II SA/Lu 487/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Stażysta Paulina Gąsławska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 4 listopada 2010 r. sprawy ze skargi Zespołu Szkół na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję, która nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz uchyla decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...]; II. przyznaje [...] A. L. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w B. na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 3, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (jednolity tekst Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z późniejszymi zmianami) nakazał Gminie Ł. usunięcie do dnia [...]maja 2010r. nieodpowiedniego stanu technicznego przebudowanego ogrodzenia usytuowanego pomiędzy działką nr [...], a działkami nr [...] i [...] przy ul. S. [...] w Ł, poprzez wykonanie robót budowlanych polegających na uniemożliwieniu otwierania się dwóch bram w ogrodzeniu na zewnątrz działek. W motywach decyzji podano, że przeprowadzone w dniu 5 listopada 2009r. oględziny przebudowanego ogrodzenia wykazały, iż na długości działki nr [...] zostały wykonane dwie bramy wjazdowe, dwuskrzydłowe, umożliwiające dostęp z ulicy do działki oznaczonej nr [...] oraz działki nr [...]. Istniejące uprzednio przęsła zostały usunięte i w ich miejscu osadzono bramy. Brama do działki nr [...] wykonana została z dwóch przęseł dawnego ogrodzenia o szer. 159 i 205 cm. Wysokość bramy wynosi 129 cm. Przęsła bramy wykonane zostały z siatki w kątownikach stalowych. Do istniejących słupków dospawano stalowe zawiasy umożliwiające otwieranie się bramy w kierunku ulicy oraz wnętrza działki. Brama do działki nr [...] wykonana została jako dwuskrzydłowa o przęsłach z rur stalowych z wypełnieniem z siatki stalowej. Szerokość każdego z przęseł wynosi 205cm, wysokość 137cm. Dospawane do istniejących słupków ogrodzenia stalowe zawiasy tej bramy umożliwiają otwarcie przęseł do wnętrza i na zewnątrz działki nr [...]. Obydwie bramy wykonane zostały w ramach przebudowy ogrodzenia w 2006 r. na podstawie zgłoszenia z dnia [...]maja 2006 r. dokonanego w organie administracji architektoniczno - budowlanej. Inwestorem przebudowy ogrodzenia była Gmina Ł. Pismem z dnia 3 grudnia 2009 r. K. i W. B. poinformowali organ nadzoru budowlanego o wykonaniu zabezpieczenia bramy do działki nr [...], uniemożliwiającego otwieranie się przęseł bramy na zewnątrz działki. Przeprowadzone w dniu 30 grudnia 2009 r. oględziny potwierdziły wykonanie zabezpieczeń bramy do działki nr [...] poprzez przykręcenie do słupków przybramowych płaskowników stalowych. Zamocowane za pomocą śrub M6 płaskowniki w pozycji poziomej faktycznie uniemożliwiają otwarcie się skrzydeł bramy na zewnętrz nieruchomości. Jednak po uniesieniu płaskownika wzwyż, na mocującej go śrubie, działającej jak zawias, skrzydła bramy mogą zostać - przy świadomym działaniu, otwarte na zewnątrz działki. Stan drugiej bramy przy działce nr [...] nie uległ zmianie od czasu jej zamontowania. Według organu wykonane w ogrodzeniu dwie bramy naruszają przepis § 42 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690, ze zm.), w myśl którego bramy i furtki w ogrodzeniu nie mogą się otwierać na zewnątrz działki. Stwierdzone powyższe nieprawidłowości uznał jako narusz bowiem rozumieć stan pełnej sprawności obiektu budowlanego lub jego części, nieposiadającego jakichkolwiek uszkodzeń, zwłaszcza takich, które mogą powodować niebezpieczeństwo przy użytkowaniu obiektu lub jego części. Powołując się na art. 66 ust. 1 pkt 3 Prawa budowlanego, według którego w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany jest w nieodpowiednim stanie technicznym - właściwy organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin ich wykonania, organ nałożył na inwestora wykonanie robót których skutkiem miało być