II SA/Lu 558/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 stycznia 2014 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę. Decyzją z dnia 24 kwietnia 2013 r., nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], po rozpoznaniu odwołania T. C., utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 22 stycznia 2013 r., nr [...], nakazującą rozbiórkę budynku gospodarczego na działce nr ewid. "a" i "b" w miejscowości [...], gmina C. W uzasadnieniu decyzji Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że organ pierwszej instancji, w toku wszczętego z urzędu postępowania, ustalił, że na działce nr ewid. "a" i "b" w miejscowości [...] zlokalizowany jest budynek gospodarczy, konstrukcji drewnianej o wymiarach zewnętrznych 24,30 m x 21,50 m i wysokości maksymalnej, mierzonej w kalenicy, 5,27 m. Inwestorem tego budynku był właściciel działek – T. C. Częściami składowymi tego budynku są dwa wagony kolejowe (osobowe), posadowione na gruncie o wymiarach 24,0 m x 2,70 m i rozstawie 5,40 m. Wagony te stanowią jednocześnie konstrukcję, na której wsparto główną część dachu (środkowa nawa). Wzdłuż dachu wagonów zamontowano przy pomocy metalowych kątowników, poziome drewniane płatwie, na których oparto pionowe słupy o rozstawie około 2,0 m, podtrzymujące główną konstrukcję więźby dachowej oraz dachu. W świetle ustaleń organu pierwszej instancji, konstrukcja więźby dachowej wzmocniona jest poziomymi kleszczami zamocowanymi na wysokości słupów oraz dodatkowymi jętkami w górnej części połaci. Wzdłuż wagonów, po ich zewnętrznych stronach, organ stwierdził wykonanie drewnianych naw o szerokości, odpowiednio od strony południowej – 7,0 m oraz od strony północnej – 3,6 m i wysokości na zewnątrz 2,10 m. Organ ustalił, że całość przykryta została dwuspadowym dachem, o zmiennym spadku, pokrytym eternitem. Konstrukcje naw inwestor wykonał z drewnianych słupów, wspartych na betonowych płytach zakotwionych w gruncie. Od strony południowej nawę obito płytami paździerzowymi. Od strony zachodniej, na długości 4,30 m, organ pierwszej instancji stwierdził brak więźby dachowej oraz pokrycia eternitowego środkowej nawy na odcinku 7,0 m (według oświadczenia inwestora elementy te zostały zniszczone wskutek burzy). Jednocześnie PINB w [...] stwierdził, że brak jest ścian szczytowych (osłonowych) od strony wschodniej i zachodniej budynku, a elementy konstrukcyjne są częściowo spękane oraz uległy korozji biologicznej - część połaci z uszkodzonym pokryciem lub z brakiem pokrycia dachowego. Organ odwoławczy wskazał, że w związku z wątpliwościami dotyczącymi robót budowlanych przy wspomnianym budynku gospodarczym, organ pierwszej instancji w dniu 23 maja 2012r. przesłuchał T. C. w charakterze strony. Zeznał on, że budowę tego budynku rozpoczął w połowie lat osiemdziesiątych XX wieku. Inwestor podkreślił, że roboty budowlane prowadził w oparciu o konsultacje, porady oraz pomoc ludzi, którzy zajmowali się budownictwem, mieli uprawnienia do jej prowadzenia i nadzorowania. Stwierdził, że z tego co pamięta, dokumentację związaną z budową budynku zgłaszał do urzędów, m.in. do Urzędu Gminy C. Zeznał również, że roboty budowlane przy budowie budynku gospodarczego nie zostały zakończone, lecz prowadzone są sukcesywnie, co ma związek z brakiem środków finansowych. W oparciu o korespondencję prowadzoną z właściwymi organami administracji (w tym z Wójtem Gminy C.), PINB ustalił, że w latach 1980 -1989 nie zostało wydane pozwolenia na budowę budynku gospodarczego na działce nr ewid. "a" i "b" w miejscowości [...]