II SA/Lu 497/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Protokolant Starszy referent Julia Polak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 października 2011 r. sprawy ze skargi T. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy sporządzenia i wydania uwierzytelnionego odpisu wywiadu środowiskowego I. oddala skargę II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. W piśmie z dnia 21 grudnia 2010r. T. W. zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej o wydanie kserokopii wywiadu środowiskowego z dnia [...] (taką datę wskazano w zażaleniu na postanowienie organu I instancji). Postanowieniem z dnia [...] Kierownik Ośrodka odmówił przesłania kserokopii tego wywiadu, natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...] uchyliło rozstrzygnięcie i sprawę przekazało do ponownego rozpoznania organowi I instancji. W piśmie z dnia 17 lutego 2011 r. T. W. oświadczyła, że w związku z postanowieniem Kolegium należy sporządzić uwierzytelniony odpis wspomnianego wywiadu i zawiadomić o gotowości jego wydania pełnomocnikowi – Z. W. Postanowieniem z dnia [...] Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił sporządzenia i wydania żądanego uwierzytelnionego odpisu wywiadu, a postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało je w mocy. Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z art. 73 § 1 kpa strona ma prawo wglądu w aktach sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Czynności te są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (art.73 § 1a kpa). Natomiast zgodnie z art. 73 § 2 kpa strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy albo wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Według Kolegium za ważny interes strony nie można uznać ustosunkowania się do treści wywiadu środowiskowego. Powołanego przepisu nie wprowadzono jako alternatywnego wyposażenia strony w uprawnienie do zapoznania się z aktami sprawy. Powołując się na orzecznictwo organ odwoławczy stwierdził, iż uwierzytelnienie samo w sobie nie służy bowiem celowi zapoznania się z aktami sprawy, ale do utrwalenia w formie dokumentu, informacji z nich wynikających. Ponieważ istniała możliwość zapoznania się z wywiadem w siedzibie organu, jak też w Kolegium, sporządzenia i wydania uwierzytelnionego odpisu wywiadu środowiskowego nie można uzasadnić ważnym interesem strony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego T. W. zarzuciła decyzji Kolegium, że Ośrodek Pomocy Społecznej jako odrębna jednostka organizacyjna upoważniona przez Wójta może wydawać wyłącznie decyzje administracyjne. Ponadto Wójt po upoważnieniu Kierownika Ośrodka "wydaje się nie winien i nie ma też kwalifikacji brać udziału w wydawaniu orzeczenia, bo decyzje Ośrodka Pomocy Społecznej wydaje (orzekając w sprawie) jednoosobowy organ kier. OPSu’’. Skarżąca zarzuciła brak jej pouczenia w zakresie udziału podczas wywiadu. Stwierdziła również, że zły stan zdrowia uniemożliwia wizytę w OPS i ustosunkowanie się do dowodu produkowanego w Ośrodku (działy I, III i IV). Stwierdziła, że podpis pod tymi działami wywiadu został wymuszony przez pracowników socjalnych i nie stanowi dowodu potwierdzenia ich treści. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoją dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 73 § 1 kpa strona ma prawo wglądu w akta sprawy, sporządzania z nich notatek, kopii lub odpisów. Prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania. Czynności te są dokonywane w lokalu organu administracji publicznej w obecności pracownika tego organu (art.73 § 1a kpa). Powyższy przepis wyraża zasadę powszechnego dostępu strony do akt sprawy - z wyjątkiem określonym w art. 74 § 1 Kpa - w każdym stadium postępowania i nakłada na organ administracji publicznej obowiązek umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek, kopii i odpisów. Natomiast zgodnie z art. 73 § 2 kpa strona może żądać uwierzytelnienia odpisów lub kopii akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. O ile więc strona do przeglądania akt sprawy nie musi wykazać się ważnym interesem, to już żądanie od organu wydania uwierzytelnionych odpisów wymaga jego uzasadnienia ważnym interesem. Tę oczywistą różnicę pomiędzy treścią art. 73 § 1 i art. 73 § 2 kpa. Zdaje się rozumieć także skarżąca. O ile bowiem w swoim żądaniu z dnia 21 grudnia 2010 r. domagała się wydania kserokopii wywiadu rodzinnego sporządzonego w tym samym dniu, to już w piśmie z dnia 17 lutego 2011 r. wnosiła o sporządzenie uwierzytelnionego odpisu wspomnianego wywiadu i wydania go jej pełnomocnikowi. Modyfikacja żądania konsekwentnie zmieniła także zakres jego rozstrzygnięcia, co było podyktowane koniecznością ustalenie ważnego interesu strony w wydaniu jej uwierzytelnionego odpisu wywiadu. Zarówno w treści wniosku z dnia 21 grudnia 2010 r., do którego odwołuje się skarżąca w piśmie z dnia 17 lutego 2011 r. jak i w zażaleniu oraz w skardze tłumaczy się, że taka potrzeba wynika z konieczności ustosunkowania się do treści wywiadu, który miałby zostać sporządzony w sposób nierzetelny, dopiero w siedzibie Ośrodka Pomocy Społecznej. W rozumieniu art. 73 § 2 kpa okoliczność ta nie może być jednak uznana za ważny interes strony. Słusznie podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny, że uzasadnianie istnienia ważnego interesu strony tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w celu ich wykorzystania ich w innych postępowaniach prawnych jest niewystarczające (por. wyrok z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1319/06, LEX nr 364669). Z powyższych względów skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Warto przy tym podkreślić, że jej wywody są w znacznej części w sprawie nieprzydatne, ponieważ nie dotyczą jej istoty. Wobec powyższego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) skargę należało oddalić. O wynagrodzeniu adwokata ustanowionego w ramach prawa pomocy orzeczono na podstawie art. 250 wspomnianej ustawy w związku z § 19 i § 18 ust.1 pkt.1 lit. c) Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U Nr 163, poz. 1348 ze zmianami).