uniemożliwienie otwierania bram na zewnątrz działki. Po rozpoznaniu odwołania Dyrektora Zespołu Szkół [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy zauważył, że chociaż sporne bramy zrealizowano na podstawie dokonanego przez Gminę Ł. zgłoszenia robót budowlanych z dnia [...] maja 2006r. to jednak inwestor i właściciel działek [...] i [...] - Gmina Ł., wykonując sporną część ogrodzenia - naruszyła przepis § 42 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2002r. Nr 75, poz. 690 ze zmianami), stosownie do którego bramy i furtki w ogrodzeniu nie mogą otwierać się na zewnątrz działki. Także organ odwoławczy podzielił opinię Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, iż skutkiem wykonania bram przez inwestora w sposób naruszający przepisy jest to, że część ogrodzenia będąca przedmiotem postępowania jest w nieodpowiednim stanie technicznym. Zgodnie z art. 61 ustawy prawo budowlane, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego zobowiązany jest do jego utrzymywania i użytkowania zgodnie z zasadami określonymi w art. 5 ust. 2. Zapis art. 5 ust.2 Prawa budowlanego nakazuje użytkować obiekt budowlany w sposób zgodny z jego przeznaczeniem oraz utrzymywać w należytym stanie technicznym, nie dopuszczając do nadmiernego pogorszenia jego właściwości użytkowych i sprawności technicznej, w szczególności w zakresie związanym ze spełnieniem wymagań podstawowych dotyczących między innymi bezpieczeństwa konstrukcji, bezpieczeństwa pożarowego, bezpieczeństwa użytkowania. Stwierdzony przez organ I instancji fakt istnienia obiektu budowlanego powodującego naruszenie wymagań w zakresie bezpieczeństwa użytkowania stanowi dla organu nadzoru budowlanego przesłankę do doprowadzenia przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z prawem. W tym przypadku obowiązkiem organu nadzoru budowlanego było nakazanie przywrócenia stanu zgodnego z przepisami określającymi warunki techniczne, jakim powinny odpowiadać budynki w oparciu o art. 66 ust. 1 pkt 3 prawa budowlanego, który daje organom nadzoru budowlanego możliwość zapewnienia użytkowania obiektu zgodnie z dyspozycją art. 61 wspomnianej ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Dyrektor Zespołu Szkół [...] zarzucił decyzji organu odwoławczego naruszenie art. 7 kpa poprzez niewyjaśnienie stanu sprawy, naruszając w tym względzie interes społeczny, art. 9 i 11 kpa ponieważ nie opisuje i nie informuje w sposób należyty i wyczerpujący strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które winny mieć wpływ na przedmiot postępowania, art. 138 w związku z art. 145 i 156 kpa ponieważ nie przeprowadzono postępowania wyjaśniającego w całości, oparto się na faktach nie mających potwierdzenia w rzeczywistości i w aktualnym stanie prawnym oraz naruszenie przepisów szczególnych, w tym przede wszystkim wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sygn. akt VII SA/WA 2075/08. Zdaniem skarżącego organy rozpatrujące sprawę nie wzięły pod uwagę naruszenia jego praw jako trwałego zarządcy działki nr [...]. Zakwestionował on ponadto podział powyższej nieruchomości oraz zarzucił brak jakiejkolwiek korelacji uzasadnienia decyzji między prawem budowlanym, trwałym zarządem, a rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 75, poz. 690 ze zm.) i rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002r. (Dz. U. z 22 stycznia 2003r. Nr 6 poz. 69). W ocenie skarżącego nie opisano, czy bramy wykonano zgodnie ze zgłoszeniem (czy zgłoszenie zawiera wszystkie niezbędne dokumenty i pozwolenia); w istocie, czy organ samorządu mógł takie zgłoszenie sporządzić, skoro oddał działkę [...] w trwały zarząd. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego [...], podtrzymując dotychczasową argumentację, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany może zagrażać życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mienia lub środowiska albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, bezpieczeństwu mieniu lub środowiska albo jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia - właściwy organ nakazuje w drodze decyzji usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin ich wykonania. Nie budzi wątpliwości pogląd, przyjęty również przez organy w niniejszej sprawie, że przez nieodpowiedni stan techniczny należy rozumieć także niezgodność obiektu budowlanego z przepisami techniczno-budowlanymi, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane i ich usytuowanie, określane w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw budownictwa, gospodarki przestrzennej i mieszkaniowej (art. 7 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 2 pkt 1 Prawa budowlanego). Skoro warunki techniczne określają stan techniczny obiektów budowlanych, to niespełnienie warunków technicznych jest równoważne z nieodpowiednim stanem technicznym obiektu budowlanego, o ile stan ten nie został zaakceptowany w decyzji o pozwoleniu na budowę (por. wyroki NSA z dnia 28 stycznia 2009r. II OSK 1663/07, 14 listopada 2007 Ii OSK 1497/06 , 7 grudnia 2004 IV SA 1590/03 wszystkie opubl. Legalis ). Jeśli zatem przedmiotowe bramy nie spełniały wymogów określonych w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U Nr 75, poz. 690 ze zmianami) interwencja organów nadzoru budowanego w oparciu o art. 66 ust. 1 ustawy była usprawiedliwiona. Błędnie natomiast wskazano podmioty, które zobowiązano do wykonania obowiązku określonego w zaskarżonej decyzji. Obowiązki określone w powołanym przepisie kieruje się do właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, którzy zgodnie z art. 61 ust. 1 ustawy są zobowiązani użytkować obiekt zgodnie z jego przeznaczeniem oraz utrzymywać go w odpowiednim i bezpiecznym stanie technicznym. Decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazuje wykonanie robót budowlanych uniemożliwiających otwieranie bram na zewnątrz działek [...] i [...] Gminie Ł. Z akt sprawy wynika jednak, że działka [...] stanowi własność B. i W. B., którzy działkę tę zakupili aktem notarialnym z dnia [...]. Rep. [...] od Gminy Ł., a ich prawo własności zostało ujawnione w księdze wieczystej KW [...] oraz w rejestrze gruntów. Bez znaczenia pozostają przy tym zastrzeżenia skarżącego co do okoliczności zawartej transakcji, w tym wynikające z naruszenia jego praw wywodzonych z trwałego zarządu, ustalonego na jego rzecz decyzją Zarządu Gminy z dnia [...] 2000r. Organy administracji publicznej, ani sądy administracyjne nie są kompetentne dla oceny ważności aktów notarialnych. Formułowane na powyższych podstawach zarzuty rozumiane jako żądanie ustalenia nieważności czynności prawnej objętej tym aktem rozstrzygane są przez sądy powszechne. Powyższe oznacza, że obowiązek określony w zaskarżonej decyzji, jeśli chodzi o bramę umiejscowioną w nieruchomości nr [...] powinien być nałożony na W. i B. B., bez względu na to, kto był inwestorem. Art. 61 ustawy prawo budowlane w ogóle bowiem nie wymienia inwestora jako podmiotu zobowiązanego do utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego, zgodnie z zasadami o których stanowi art. 5 ust. 2 tej ustawy. Odmiennego stanowiska nie można opierać, jak zdaje się uczynił organ administracji, na położeniu bramy pomiędzy działką [...], a działką [...], na co zwraca uwagę decyzja organu I instancji. Znajdująca się w aktach sprawy mapa sytuacyjna w sposób czytelny wskazuje, że brama usytuowana jest na granicy działki [...]. Istotnym zagadnieniem jest także ustalenie stron postępowania. Jak już wskazano art. 61 ustawy odsyła do zasad określonych w art. 5 ust. 2, jednakże przepis ten w zakresie użytkowania obiektu budowlanego stanowi o zachowaniu wymagań określonych w ust.1 pkt 1-7, pomija natomiast regulację pkt. 9 w którym mowa jest o poszanowaniu, występujących naw obszarze oddziaływania obiektu uzasadnionych interesów osób trzecich. Na tle tego przepisu w orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym stroną postępowania w trybie art. 66 ustawy Prawo budowlane jest wyłącznie właściciel nieruchomości i jej zarządca (wyrok NSA z dnia 4 lipca 2007r. II OSK 999/06 Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). Stronami postępowania w sprawie bramy na działce [...] nie mogła być zatem Gmina Ł., ani Zespól Szkół w Ł. Inaczej niż w sprawie bramy usytuowanej na działce [...] stanowiącej własność Gminy, gdzie interes prawny Zespołu Szkół w Ł. wywieść należy z ustanowionego na jego rzecz trwałego zarządu w oparciu o art. 45 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U z 2004r.Nr 261, poz. 2603 ze mianami). Art. 43 ust. 1 ustawy stanowi, że trwały zarząd jest formą prawną władania nieruchomością przez państwową lub samorządową jednostkę organizacyjną nie mającą osobowości prawnej. Jak wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 30 marca 2010r. (II FSK 1914/08 CBOSA ) instytucja trwałego zarządu nie stanowi prawa podmiotowego o charakterze cywilnym państwowej lub samorządowej jednostki organizacyjnej nie mającej osobowości prawnej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 3 czerwca 2004 r.). Innymi słowy, państwowe i gminne jednostki organizacyjne nie mające osobowości prawnej, którym zostały oddane w trwały zarząd nieruchomości państwowe lub gminne, nie stają się z tego tytułu podmiotami jakiegokolwiek prawa podmiotowego o charakterze prawno-rzeczowym, jak również jakiegokolwiek innego prawa w rozumieniu cywilistycznym. W stosunkach prawnych i procesowych działają one za Skarb Państwa jako stationes fisci, a za gminę jako stationes communes i wykonują w określonym zakresie niektóre uprawnienia wypływające z własności przysługującej Skarbowi Państwa lub gminie, a mianowicie, uprawnienia do korzystania z nieruchomości i pobierania pożytków. Umożliwia to im funkcjonowanie i realizację zadań, do których wykonania zostały utworzone. Niemniej, zakres przedmiotowy instytucji trwałego zarządu, określony dyspozycją art. 42 ust. 1 i 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uprawnia do stwierdzenia, iż ratio legis tego unormowania nie ogranicza się jedynie do powierzenia jednostkom nie posiadającym osobowości prawnej funkcji administrowania, lecz w równym stopniu ma na celu powierzenie im określonego władztwa nad nieruchomościami oddanymi w trwały zarząd, co expressis verbis ustawodawca zaakcentował w art. 43 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Jak stanowi ustęp 2 tegoż artykułu pkt 1-3, jednostkom organizacyjnym przyznaje się prawo do korzystania z nieruchomości w celu prowadzenia działalności należącej do zakresu jej działania, zabudowy, odbudowy, rozbudowy lub remontu obiektu budowlanego, oddania nieruchomości lub jej części w najem, dzierżawę lub użyczenie ( por. także Gerard Bieniek , Stanisław Rudnicki - Nieruchomości Problematyka Prawna Wyd, LexisNexis, Warszawa 2004 str. 487, wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2007r. I OSK 982/06 CBOSA). Skoro organy rozpoznające sprawę nie wzięły pod uwagę i nie rozważyły dokładnie powyższych okoliczności, uzasadniona jest argumentacja skargi dowodzącą wadliwości decyzji. Z tych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. c) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) należało uchylić zarówno zaskarżoną decyzję jak i poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. O nie podleganiu wykonania zaskarżonej decyzji orzeczono na podstawie art.152, natomiast o przyznaniu wynagrodzenia adwokata ustanowionemu w ramach pomocy prawnej orzeczono na podstawie art.250 wspomnianej ustawy i § 18 ust. 1 pkt.1 lit. c) w związku z § 19 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( Dz. U Nr 163, poz.1348 ze zmianami ).