. W świetle powyższego organ przyjął, że budowa budynku gospodarczego prowadzona jest bez pozwolenia na budowę. W tej sytuacji, jak podkreślił Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, PINB w [...] postanowieniem z dnia 11 czerwca 2012 r., nr [...], wydanym w oparciu o art. 48 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie budynku gospodarczego i nałożył na inwestora obowiązek przedstawienia, w terminie do 31 grudnia 2012 r., wymaganych dokumentów. Pomimo upływu terminu inwestor nie wykonał obowiązku wynikającego z tego postanowienia. W związku z tym organ pierwszej instancji wymienioną na wstępie decyzją z dnia 22 stycznia 2013 r., na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 4 powołanej ustawy, nakazał T. C. rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego. Organ drugiej instancji podzielił stanowisko wyrażone we wskazanej wyżej decyzji. Zdaniem organu odwoławczego, budowa wspomnianego budynku gospodarczego nie była zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, zasadnie zatem organ pierwszej instancji wszczął w tej sprawie postępowanie legalizacyjne i nakazał inwestorowi złożenie dokumentów wymienionych w art. 48 ust. 3 ustawy – Prawo budowlane. W świetle art. 48 ust. 4 tej ustawy, jak podkreślił WINB, w przypadku niezłożenia tych dokumentów, obowiązkiem organów nadzoru budowlanego jest wydanie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że wniosek strony o odstąpienia od wydania nakazu rozbiórki połowy budynku gospodarczego nie może zostać uwzględniony, ponieważ nie znajduje on uzasadnienia w obowiązujących przepisach ani także w materiale dowodowym sprawy. Nie znajduje potwierdzenia w aktach sprawy, jak podkreślił WINB, podnoszony w odwołaniu fakt, że inwestor uzyskał "zgodę" Starosty C. na budowę połowy obiektu. Skargę do Sądu na powyższą decyzję złożył T. C. Skarżący podkreślił, że w świetle ustaleń organu pierwszej instancji prowadzona przez niego budowa nie narusza ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego ani przepisów techniczno-budowlanych. W związku z tym wniósł o "pozostawienie" mu połowy istniejącego budynku gospodarczego, na który dostał "zgodę" od Starosty C. oraz wniósł o odstąpienie od "wymierzonej kary", gdyż utrzymuje się wyłącznie z renty inwalidzkiej. Skarżący wskazał, że budynek ten jest mu niezbędny do prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz zadeklarował, że dokona rozbiórki połowy budynku gospodarczego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że budowę objętego nakazem rozbiórki budynku gospodarczego skarżący rozpoczął w latach osiemdziesiątych XX wieku. Budowa ta, co wynika z ustaleń organów nadzoru budowlanego oraz co potwierdził skarżący (wyjaśnienie z dnia 23 maja 2012 r., k. 49 akt adm. I inst.), nie została do tej pory zakończona. W tej sytuacji, jak zasadnie stwierdziły organy administracji, zastosowanie w sprawie miały przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.). Zgodnie bowiem z art. 103 tej ustawy, jej przepisy stosuje się do wszystkich spraw niezakończonych decyzją ostateczną, a rozpoznawanych przez właściwe organy administracji po dacie wejścia w życie omawianej ustawy, z wyjątkiem spraw dotyczących obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy (to jest przed dniem 1 stycznia 1995 r.) lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. W myśl art. 48 ust. 1 ustawy – Prawo budowlane właściwy organ nadzoru budowlanego nakazuje, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W świetle ustępu 2 tego artykułu w przypadku gdy budowa, o której mowa w ustępie 1: 1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności: a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. W postanowieniu tym, jak wynika z ustępu 3 artykułu 48 cytowanej ustawy, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie: 1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; 2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2. Przepisy art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3 ustawy Prawo budowlane, wymagają złożenia m.in. czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę właściwej izby samorządu zawodowego, aktualnego na dzień opracowania projektu oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Stosownie do art. 48 ust. 4 ustawy, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia 11 czerwca 2012 r., [...], na podstawie art. 48 ust. 2 ustawy, wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy budowie budynku gospodarczego i nałożył na skarżącego obowiązek przedstawienia, w terminie do 31 grudnia 2012 r., dokumentów wskazanych w art. 48 ust. 3 ustawy, to jest: - zaświadczenia właściwego organu (Wójt Gminy C.) o zgodności prowadzonych robót z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego; - czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi, sporządzonego przez osoby z odpowiednimi uprawnieniami budowlanymi oraz zaświadczeniem o wpisie projektanta na listę właściwej izby samorządu zawodowego; - oświadczenia skarżącego o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Postanowienie to skarżący odebrał osobiście w dniu 13 czerwca 2012 r. (k. 54 akt adm. I inst.). W toku postępowania przed organami obu instancji, skarżący, co jest bezsporne, nie złożył wskazanych wyżej dokumentów. W tych okolicznościach organy nadzoru budowlanego obu instancji obowiązane były, w myśl powołanych przepisów, do orzeczenia nakazu rozbiórki. Procedura legalizacyjna, uregulowana w art. 48 ustawy, nie zawiera bowiem norm uznaniowych, lecz normy bezwzględnie obowiązujące, których zastosowanie nie zależy od woli organu nadzoru budowlanego. W razie ustalenia, że obiekt budowlany powstał bez wymaganego pozwolenia na budowę i wdrożenia procedury z art. 48 ustawy, a następnie niewywiązania się przez inwestora z obowiązku przedłożenia zażądanych dokumentów, ustawodawca nie pozostawił organowi wyboru w zakresie treści rozstrzygnięcia, obligując go do orzeczenia nakazu rozbiórki (wyrok WSA w Opolu z dnia 22 listopada 2012 r., II SA/Op 271/12, LEX nr 1234423). Zarzuty podniesione w skardze nie mogą mieć wpływu na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 lutego 2013 r., II OSK 2050/11, LEX nr 1312811, wyjaśnił, że postępowanie dotyczące samowoli budowlanej ma charakter obiektywny, co oznacza, że nie mają znaczenia dla jego prowadzenia inne okoliczności niż fakt istnienia samowoli. Okoliczności dotyczące trudnej sytuacji finansowej skarżącego oraz konieczności zachowania – choć w części – budynku gospodarczego w celu prowadzenia przez niego gospodarstwa rolnego, nie dają podstaw do odstąpienia od nakazu rozbiórki tego obiektu. Jakkolwiek z akt sprawy wynika, że skarżący dokonał w dniu 17 kwietnia 2012 r. zgłoszenia rozbiórki części wskazanego budynku gospodarczego, które przyjęte zostało przez Starostę C. bez sprzeciwu (k. 11-12 akt I inst., umiejscowione jednak w części tych akt pomiędzy k. 47 i 48), a w skardze zobowiązał się do zrealizowania w przyszłości tychże robót rozbiórkowych, to jest oczywiste, że okoliczność ta nie oznacza, iż wystąpiła negatywna przesłanka orzeczenia o rozbiórce omawianego budynku gospodarczego. Tym bardziej brak jest podstaw do przyjęcia, że Starosta C. zaaprobował wniosek skarżącego o zaniechanie rozbiórki połowy tego budynku, czego zresztą ów organ nie mógł dokonać, wobec braku w tym zakresie podstaw prawnych. Zupełnie odrębną kwestią, nie mającą wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, jest stan akt administracyjnych przekazanych do Sądu w niniejszej sprawie. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") przekazanie akt administracyjnych sprawy do sądu jest obowiązkiem organu administracji, którego decyzja została zaskarżona. Nie ulega przy tym wątpliwości, że akta te winny być należycie uporządkowane i ponumerowane. Zauważyć trzeba, że akta administracyjne przekazane Sądowi przez Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nie spełniają wspomnianych wymogów. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd skargę oddalił w oparciu o art. 151 P.p.s.a.