatrudnienia), nie stwarza zagrożenia, że w przypadku zwrotu [...] zł wraz z odsetkami (tj. kwoty nienależnie pobranego świadczenia) nie będzie on w stanie funkcjonować na poziomie co najmniej minimum egzystencji. Słusznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze podważyło zasadność wynajmu drugiego mieszkania w sytuacji, gdy skarżący podawał inny adres zamieszkania (nie zameldowania). Przesyłki skarżącego do organu były przesyłane właśnie z tego adresu (koperta dołączona do k. 19 akt organu I inst.), a także ten adres został wskazany na umowie o pracę (k. 38 akt organu I inst.). Skarżący nie podniósł w skardze żadnych istotnych dla sprawy okoliczności. Jedynie dla porządku należy wskazać, że organy administracji poczyniły ustalenia w oparciu o całokształt materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący tj. dokładnie wyjaśniły stan faktyczny. szczególności zbadały okoliczności dotyczące sytuacji rodziny skarżącego. Wydały decyzje, uzasadniając je w sposób przekonujący. Należy także zauważyć, że po ustaleniu tego, czy skarżący spełnia przesłanki normatywne warunkujące wydanie decyzji, organ administracyjny nie ma obowiązku orzeczenia zgodnie z wnioskiem. W przypadku uznania administracyjnego decyzja zgodna z prawem powinna być poprzedzona rzetelnym przeprowadzeniem postępowania dowodowego, poprawną oceną zgromadzonych dowodów oraz wyjaśnieniem powodów podjętego rozstrzygnięcia. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 lutego 2007 r. w sprawie o sygn. akt I OSK 579/06). Z tych wszystkich względów skarga podlegała oddaleniu, o czym orzeczono na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.).