II SA/Lu 531/21

WyrokWSA w Lublinie2021-09-14

Skład orzekający: Jerzy Parchomiuk, Grzegorz Grymuza, Bogusław Wiśniewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy osobie pobierającej emeryturę rolniczą przysługuje świadczenie pielęgnacyjne, jeśli nie złożyła wniosku o zawieszenie wypłaty emerytury, mimo wezwania organu?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobie, która pobiera emeryturę rolniczą i nie podjęła działań w celu rozwiązania zbiegu świadczeń, polegających na złożeniu wniosku o zawieszenie wypłaty emerytury. Chociaż zbieg świadczeń powinien być rozstrzygany poprzez wybór jednego z nich, brak aktywności wnioskodawcy w tym zakresie uniemożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Stan faktyczny
Skarżąca E. C. wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, powołując się na przesłanki negatywne dotyczące wieku powstania niepełnosprawności oraz pobierania przez skarżącą emerytury rolniczej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło pierwszą decyzję organu I instancji, wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczący wieku powstania niepełnosprawności, ale jednocześnie podtrzymało stanowisko o negatywnej przesłance związanej z pobieraniem emerytury, wzywając skarżącą do przedłożenia decyzji o zawieszeniu wypłaty emerytury. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji ponownie odmówił przyznania świadczenia, a SKO utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżąca wniosła skargę do WSA, kwestionując błędną wykładnię przepisów dotyczących zbiegu świadczeń.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 14 września 2021 r. sprawy ze skargi E. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., znak: [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Zaskarżoną do sądu decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania E. C. (dalej jako: skarżąca) utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy M. z [...] r. w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy: Wnioskiem z 17 listopada 2020 r. skarżąca wystąpiła do organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką – H. Ś., legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z ustaleń organu wynika, że H. Ś. jest wdową i osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji (orzeczenie lekarza orzecznika KRUS z 9 października 2019 r.). Decyzją z [...] r. organ I instancji odmówił przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując w uzasadnieniu, że nie została spełniona przesłanka wynikającą z art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2020 r., poz. 111; dalej jako: u.ś.r.), gdyż niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała po ukończeniu wieku określonego w ww. przepisie. Ponadto skarżąca ma przyznaną emeryturę rolniczą, co oznacza spełnienie przesłanki negatywnej wynikającej z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. W wyniku odwołania wniesionego przez skarżącą, decyzją z 19 lutego 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło decyzję z [...] r. i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W uzasadnieniu Kolegium zakwestionowało powołanie się na przesłankę negatywną odnoszącą się do wieku powstania niepełnosprawności, z uwagi na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (K 38/13), w którym stwierdzono niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę, w zależności od daty powstania niepełnosprawności. W kwestii drugiej przesłanki powołanej przez organ I instancji Kolegium wskazało na konieczność umożliwienia osobie ubiegającej się o świadczenie pielęgnacyjne dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. W zaleceniach wskazano na konieczność wezwania strony do przedłożenia decyzji po zawieszeniu prawa do emerytury rolniczej. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] r. organ I instancji ponownie odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, ponownie wskazując na przesłanki negatywne z art. 17 ust. 1b i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił błędne zastosowanie w sprawie art. 17 ust. 1b u.ś.r., bez uwzględnienia skutków ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, a także błędną wykładnię art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ) u.