II SA/Lu 526/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Protokolant Referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2008 r. na rozprawie sprawy ze skargi M. i J. małżonków P. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie zakończonej prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z dnia 14 października 2003 r. sygn. akt II SA/Lu 324/02 w przedmiocie zarzutu do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego p o s t a n a w i a odrzucić skargę Skarżący M. i J. małżonkowie P. wnieśli o wznowienie postępowania zakończonego przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wyrokiem z dnia 14 [...] 2003 r. sygn. akt II SA/Lu [...]/02. Sprawa ta została wszczęta na podstawie skargi M. i J. małż. P. z dnia 28 lutego 2002 r. dotyczącej uchwały Rady Miejskiej w Opolu Lubelskim z dnia 8 lutego 2002 r. Nr XXIX/298/02 oddalającej protest skarżących do projektu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta Opole Lubelskie. W dniu 14 [...] 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie wydał wyrok, którym oddalił skargę na ww. uchwałę, z tym, że uznał w uzasadnieniu, iż wniesiony przez małż. P. środek przeciw ustaleniom projektu planu był zarzutem, a nie protestem. Odpis wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem został doręczony skarżącym w dniu 2 lutego 2004 r. Następnie w dniu 14 sierpnia 2008 r. M. i J. małż. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę o wznowienie wskazanego na wstępie postępowania. W uzasadnieniu podnieśli, że w wyniku zapadłego wyroku pozbawiono ich dostępu do domu i zabudowań na działce a także dostępu do światła dziennego i dróg pożarowych. Zdaniem skarżących uzasadnienie wydanego wyroku z dnia 14 października 2003 r. oparte było na twierdzeniu, iż nie wystąpiły powyższe skutki, które występują dziś i uzasadniają wznowienie postępowania. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku "oparł się na nieobowiązującej ustawie Dz. U z 1999 r. nr 15, poz. 139 tyczącej planów przestrzennych". W piśmie z dnia 14 sierpnia 2008 r. uzupełniającym skargę skarżący wskazali, iż ustawową przesłankę wznowienia stanowi art. 273 § 1 pkt 2 oraz art. 273 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto wskazali, że został zachowany termin do wniesienia skargi, gdyż o fakcie oparcia się przez Sąd na nieobowiązującej ustawie dowiedzieli się kilka dni przed złożeniem wniosku. W oparciu o powyższe wnieśli o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. W odpowiedzi na skargę Rada Miejska w Opolu Lubelskim wniosła o jej oddalenie. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ ten wskazał, iż skarżący nie wnieśli środka zaskarżenia od wydanego wyroku, co oznacza, iż zgodzili się z rozstrzygnięciem Sądu. Ponadto - zdaniem organu - zarzut dotyczący rozpoznania sprawy w oparciu o nieobowiązujące przepisy jest chybiony, gdyż procedura planistyczna została rozpoczęta w oparciu o przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym i zgodnie z art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przepisy te nadal miały zastosowanie. Nadto organ podniósł, iż wniesiona skarga o wznowienie postępowania sądowego nie spełnia wymogów koniecznych do wznowienia postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu. Tytułem wstępu wskazać należy, iż kompetencje Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie do rozpatrzenia przedmiotowej skargi o wznowienie postępowania wyznacza treść art. 103 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.) zgodnie z którym w sprawie o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. orzeka właściwy wojewódzki sąd administracyjny na podstawie przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwana dalej w skrócie p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z art. 13 § 3 p.p.s.a. właściwym jest ten wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona. Z tych przyczyn i przy uwzględnieniu treści skargi o wznowienie postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie był właściwy do rozpoznania przedmiotowej skargi. Przechodząc do istoty sprawy koniecznym jest zaznaczyć, że skarga o wznowienie postępowania jest instytucją nadzwyczajną, dopuszcza bowiem wzruszenie prawomocnych orzeczeń sądowych, które zapadły z naruszeniem przepisów prawa. Szczególny charakter skargi o wznowienie charakteryzuje się dodatkowo tym, że skargę taką można zastosować do ściśle określonych orzeczeń i może ona zostać oparta jedynie na wąsko i enumeratywnie określonych podstawach. Ponadto skargę o wznowienie można wnieść w ustawowo zakreślonym, 3 miesięcznym terminie, o czym stanowi przepis art. 277 p.p.s.a. Bieg terminu liczony jest od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Składając skargę o wznowienie postępowania strona, zgodnie z treścią 279 p.p.s.a. winna wskazać m.in. podstawę wznowienia i jej uzasadnienie oraz okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi. Należy również zauważyć, że tryb postępowania w sprawie o wznowienie postępowania przewiduje dwustopniową ocenę dopuszczalności wznowienia postępowania, którego negatywny wynik przesądza o odrzuceniu skargi. W pierwszej kolejności ocena odbywa się w ramach badania wstępnego skargi przewidzianego w art. 280 § 1 p.p.s.a. Ogranicza się ona wyłącznie do weryfikacji formalnej prowadzonej pod kątem realizacji przesłanek procesowych, tj. terminowości oraz dochowania przez wnioskodawcę warunków formalnych przewidzianych dla skargi o wznowienie. Następnie zaś – o ile nie nastąpi odrzucenie skargi na posiedzeniu niejawnym – jest ona rozpoznawana na rozprawie. Sąd wówczas zobowiązany jest przede wszystkim zbadać, czy skarga o wznowienie jest dopuszczalna. Obowiązek taki wynika z treści art. 281 p.p.s.a. Tym samym regulacja ta nakłada na Sąd obowiązek oceny, czy wskazana przez wnioskodawcę podstawa wznowieniowa jest merytorycznie uzasadniona, a więc czy skarga rzeczywiście opiera się na ustawowej podstawie. Stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie ocena ta wypada negatywnie, co skutkowało odrzuceniem skargi. Przechodząc do badania wskazanych podstaw wznowieniowych wskazać należy, iż skarżący podali dwie podstawy wznowienia przewidziane w przepisie art. 273 § 1 pkt 2 i § 2 p.p.s.a. Przywołane powyżej przypadki stanowią tzw. właściwe przyczyny wznowienia. Istnienie tych przyczyn uzasadnia uchylenie lub zmianę prawomocnego orzeczenia tylko wówczas, gdy przyczyny takie rzeczywiście istnieją i zostanie stwierdzony związek przyczynowy zachodzący pomiędzy nimi, a treścią orzeczenia. W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie wskazane przez skarżących przyczyny wznowienia nie występują, co oznacza, że okoliczności wskazane w skardze nie mogły stanowić podstawy do wznowienia postępowania. Przepis art. 273 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że można żądać wznowienia na tej podstawie, że orzeczenie zostało uzyskane za pomocą przestępstwa. Przepis ten uzupełnia art. 274 p.p.s.a. stanowiący, iż z powodu przestępstwa można żądać wznowienia jedynie wówczas, gdy czyn został ustalony prawomocnym wyrokiem skazującym, chyba że postępowanie karne nie może być wszczęte lub zostało umorzone z innych przyczyn niż brak dowodów. Z art. 273 § 2 p.p.s.a. wynika zaś, że można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Mając na uwadze treść przywołanych przepisów wskazać należy, iż zarówno z uzasadnienia skargi o wznowienie postępowania sądowego jak i późniejszych wyjaśnień skarżących nie wynika, aby w tej sprawie toczyło się kiedykolwiek postępowanie karne zakończone prawomocnym wyrokiem skazującym. Skarżący nie wskazali wyroku, nie przytoczyli również okoliczności uniemożliwiających wszczęcie postępowania karnego lub powodujących jego umorzenie z innych powodów niż brak dowodów. W związku z powyższym, zarzut "uzyskania wyroku za pomocą przestępstwa" należało uznać za zupełnie bezpodstawny. Skarżący nie wskazali również zaistnienia przesłanki wznowienia określonej w art. 273 § 2 p.p.s.a. W kontekście twierdzeń skarżących nową okolicznością faktyczną (o której mowa w tym przepisie), jest fakt, że Sąd oparł się na nieobowiązującej ustawie, o czym dowiedzieli się na kilka dni przed złożeniem skargi o wznowienie. Już samo takie twierdzenie oznacza, że skarga nie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. Ze sformułowania art. 273 § 2 p.p.s.a. wynika, że wykrycie okoliczności faktycznych odnosi się do stanu faktycznego sprawy stanowiącego podstawę wyrokowania. Nie mieści się zatem w tej podstawie podważanie wydanego przez sąd rozstrzygnięcia z powodu naruszenia prawa. Polemika skarżących ze stanowiskiem Naczelnego Sadu Administracyjnego wyrażonym w uzasadnieniu wyroku z dnia 14 [...] 