II SA/Lu 574/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Stażysta Paulina Gąsławska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] P. P. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), należnego podatku od towarów i usług. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej działając z upoważnienia Wójta Gminy decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 41 pkt 1, art. 4, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 106 ust. 1, 4, art. 101 ust. 1, art. 102 ust. 1, art. 109 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.), art. 104 , art. 107 § 1 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 lipca 2009r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. Nr 127, poz. 1055) po rozpatrzeniu wniosku Z. W. z dnia 9 lutego 2010r. przyznał wnioskodawcy specjalny zasiłek celowy w formie pomocy rzeczowej - 300 kg węgla z dowozem do miejsca zamieszkania. W odwołaniu od powyższej decyzji Z. W. wskazał, że organ źle ustalił jego dochód. Zdaniem wnioskodawcy jego dochód wynosi 423,00 zł, a organ niewłaściwie zastosował art. 4, art. 41 i art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej i rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 19 kwietnia 2005 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego, ponieważ w sprawie powinien uczestniczyć wyłącznie jeden pracownik socjalny. Zarzucił organowi pomocy społecznej naruszenie art. 11 ust. 1, art. 100 i art. 119 ust. 2 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej oraz przepisów ustawy o ochronie danych osobowych. Zwrócił się do organu o przyznanie 400,00 zł na zakup węgla w składzie wybranym, z uwagi na dobrą jakość i niższą cenę. Wnioskodawca zaskarżył też postanowienie odmawiające wyłączenia pracownika socjalnego od udziału w sprawie z [...], Nr [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] utrzymało w mocy decyzję Kierownika OPS z dnia [...]. Organ odwoławczy uznał, że ustalenia organu I instancji dotyczące wysokości dochodu wnioskodawcy są prawidłowe. Zgodnie z tymi ustaleniami Z. W. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i jego dochód przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej, bowiem dochód ten wynosi 791,34 zł (renta - 591,34 zł, pomoc żywnościowa 200,00 zł). Na podstawie przeprowadzonej w dniu 25 lutego 2010 r. aktualizacji wywiadu oraz zgromadzonego materiału dowodowego ustalono, że Z. W. otrzymuje świadczenie rentowe w kwocie 591,34 zł. Ma wprawdzie zajęcie świadczenia rentowego z tytułu potrąceń komorniczych, jednakże, na co wskazuje organ, kwota zajęcia komorniczego nie może być odliczana od dochodu ustalanego dla celów ustawy o pomocy społecznej (zgodnie z art. 8 ust. 4 ustawy, z wyjątkiem zobowiązań alimentacyjnych). Świadczenie rentowe zostało przyznane Z. W. na stałe. Posiada on orzeczenie o stopniu niepełnosprawności wydane przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności, gdzie został zaliczony do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z przyczyną niepełnosprawności P, co w myśl obowiązujących przepisów oznacza chorobę psychiczną. Z. W. wskazał, jakie wydatki ponosi w związku z utrzymaniem domu w łącznej kwocie 370zł miesięcznie, jednak nie przedłożył dowodów potwierdzających tę okoliczność. Z wywiadów przeprowadzanych ze Z. W. i T. W. oraz z pism składanych w Ośrodku wynika, że samotnie gospodaruje, posiada orzeczenie sądu o separacji z żoną, która mieszka w tym samym budynku, ale nie może liczyć na jej pomoc. Wnioskodawca porusza się samodzielnie bez opieki osób drugich, jeździ samochodem, potrafi nawiązać kontakty z ludźmi, samodzielnie robi zakupy, chodzi do ośrodka zdrowia, dba o higienę osobistą i wygląd zewnętrzny. Organ wskazał, że mając na uwadze powyższe okoliczności oraz fakt, że Z. W. korzysta bez względu na porę roku z kuchni węglowej udzielił mu pomocy w postaci zasiłku celowego specjalnego w formie niepieniężnej - 300 kg węgla. Organ stwierdził, że przyznanie pomocy w powyższej formie w pełni uzasadnia fakt, że Z. W. nie pozostaje bez źródła dochodu otrzymując świadczenie rentowe, otrzymując również pomoc niepieniężną w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych przyznanych w wymiarze 6-ciu godzin codziennie z wyłączeniem sobót, niedziel i dni świątecznych do końca roku 2010 r., na które Ośrodek wydaje 1.584,00 zł miesięcznie, otrzymuje pomoc w postaci zasiłku celowego z rządowego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" przyznaną od 1 stycznia 2010 r., do 31 grudnia 2010 r. w kwocie 200,00 zł miesięcznie. Organ podkreślił także, że udzielenie pomocy w formie niepieniężnej podyktowane było faktem, że Z. W. ubiegał się o pomoc na zakup węgla, którą otrzymał w formie gotówki w kwocie 430,00 zł, z tym że 250,00 zł miał przeznaczyć na zakup opału. W decyzji przyznającej opał został zobowiązany do dostarczenia faktury. Nie wywiązał się z zobowiązania i nie dołączył faktury (decyzja Nr [...] z dnia [...]). Organ odwoławczy, mając na uwadze ten fakt uznał, że nie doszło do naruszenia przez organ I instancji art. 11 ust. 1 k.p.a. w związku z przyznaniem pomocy w formie rzeczowej, a forma niepieniężna jest bardziej skuteczna w sytuacji Z. W., ponieważ opał ten zostanie dowieziony bezpośrednio do miejsca zamieszkania wnioskodawcy. Organ wskazał, że w taki sposób została zrealizowana inna decyzja OPS Nr [...] z dnia [...] przyznająca Z. W. 300 kg węgla. Organ stwierdził, że przyznając przedmiotową pomoc wziął pod uwagę nie tylko potrzeby i sytuację bytową Z. W., ale również sytuację życiową innych osób i rodzin z terenu gminy, zwracających się o zabezpieczenie ich potrzeb z uwagi na trudną sytuację, a także możliwości finansowe Ośrodka. Kolegium nie widzi w sytuacji życiowej odwołującego okoliczności uzasadniających przyznanie wnioskowanej pomocy w większym wymiarze w związku z deklarowanym brakiem opału. Posiadany dochód oraz udzielana pomoc społeczna pozwala - zdaniem Kolegium - na wygospodarowanie przez odwołującego środków na ewentualne uzupełnienie braku opału we własnym zakresie, jeśli wystąpi taka potrzeba. Ponadto za niezasadny uznał organ odwoławczy zarzut naruszenia art. 100 i art. 119 ust. 2 pkt 5 ustawy o pomocy społecznej z powodu wykorzystywania z naruszeniem prawa danych osobowych oraz naruszenia ustawy o ochronie danych osobowych, ponieważ odwołujący nie wskazał na czym mają polegać ww. naruszenia. W złożonej na decyzję Kolegium skardze Z. W. stwierdza, że organy naruszają prawo od lat. Skarżący wskazał na naruszenie art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i zakwestionował ustalony przez organy administracji dochód, który jego zdaniem obecnie wynosi 440zł. Podniósł także, że organy naruszają przepisy ustawy o ochronie danych osobowych, w tym art. 100, 119 ust. 2 pkt 5 oraz § 7 rozporządzenia z dnia 19 kwietnia 2005r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja, jak i decyzja organu I instancji nie naruszają obowiązujących przepisów. Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej określają przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm., dalej powoływanej jako "ustawa"). Cele pomocy społecznej określone zostały w art. 2 i 3 ustawy jako wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zgodnie zaś z art. 3 ust. 3 ustawy - rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Zgodnie art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91 ustawy, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza określonej kwoty (od dnia 1 października 2006 r. jest to kwota 477 zł). Przyznanie świadczeń jest więc uzależnione od ustalenia dochodu osoby ubiegającej się o świadczenia z pomocy społecznej, zgodnie z powołanym przepisem. Z ustaleń organu wynika, że skarżący przekracza wskazane wyżej kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarujące, ponieważ jego dochód wynosi 791,34 zł. Taka kwota została ustalona na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym przede wszystkim na podstawie wywiadu środowiskowego z dnia 25 lutego 2010r., podpisanego przez skarżącego (k. 7 akt admin. I instancji). Błędne jest przy tym stanowisko skarżącego, według którego do dochodu nie powinno doliczać się zasiłku przyznanego na dożywianie w ramach wieloletniego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Według art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się bowiem sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Mając na uwadze powyższą regulację organy administracji nie mogły również odliczyć od dochodu kwoty zajęcia komorniczego W związku z faktem, że dochód skarżącego przekracza ustawowe kryterium dochodowe organy słusznie rozważały kwestię udzielenia pomocy finansowej na podstawie art. 41 ustawy, zgodnie z którym udzielenie pomocy, mimo przekroczenia kryterium dochodowego możliwe jest w szczególnie uzasadnionych przypadkach. W tym przypadku uznano, że z uwagi na stan zdrowia skarżącego, uzyskiwane przez niego dochody oraz specyfikę świadczenia z uwagi na trwającą zimę, udzielenie mu pomocy jest uzasadnione. Poza tym nie można tutaj uznać, że rozstrzygnięcie organu w zakresie wysokości udzielonego świadczenia jest dowolne. Jest oczywiste, że zasiłek celowy nie jest przeznaczony na pokrycie pełnych kosztów utrzymania osoby objętej pomocą i refundowania w całości poniesionych przez nią wydatków, ale ma charakter szczególnej pomocy doraźnej (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 maja 2007 r., I SA/Wa 469/07, LEX nr 328251). Żadne przepisy ustawy o pomocy społecznej nie dają podstaw do przyznawania świadczeń pieniężnych w kwotach, jakich domaga się osoba objęta pomocą. Nie jest bowiem rolą pomocy społecznej spełnianie wszystkich żądań wnioskodawców (w tym co do wysokości pomocy), zwłaszcza w przypadku, kiedy wnioskodawca – Z. W. - ma stałe źródło dochodu i uzyskuje dodatkową pomoc z Ośrodka Pomocy Społecznej. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organy administracji podjęły wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. W przeprowadzonym wywiadzie rodzinnym szczegółowo opisano warunki w jakich żyje wnioskodawca, jego sytuację mieszkaniową, osobistą i rodzinną, podano wydatki i dochody, a sam wywiad, jak już podano, został przez niego podpisany. Błędny jest także pogląd skarżącego dopatrującej się wadliwości decyzji w naruszeniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. o ochronie danych osobowych (tekst jedn. Dz. U z 2002r. Nr 101, poz. 926 ze zm.). Istotnie art. 100 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej stanowi, że w postępowaniu w sprawie świadczeń z pomocy społecznej należy kierować się przede wszystkim dobrem osób korzystających z pomocy społecznej i ochroną ich dóbr osobistych. W szczególności nie należy podawać do wiadomości publicznej nazwisk osób korzystających z pomocy społecznej oraz rodzaju i zakresu przyznanego świadczenia. Ust. 2 tego przepisu dopuszcza jednak w zakresie niezbędnym do przyznawania i udzielania świadczeń z pomocy społecznej przetwarzanie danych osób ubiegających się i korzystających z tych świadczeń dotyczące: pochodzenia etnicznego, stanu zdrowia, nałogów, skazań, orzeczeń o ukaraniu, a także innych orzeczeń wydanych w postępowaniu sądowym lub administracyjnym. Nie ma żadnych powodów, aby zarzucić organom, że zakres tych czynności został przekroczony. Także skarżący nie wskazywał, aby naruszono wobec niego obowiązki wynikające z art. 100 ust. 1 ustawy. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zm.) skargę należało oddalić. Sąd przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi skarżącemu ustanowionemu w ramach prawa pomocy na podstawie art. 250 ww. ustawy i przepisów § 2 ust. 3, § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) oraz § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).