ś.r. i przyjęcie, że okoliczność pobierania przez skarżącą emerytury z KRUS stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Po rozpatrzeniu odwołania decyzją z [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium zakwestionowało powołanie się przez organ I instancji na przesłankę negatywną związaną z wiekiem powstania niepełnosprawności osoby, nad którą ma być sprawowana opieka, ze względu na wspomniany wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. Kolegium zgodziło się jednak z organem I instancji, że w sprawie zaistniała przesłanka negatywna wyrażona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., gdyż skarżącą ma przyznaną emeryturę rolniczą. Kolegium wskazało, że stosownie do zaleceń zawartych w decyzji z [...] r., organ I instancji wezwał skarżącą do przedłożenia decyzji o wstrzymaniu wypłaty świadczenia emerytalnego przez Prezesa KRUS. Skarżąca nie przedłożyła takiej decyzji, wskazując w odpowiedzi na wezwanie, że organy powinny zweryfikować, czy występują wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Mając na uwadze powyższe Kolegium uznało, że skarżąca nie spełnia przesłanki do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na treść z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. i nieprzedłożenie decyzji o zawieszeniu prawa do emerytury rolniczej. W skardze do sądu administracyjnego na decyzję Kolegium pełnomocnik E. C. podniósł zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., przez błędną wykładnię, polegającą na pominięciu celów ustawy i przyjęciu, że okoliczność pobierania przez opiekuna emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu pełnomocnik powołał się na orzecznictwo sądowe, z którego wynika, że pozbawienie w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego opiekunów osób niepełnosprawnych, którzy mają ustalone prawo do jednego ze świadczeń wskazanych w tym przepisie byłoby sprzeczne z konstytucyjnymi zasadami równości wobec prawa, sprawiedliwości społecznej oraz udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej. Mając na uwadze tak sformułowane zarzuty pełnomocnik wniósł o uchylenie decyzji wydanych przez organy obydwu instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2020 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że Kolegium prawidłowo nie podzieliło stanowiska organu I instancji co do podstawy odmowy przyznania świadczenia. Argumentacja Wójta Gminy M., który oparł decyzję odmowną na art. 17 ust. 1b u.ś.r. jest wadliwa, ze względu na to, że zgodność z Konstytucją tego przepisu została zakwestionowana wspomnianym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r. (sygn. K 38/13; OTK-A 2014, z. 9, poz. 104). Trybunał uznał za niekonstytucyjne uzależnienie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od okresu powstania niepełnosprawności. Wypada przypomnieć, że wprawdzie prawodawca nie podjął działań w celu uchylenia lub zmiany art. 17 ust. 1b u.ś.r., jednak w orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalił się jednolity już pogląd, że nie jest dopuszczalne oparcie decyzji odmawiającej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i rozstrzygnięcia sądu w takiej sprawie na tej części przepisu art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (zob. przykładowo wyroki NSA z 6 lipca 2016 r., I OSK 223/16; z 2 sierpnia 2016 r., I OSK 923/16; z 7 września 2016 r., I OSK 755/16; z 21 października 2016 r., I OSK 1853/16; z 4 listopada 2016 r., I OSK 1578/16, z 10 listopada 2016 r., I OSK 1512/16; z 14 grudnia 2016 r., I OSK 1614/16; z 11 lipca 2017 r., I OSK 1600/16). Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje niezależnie od momentu kiedy powstała niepełnosprawność osoby wymagającej opieki (por. analogiczne stanowisko wyrażone w wyrokach tutejszego sądu, tj. WSA w Lublinie, z 7 marca 2019 r., II SA/Lu 55/19 i z 28 marca 2019 r., II SA/Lu 87/19). Wypada przy tym odnotować, że swoisty "upór" organu I instancji, który po raz kolejny powołał się na tą samą negatywna przesłankę przyznania świadczenia, wbrew ocenie prawnej wyrażonej w decyzji Kolegium z [...] r., która uchylono poprzednie rozstrzygnięcie organu I instancji (z [...] r.) jest całkowicie niezrozumiały i wręcz karygodny. Działanie organu I instancji stanowi nie tylko naruszenie art. 138 § 2a k.p.a., ale także ogólnych zasad postępowania, przede wszystkim zasady ochrony zaufania jednostki do władzy publicznej. Trudno o zaufanie jednostki do organu, który nie respektuje nawet wiążących rozstrzygnięć organu wyższego stopnia. Istotniejszym problemem dla rozpoznawanej sprawy jest kwestia zbiegu praw do świadczeń. Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka przyznania świadczenia wynikająca z art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.ś.r. Zgodnie z tym przepisem, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego, świadczenia przedemerytalnego lub rodzicielskiego świadczenia uzupełniającego, o którym mowa w ustawie z dnia 31 stycznia 2019 r. o rodzicielskim świadczeniu uzupełniającym. Bezsporny jest fakt, że skarżąca ma ustalone prawo do emerytury rolniczej i aktualnie pobiera to świadczenie, co w ocenie Kolegium wyklucza przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Co więcej, zgodnie z wytycznymi Kolegium, zawartymi w decyzji z [...] r., organ I instancji wezwał skarżącą (reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika) do przedłożenia decyzji w przedmiocie wstrzymania wypłaty świadczenia emerytalnego (na marginesie: organ I instancji wadliwe wskazał w wezwaniu rygor – wezwanie nie dotyczyło braku formalnego podania, lecz dokumentu warunkującego uwzględnienie żądań strony; nieprzedłożenie takiego dokumentu nie skutkuje pozostawieniem podania bez rozpatrzenia, lecz wydaniem decyzji merytorycznej, negatywnej dla strony). W odpowiedzi na wezwanie skarżąca nie przedłożyła decyzji zawieszającej wypłatę świadczenia emerytalnego, lecz powołała się na orzecznictwo sądowe, z którego wynika, że niezgodna z Konstytucją jest taka wykładnia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., która pozbawia w całości prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osoby mające ustalone prawo do wymienionych w tym przepisie świadczeń w wysokości niższej niż świadczenie pielęgnacyjne. Skarżąca stwierdziła, że zawieszenie wypłaty przyznanej emerytury stawiałoby ja w trudnej sytuacji, z uwagi na niepewność do co przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, bez możliwości płynnego przejścia z systemu świadczeń emerytalnych do systemu świadczeń rodzinnych. Odnosząc się do tej kluczowej dla rozpoznawanej sprawy kwestii trzeba przypomnieć, że interpretacja art. 17 ust. 1 pkt 5 lit. a) u.ś.r. wywołała rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym Naczelnego Sądu Administracyjnego. Rozbieżności te występują na różnych poziomach analizy. W pierwszej kolejności istotne jest wskazanie, że obok orzeczeń przyjmujących literalną, ścisłą wykładnię analizowanego przepisu, w judykaturze bardzo silnie reprezentowane jest stanowisko przeciwne, akcentujące konieczność uzupełnienia wyników wykładni językowej o elementy wykładni funkcjonalnej (celowościowej) i systemowej, co prowadzi do zupełnie odmiennych konkluzji. W ocenie Sądu analiza orzecznictwa wskazuje, że ten nurt zaczyna dominować, a skład orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela to stanowisko. We wspomnianej linii orzeczniczej, sądy wskazują, że intencją ustawodawcy wprowadzającego przedmiotowe wyłączenie było, aby uprawniony opiekun nie pobierał świadczenia pielęgnacyjnego, w sytuacji gdy otrzymuje świadczenie wyższe. W obecnych jednakże warunkach, z uwagi na zasadnicze zmiany w zakresie relacji między kwotami świadczeń, ograniczenie się wyłącznie do wykładni językowej przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. prowadzi do rezultatów zdecydowanie odmiennych, niż rezultaty wykładni językowej w dacie uchwalania ustawy. W efekcie konieczne jest sięgnięcie do dyrektyw wykładni systemowej oraz funkcjonalnej (celowościowej), celem zweryfikowania wyników wykładni językowej. Wykładnia systemowa musi uwzględniać kontekst realizowania w procesie stosowania prawa takich wartości wyrażonych w ustawie zasadniczej jak: równość wobec prawa (art. 32 ust. 1), sprawiedliwości społecznej (art. 2), obowiązek udzielania szczególnej pomocy rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej i społecznej (art. 71 ust. 1 zdanie drugie) i osobom niepełnosprawnym (art. 