2003 r. sygn. akt II SA/Lu [...]/02 nie jest dopuszczalna w trybach wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżącym, którzy po zapoznaniu się z uzasadnieniem wyroku Sądu powzięli wątpliwości co do zgodności wydanego orzeczenia z prawem przysługiwał zwyczajny środek odwoławczy w postaci skargi kasacyjnej wniesionej w trybie art. 101 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, która to właśnie skarga mogła opierać się na zarzucie naruszenia prawa wynikającego z faktu oparcia przez Sąd rozstrzygnięcia o zapisy niewłaściwej ustawy. Niedopuszczalnym jest po niespełna pięciu latach od daty uprawomocnienia się wyroku z dnia 14 października 2003 r., wskazywanie, iż dopiero teraz wystąpiły skutki wydania zaskarżonej uchwały, której legalność badał Sąd. W tym kontekście wypada zaznaczyć, iż sądowa kontrola aktów administracji publicznej sprawowana jest wyłącznie pod względem ich zgodności z prawem. Oznacza to, że sądy tego rodzaju nie orzekają w oparciu o zasady słuszności, celowości czy współżycia społecznego. Sąd administracyjny nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem administracyjnym oraz czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony. Ponadto podkreślić należy, iż sąd administracyjny ocenia zaskarżony akt według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Powyższe oznacza, że bez wpływu na wynik sądowej kontroli jest fakt uchylenia ustawy stanowiącej podstawę do wydania zaskarżonego do sądu rozstrzygnięcia. Sąd w tym zakresie związany jest normą prawną obowiązująca w dacie wydania rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie bezspornym jest, iż procedura uchwalenia miejscowego planu zagospodarowani przestrzennego miasta Opole Lubelskie oparta było o obowiązujące wówczas zapisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. o zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 1999 r. Nr 15, p[oz. 139). Bezspornym również jest, iż protest skarżących do projektu planu miejscowego również został zgłoszony w oparciu o regulacje powyższej ustawy. Także zaskarżona uchwała z dnia 8 lutego 2002 r. została podjęta w czasie obowiązywania tej ustawy. W związku z tym NSA dokonując kontroli uchwały Rady Miejskiej w Opolu Lubelskim obowiązany był do kontroli aktu w oparciu o przepisy wówczas obowiązujące. Bezpodstawnym i sprzecznym z zasadą legalności byłoby dokonanie kontroli zaskarżonej uchwały w oparciu o "nową" obowiązująca w dacie wydania wyroku ustawę, która zastąpiła poprzednia regulację prawną. Mając powyższe na uwadze w konsekwencji uznać należy, że wprawdzie skarżący w skardze o wznowienie postępowania sądowego formalnie powołali ustawowe podstawy wznowienia, to jednak w rzeczywistości podstawy te w świetle samego uzasadnienia skargi i wyjaśnień skarżących nie występują. Stwierdzenie natomiast, iż powoływane przez skarżących przesłanki nie stanowią podstawy wznowienia postępowania, wyłącza możliwość ponownego merytorycznego rozpoznania złożonej uprzednio skargi. Ponadto brak ustawowej podstawy wznowienia skutkuje dla Sądu obowiązkiem odrzucenia skargi o wznowienie postępowania, bez potrzeby czynienia ustaleń w zakresie zachowania terminu (postanowienie NSA z dnia 3.06.2004r., OW 87/04, niepubl). W tej sytuacji skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu, gdyż z art. 281 p.p.s.a. wynika, iż sąd odrzuca wniosek (skargę) o wznowienie postępowania, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia. Sąd przyjął przy tym, tak jak przyjmuje się to w orzecznictwie Sądu Najwyższego, które dotyczy podobnie sformułowanych przepisów k.p.c., że samo sformułowanie w skardze o wznowienie postępowania zarzutów w sposób odpowiadający ustawowo określonym podstawom, które uzasadniają wznowienie postępowania, nie oznacza, że skarga opiera się na takiej podstawie. Jeżeli na rozprawie sąd stwierdzi, że przytoczone zarzuty okazały się bezzasadne odrzuca skargę (por. postanowienie SN z dnia 26 marca 1999 r. w sprawie III AO 5/99, Lex nr 40653 lub postanowienie SN z dnia 7 lipca 2005 r. w sprawie IV CO 6/05, Lex nr 155376, w których stwierdzono, że sąd odrzuca skargę o wznowienie, jeżeli wskazana podstawa nie występuje). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 281 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.