II SA/Lu 579/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Dudek po rozpoznaniu w dniu 4 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta z dnia [...]., nr [...], odmawiającą przyznania P. B. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku koniecznością opieki nad babcią M. P.. W uzasadnieniu decyzji Kolegium powołało się na treść art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm.), określającego przesłanki uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Kolegium podniosło, że stosownie do dyspozycji art. 128 i 129 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), skarżąca należy do kręgu osób, na których spoczywa obowiązek alimentacyjny wobec M. P., której jest wnuczką - krewną w linii prostej, spokrewnioną w drugim stopniu. Formalnie zatem jest uprawniona do ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, o ile nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, albo gdy wykaże, że osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W ocenie Kolegium, fakt wykonywania zatrudnienia przez córki M. P. – J. B. i A. D. nie stanowi przesłanki do przerzucenia obowiązku alimentacyjnego nad niepełnosprawną M. P. na osoby zobowiązane w dalszej kolejności. Kolegium podkreśliło, że osoby niezdolne do całodobowej samodzielnej egzystencji często są w stanie samodzielnie funkcjonować kilka godzin dziennie, umożliwiając opiekunom zarobkowanie, a w sytuacji konieczności całodobowej opieki, rodziny najczęściej świadczą opiekę w taki sposób, który nie obciąża obowiązkami tylko jednej osoby. Poza tym, jak wskazało Kolegium, jedną z podstawowych przesłanek przyznania świadczenia pielęgnacyjnego jest rezygnacja z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną osobą. Świadczenie pielęgnacyjne służy częściowemu choćby zrekompensowaniu strat finansowych, jakie ponoszą osoby opiekujące się chorymi członkami najbliższej rodziny wskutek rezygnacji z aktywności zawodowej na rzecz sprawowania stałej opieki. Kolegium przypomniało, że organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] nr [...] przyznał P. B. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad babcią M. P. w kwocie [...] zł miesięcznie na okres od [...] 2011 r. do [...] 2020 r. Za zgodą strony zmieniono powyższą decyzję i skrócono okres przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do dnia [...] 2011 r. Z przedłożonego zaświadczenia z Urzędu Miasta C z dnia [...] r. i wyjaśnień wnioskodawczyni wynikało bowiem, że podjęła ona prowadzenie działalności gospodarczej z dniem [...] 2011 r. Organ wskazał, że z przyczyn finansowych firma S. Sp. z o.o. zrezygnowała z usług skarżącej z dniem [...] 2012 r., co skutkowało zaprzestaniem prowadzenia przez nią działalności gospodarczej. Wnioskiem z dnia [...] r. P. B. ponownie wystąpiła o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku ze sprawowaniem opieki nad babcią M. P. uznaną orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...], Nr akt [...] za trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji. Zdaniem Kolegium, w niniejszej sprawie nie ma wątpliwości, że skarżąca nie może być uznana ani za osobę, która zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną babką, ani za osobę, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w takim celu. Bezspornym w sprawie jest, iż odwołująca się zrezygnowała z prowadzenia działalności gospodarczej z powodu odstąpienia od umowy przez firmę S. Sp. z o.o. Fakt ten został potwierdzony przez pełnomocnika spółki w piśmie z dnia [...] 2012 r. Powyższe, zdaniem organu, dowodzi braku związku między rezygnacją z pracy zarobkowej przez skarżącą a sprawowaniem opieki nad babcią. W skardze na powyższą decyzję P. B. wniosła o jej uchylenie oraz o uchylenie decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając: - naruszenie art. 7, art. 77 i art. 107 § 3 k.p.a. przez odstąpienie od podjęcia kroków koniecznych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego sprawy, a w szczególności ustalenia, czy wnioskodawczyni pomimo zdolności do podjęcia pracy, nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy ze względu na sprawowanie opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności, - naruszenie przepisów art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez błędną wykładnię i ich niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, że osoba rezygnującą z prowadzenia działalności gospodarczej z powodów natury gospodarczej nie może być uznana za osobę, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki i tym samym nie przysługuje jej uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W rozpatrywanej sprawie, zdaniem Kolegium, skarżąca nie spełniła ustawowej przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad babką niezdolną do samodzielnej egzystencji. P. B. zrezygnowała z prowadzenia działalności gospodarczej z powodu braku zleceń z firmy S. Sp. z o.o. Tymczasem dla uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego wymagana jest rezygnacja z aktywności zawodowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną babcią M. P. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają zatem przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. W myśl art. 17 ust. 1 powołanej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami kodeksu rodzinnego i opiekuńczego ciąży obowiązek alimentacyjny, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Powołany przepis umożliwia przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego zarówno osobie, która nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, by opiekować się osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak i osobie, która – w celu sprawowania opieki nad taką osobą – rezygnuje z dotychczasowego zatrudnienia lub pracy zarobkowej (np. rozwiązuje stosunek pracy, rezygnuje z prowadzonej działalności gospodarczej). Z niewadliwych ustaleń organów obu instancji wynika, że babcia skarżącej M. P., w związku z opieką nad którą ubiega się ona o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jest osobą niepełnosprawną, która wymaga stałej opieki i pomocy innej osoby w związku z trwałą niezdolnością do samodzielnej egzystencji (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia [...]., k. [...] akt adm.). Skarżąca, jako wnuczka M. P., a zatem krewna w linii prostej spokrewniona w drugim stopniu, jest osobą, na której spoczywa wobec babci obowiązek alimentacyjny w rozumieniu art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Formułując przesłanki nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ustawodawca zawarł wymóg, aby osoba ubiegająca się o to świadczenie, zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej albo nie podejmowała zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności. W związku z powyższym w każdej sprawie, której przedmiotem jest świadczenie pielęgnacyjne, konieczne jest ustalenie związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem albo rezygnacją z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez osobę ubiegającą się o to świadczenie a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. W niniejszej sprawie ta przesłanka nie została spełniona, co zasadnie podniosły organy obu instancji. Przyczyną rezygnacji skarżącej P. B. z działalności gospodarczej nie była bowiem konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną babcią M. P., ale okoliczność, że spółka S. zrezygnowała ze współpracy ze skarżącą z dniem [...] 2012 r. (pismo z dnia [...]. - k. [...] akt adm., oświadczenie spółki – k. [...] akt adm., doręczone skarżącej w dniu [...] 2012 r.). Wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła w dniu [...] 2012 r., a zatem klika dni po otrzymaniu od spółki oświadczenia o rezygnacji ze współpracy z nią. Należy podkreślić, że istotą świadczenia pielęgnacyjnego nie jest pomoc finansowa dla wszystkich osób, które utraciwszy źródło dochodu z tytułu zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, opiekują się niepełnosprawnym członkiem rodziny. Celem tego świadczenia jest zrekompensowanie niekorzystnych finansowych konsekwencji rezygnacji z aktywności zawodowej tylko tym osobom, które do rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej zmusiła konieczność opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Zatem wobec braku związku przyczynowego pomiędzy rezygnacją przez P. B. z pracy zarobkowej a sprawowaniem opieki nad babcią M. P., świadczenie pielęgnacyjne skarżącej nie przysługuje. W związku z powyższym, skargę P. B. należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270). Z tych względów sąd orzekł jak w sentencji.