69). Powyższy wywód bazuje na poglądach wyrażonych w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. przykładowo wyroki z 28 czerwca 2019 r., I OSK 757/19; z 8 stycznia 2020 r., I OSK 2392/19; z 30 kwietnia 2020 r., I OSK 1546/19; z 27 maja 2020 r., I OSK 2375/19; z 18 czerwca 2020 r., I OSK 254/20, 30 października 2020 r., I OSK 1189/20; z 24 listopada 2020 r., I OSK 1416/20; z 15 grudnia 2020 r., I OSK 1983/20). Jak wskazano wyżej, skład orzekający w rozpoznawanej sprawie w pełni podziela powyższe stanowisko, wypada przy tym zauważyć, że jest ono dominujące również w orzecznictwie tutejszego sądu (por. przykładowo: wyroki WSA w Lublinie z 7 stycznia 2021 r., II SA/Lu 555/20; z 12 stycznia 2021 r., II SA/Lu 719/20; z 16 marca 2021 r., II SA/Lu 753/20; z 27 maja 2021 r., II SA/Lu 18/21). Należy dodatkowo odnotować, że analizowany przepis został uznany za niezgodny z Konstytucją RP (art. 71 ust. 1 zd. drugie w zw. z art. 32 ust. 1) w zakresie, w jakim stanowi, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy (wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 26 czerwca 2019 r., sygn. akt SK 2/17). Wyrok Trybunału ma charakter zakresowy, co oznaczało wyeliminowanie z porządku prawnego tylko określonej normy prawnej. Sentencja wyroku nie odnosi się do sytuacji osób, w stosunku do których przesłanką odmowy przyznania świadczenia jest pobieranie renty rodzinnej (tak jak w przypadku skarżącej). Tym niemniej jednak argumenty podniesione w uzasadnieniu wyroku Trybunału mają znaczenie również dla wykładni analizowanego przepisu w odniesieniu do sytuacji osób pobierających inne świadczenia emerytalno-rentowe. Z wywodów Trybunału wynika generalna teza o konieczności umożliwienia osobom pobierającym świadczenia wymienione w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. możliwości dokonania wyboru korzystniejszego dla nich świadczenia: albo emerytalno-rentowego, albo pielęgnacyjnego. Na przeszkodzie przyznaniu skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego stoi zbieg świadczeń pełniących w istocie analogiczną funkcję. Nie ma żadnych wątpliwości co do tego, że nie można tych świadczeń pobierać jednocześnie, jednakże zbieg uprawnień można rozstrzygnąć przy pomocy instrumentów mających odpowiednie podstawy prawne. Należy w tym miejscu odnotować, że w orzecznictwie pojawiły się w tej kwestii dwa stanowiska. Pierwsze stanowisko (do którego wydaje się nawiązywać pełnomocnik skarżącej) zakłada proporcjonalne obniżenie świadczenia pielęgnacyjnego do wysokości różnicy pomiędzy kwotą świadczenia emerytalno-rentowego (wymienionego w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r.), a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego. W ocenie Sądu orzekającego w rozpoznawanej sprawie takie stanowisko należy zdecydowanie odrzucić, jako nie mające oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Na przeszkodzie stoi także treść art. 17 ust. 3 u.ś.r., który wysokość świadczenia pielęgnacyjnego określa jednoznacznie kwotowo i nie pozwala na samodzielne określanie jego wysokości przez organ administracji w oparciu o jakiekolwiek przesłanki. Ponadto takie rozwiązanie rodziłoby wiele komplikacji w perspektywie ustalania przez organ wysokości należnej wypłaty świadczenia w sytuacji otrzymania dodatkowych świadczeń z systemu emerytalno-rentowego (np. trzynastej emerytury), czy też w zakresie odprowadzanych składek na ubezpieczenie zdrowotne i ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie zdecydowanie opowiada się za drugim stanowiskiem, w świetle którego rozwiązaniem analizowanego zbiegu praw do świadczeń jest umożliwienie osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Taką zasadę ustawodawca wprowadził w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, we wspomnianym wyżej art. 27 ust. 5 u.s.r. Z kolei zbieg uprawnień do świadczeń emerytalno-rentowych w przypadku świadczeń z systemu ubezpieczeń społecznych rolników uregulowany jest w art. 33 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2021 r., poz. 266, ze zm.; dalej jako: u.s.r.). Przepis ten pozwala zarówno na rozwiązanie zbiegu świadczeń w ramach systemu ubezpieczenia społecznego rolników (ust. 1), jak i zbiegu świadczeń z różnych systemów (ust. 2 i ust. 4). Ustawodawca nie przewidział wprost rozwiązania problemu zbiegu świadczenia pielęgnacyjnego ze świadczeniem emerytalno-rentowym, jednakże takie rozwiązanie da się odnaleźć w systemie prawnym. Osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, powinna mieć możliwość dokonania wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego, tj. w niniejszej sprawie emerytury. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury. W przypadku emerytury rolniczej wybór taki można zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 34 u.s.r., zgodnie z którym prawo to ulega zawieszeniu na zasadach określonych w przepisach emerytalnych, a zatem w art. 103 ust. 3 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 53). Zgodnie z tym przepisem na wniosek emeryta można zawiesić wypłatę m.in. emerytury, do której uprawniona jest jedna osoba. W orzecznictwie wskazuje się przy tym, że istota problemu zbiegu praw do świadczeń, wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., musi być interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do świadczenia emerytalno-rentowego, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do renty rodzinnej skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to uznać należy, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury lub renty (w tym rodzinnej), od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty świadczenia emerytalno-rentowego. Orzecznictwo wskazuje przy tym, że to na organach orzekających w sprawach świadczeń rodzinnych spoczywa obowiązek poinformowania strony o możliwościach prawnych rozwiązania problemu zbiegu świadczeń, co wynika z ogólnej zasady informowania stron (art. 9 k.p.a.). W rozpoznawanej sprawie powyższe dyrektywy zostały spełnione. Skarżąca została wezwana do przedłożenia decyzji zawieszającej prawo do świadczenia z tytułu emerytury rolniczej, jednak takiej decyzji nie przedłożyła. Skarżąca nadal zatem pobiera emeryturę rolniczą. Nie ulega wątpliwości, że nie można jednocześnie pobierać emerytury rolniczej i świadczenia pielęgnacyjnego, byłoby to w oczywisty sposób sprzeczne z treścią art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Również w perspektywie wykładni celowościowej oraz systemowej, uwzględniającej kontekst wartości konstytucyjnych, bezspornie taka sytuacja jest niedopuszczalna. Z powoływanego orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego oraz sądów administracyjnych płynie jednoznaczny wniosek: konieczne jest umożliwienie uprawnionemu dokonania wyboru świadczeń z jednego z systemów. Jeśli skarżąca, pomimo dopełnienia przez organy obowiązku wskazania na właściwy sposób rozwiązania zbiegu świadczeń, nie zdecydowała się na rezygnację ze świadczenia emerytalnego, nie ma żadnych podstaw do tego, aby mogła jednocześnie pobierać świadczenie pielęgnacyjne. Podniesione w piśmie skarżącej z 12 marca 2021 r. argumenty, dla których nie zdecydowała się na zawieszenie prawa do emerytury rolniczej nie mogą być uwzględnione. Istotą rozwiązania kolizji świadczeń jest wybór jednego z nich, a nie pobieranie dwóch świadczeń jednocześnie. Wypada przy tym odnotować, że o ile w przypadku zbiegu świadczeń z tego samego systemu (świadczeń rodzinnych – art. 27 ust. 5 u.ś.r.) rozwiązanie problemu zbiegu leży w kompetencjach tego samego organu, jako właściwego do wydawania decyzji w przedmiocie świadczeń rodzinnych. W przypadku świadczeń z różnych systemów (emerytalnego i rodzinnego) jest to niemożliwe. Bez aktywności ze strony wnioskodawczyni, która jest jedyną osobą mogącą wnioskować o zawieszenie prawa do emerytury, organ nie może rozwiązać problemu zbiegu świadczeń korzystnie dla strony. Powyższe uwagi prowadzą do wniosku, że zasadnie odmówiono skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na fakt, że pobiera emeryturę rolniczą i, pomimo wezwania ze strony organu, nie dopełniła czynności niezbędnych do rozwiązania problemu zbiegu świadczeń, tj. nie złożyła wniosku o wstrzymanie wypłaty emerytury i nie przedstawiła decyzji w tym przedmiocie. W tej sytuacji podniesiony w skardze zarzut naruszenia art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. należy uznać za całkowicie niezasadny. Mając powyższe na uwadze, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło