II SA/Lu 485/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia [...] marca 2018 r., znak: [...], wydanym na podstawie art. 58 i art. 59 w związku z art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej k.p.a.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. odmówiło P. C. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] grudnia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego na dziecko - I. C. za okres od [...] 2017 r. w wysokości [...] zł i zażądania zwrotu tej kwoty wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w kwocie [...]zł na dzień wydania decyzji. W punkcie drugim sentencji tego samego postanowienia kolegium stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia kolegium wskazało, że decyzję pierwszoinstancyjną doręczono stronie w trybie zastępczym w dniu 5 stycznia 2018 r. Termin do wniesienia odwołania od decyzji upłynął zatem w dniu 19 stycznia 2018 r. Organ odwoławczy wyjaśnił, że P. C. w dniu 29 stycznia 2018 r. złożył w siedzibie organu pierwszej instancji wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i jednocześnie złożył odwołanie od decyzji. Prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania uzasadnił tym, że nie miał możliwości złożenia odwołania w terminie ze względu na okres świąteczny i wyjazd rodzinny na Święta Bożego Narodzenia. Podniósł, że okres pomiędzy 22 grudnia 2017 r. a 3 stycznia 2018 r. wraz z całą rodziną spędzał poza miejscem zamieszkania. Awizo dotyczące przesyłki odebrał 8 stycznia 2018 r. i bez zbędnej zwłoki udał się na pocztę, ale przesyłka została już odesłana. Kolegium uznało wobec powyższego, że P. C. wniósł odwołanie w dniu [...] stycznia 2018 r. i nie uprawdopodobnił w tym postępowaniu, że mimo zachowania należytej staranności nie mógł wnieść odwołania w terminie z powodu istnienia przeszkody od niego niezależnej. Tą przeszkodą, według strony, miał być okres Świąt Bożego Narodzenia i przebywanie z całą rodziną poza miejscem zamieszkania. Kolegium podniosło, że powyższa okoliczność nie może zostać uwzględniona. Dodatkowo wskazało, że odwołujący, będąc na poczcie w dniu 8 stycznia 2018 r. po uzyskaniu informacji, że przesyłka została odesłana adresatowi, mógł zapoznać się z przesyłką w siedzibie organu pierwszej instancji i wnieść odwołanie z zachowaniem terminu do jego wniesienia, który upływał z dniem 19 stycznia 2018 r. Kolegium uznało zatem, że strona nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Odwołujący nie podniósł – w ocenie organu - jakiejkolwiek okoliczności, usprawiedliwiającej uchybienie terminu do wniesienia odwołania - na pewno nie jest tą okolicznością okres Świąt Bożego Narodzenia i przebywanie poza domem od 22 grudnia 2017 r. do 3 stycznia 2018 r. W skardze na to postanowienie P. C. zarzucił naruszenie: 1) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne ustalenie, że: a/ skarżący nie uprawdopodobnił, że mimo zachowania należytej staranności nie mógł wnieść odwołania w terminie z powodu istnienia przeszkody od niego niezależnej, podczas, gdy ze złożonych przez niego w dniu 29 stycznia 2018 r. w siedzibie organu pierwszej instancji dokumentów, tj. wniosku o przywrócenie terminu, odwołania oraz oświadczenia P. C. wynika, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy skarżącego; b/ że skarżący miał możliwość zapoznania się z decyzją w siedzibie organu, podczas, gdy nie miał on wiedzy, że nieodebrana przesyłka pochodziła od organu pierwszej instancji; 2) art. 58 § 1 k.p.a. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i w konsekwencji brak przywrócenia terminu do wniesienia odwołania pomimo uprawdopodobnienia przez skarżącego, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości. W ocenie skarżącego, podnoszona we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania okoliczność jego nieprzebywania pod adresem zamieszkania w terminie awizowania przesyłki zawierającej decyzję organu pierwszej instancji uzasadnia uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu. Próby doręczenia przesyłki podejmowane były w okresie świątecznym, w którym powszechne są wyjazdy poza miejsce zamieszkania. Skarżący przebywał w tym czasie u rodziny w miejscowościach oddalonych od miasta, w którym zamieszkuje. Skarżący wskazał, że nie miał podstaw, by oczekiwać w tym czasie na doręczenie decyzji, organ pierwszej instancji nie poinformował go bowiem o toczącym się postępowaniu administracyjnym. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga została rozpoznana przez sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.). Skarga jest zasadna. Zaskarżone postanowienie narusza prawo w sposób istotny. W myśl art. 58 §1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W przedmiotowej sprawie, w ocenie sądu wszystkie przesłanki warunkujące przywrócenie terminu do złożenia odwołania zostały spełnione. Wbrew stanowisku organu odwoławczego, skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminowi. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, nie dającym pewności, lecz jedynie prawdopodobieństwo twierdzenia o danym fakcie, to jednak uprawdopodobnienie winno prowadzić do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie będące przyczyną uchybienia terminu rzeczywiście miało miejsce (por. I OSK 2953/14). Z kolei kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z koniecznością oceny, czy w rozpatrywanym przypadku ta okoliczność istotnie zaistniała, przy czym przywrócenie nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna. Z taką sytuacją mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Skarżący wyjaśnił bowiem, że nie odebrał przesyłki zawierającej decyzję organu pierwszej instancji w terminie z uwagi na przebywanie w okresie świątecznym, tj. od 22 grudnia 2017 r. do 3 stycznia 2018 r. wraz z całą rodziną poza miejscem zamieszkania. Następnie w okresie od 3 stycznia 2018 r. po powrocie dzieci do szkoły w mieszkaniu przy ul. [...] przebywała żona skarżącego, dla której przypadał w tym okresie czas opieki nad dziećmi. Skarżący wyjaśnił przy tym, że zgodnie z porozumieniem zawartym pomiędzy nim a byłą żoną w październiku 2017 r. podczas opieki naprzemiennej dzieci mieszkają we wspólnym mieszkaniu byłych małżonków przy ul. [...], a rodzice mieszkają w nim naprzemiennie. W związku z wyżej przedstawionymi okolicznościami skarżący wskazał, że odebrał awizo dotyczące przesyłki w poniedziałek 8 stycznia 2018 r. i niezwłocznie udał się na pocztę, gdzie uzyskał informację, że przesyłka została już odesłana. Powyższe okoliczności znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym sprawy, w tym w treści wyroku rozwodowego (k. 8), a także w potwierdzeniu zwrotu przesyłki zawierającej decyzję pierwszoinstancyjną w dniu 8 stycznia 2018 r. (k. 19). Bezpodstawne jest stanowisko organu, że "odwołujący, będąc na poczcie w dniu 8 stycznia 2018 r., po uzyskaniu informacji, że przesyłka została odesłana adresatowi, mógł zapoznać się z przesyłką w siedzibie organu pierwszej instancji i wnieść odwołanie z zachowaniem terminu do jego wniesienia, który upływał z dniem 19 stycznia 2018 r.". Skarżący, jak sam wskazał, nie miał żadnych podstaw, by spodziewać się przesyłki w postaci decyzji organu pomocy społecznej, gdyż, jak jednoznacznie wynika z akt sprawy, organ ten nie powiadomił go o wszczęciu postępowania w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. Podnosząc zatem okoliczność nieprzebywania pod adresem, na który została wysłana decyzja organu pierwszej instancji w terminie otwartym do wniesienia odwołania i przy uwzględnieniu braku powiadomienia skarżącego o wszczęciu postępowania w niniejszej sprawie, uznać należy, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie wskazać trzeba, że kolegium zbędnie stwierdziło w punkcie drugim postanowienia uchybienie do wniesienia odwołania. Rozpoznanie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania jest bowiem dopuszczalne jedynie w razie stwierdzenia uchybienia tego terminu. Wskazane istotne uchybienie przepisom postępowania poprzez błędne uznanie braku podstaw do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania czyni oba zarzuty skargi zasadnymi i stanowi podstawę do uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną sądu, według której wniosek skarżącego o przywrócenie terminu jest zasadny. Mając na uwadze powyższe, sąd orzekł, jak w sentencji.