II SA/Lu 602/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Krystyna Sidor po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. P. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]., znak: [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej - w zakresie sprzeciwu skarżącego K. P. od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 20 listopada 2009r., sygn. akt II SA/Lu 602/09 o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego ponad kwotę 750 zł p o s t a n a w i a przyznać skarżącemu K. P. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego; odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Skarżący K. P. wniósł o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W formularzu wniosku wskazał, że wraz z żoną i rodzicami prowadzi wspólne gospodarstwo domowe; na utrzymaniu posiada czwórkę małoletnich dzieci. Na ich miesięczny dochód składa się wynagrodzenie za pracę K. P. w wysokości 1514,58 zł netto, wynagrodzenie za pracę jego żony – 2086,88 zł netto (co potwierdzają przedłożone zaświadczenia z pracy) oraz emerytury rodziców w kwotach 591,34 zł i 1021,45 zł netto, co łącznie daje kwotę 5214,25 zł netto miesięcznie. Skarżący wskazał ponadto, że posiada dom o pow. 72m2 oraz mieszkanie o pow. 60m2, a także nieruchomość rolną o pow. 1, 13ha i samochód osobowy Opel Zafira z 2000r. Skarżący wezwany do wskazania miesięcznych wydatków wyjaśnił, że obejmują one: opłatę za energię elektryczną - 140,82zł, gaz – 38zł, wodę – 67,40 zł (za 3 miesiące, a więc 22,47 zł miesięcznie), węgiel – 2500 zł (za 5 miesięcy, a więc 500 zł miesięcznie), a ponadto koszty wyżywienia – 700 zł, obiady dla dzieci w szkole – 172,90 zł, mleko Bebilon, zupki, soczki - 140zł, bilety miesięczne - 492zł oraz ratę kredytu – 1254,21 zł, a więc łącznie wynoszą one 3602,81zł miesięcznie. Wskazał, że ponadto wydatki obejmują inne koszty m.in. związane z leczeniem dzieci, a także koszty telefonu, benzyny, artykułów chemicznych, ubrań, przyborów szkolnych. Kwota, jaka pozostaje rodzinie skarżącego po uiszczeniu niezbędnych wydatków wynosi więc 1611,45 zł, tj. 201, 43 zł na osobę (1611,45 : 8) Postanowieniem z dnia 20 listopada 2009r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przyznał K. P. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od wniesionej skargi ponad kwotę 750zł i odmówił przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W ocenie referendarza, skarżący wykazał, że nie jest wstanie uiścić całego wpisu sądowego od wniesionej skargi, gdyż grozi to jej i osobom pozostającym we wspólnym gospodarstwie domowym uszczerbkiem w kosztach koniecznego utrzymania. Od postanowienia tego skarżący złożył sprzeciw, wnosząc o zwolnienie go w całości od wpisu sądowego. Skarżący podniósł, że w istocie jego rodzice prowadzą odrębne życie i wydają pieniądze na własne potrzeby, natomiast w wydatkach jego rodziny partycypują tylko częściowo, mianowicie ponoszą opłaty za energię elektryczną za dwa kwartały (pozostałe dwa opłaca skarżący i jego żona), a także jedynie w części ponoszą opłaty za węgiel. W konsekwencji faktycznie na dochód rodziny skarżącego składa się wyłącznie wynagrodzenie za pracę jego i jego żony w wysokości 3601,46zł miesięcznie, z którego pokrywają niemal w całości wykazane wydatki. "Cieszą się bardzo, gdy z ich wypłat pozostanie im 100 zł". Sąd zważył, co następuje: Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej ppsa, przewiduje przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na jej wniosek, w zakresie całkowitym w sytuacji, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Żądanie zwolnienia od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – art. 245 § 3 ppsa. Przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy wnoszący jest osobą, której środki do życia ze względu na okoliczności życiowe są na tyle ograniczone, że zaspokajają jedynie podstawowe potrzeby życiowe w związku z czym poniesienie przez nią choć części kosztów sądowych prowadziłoby do powstania uszczerbku utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Przedstawione przez skarżącego oświadczenie na okoliczność sytuacji majątkowej jego rodziny daje podstawę do przyjęcia, że nie jest on w stanie uiścić jednorazowo wpisu sądowego w wysokości 1500zł bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i swojej rodziny. Bez względu na to czy na dochód rodziny skarżącego składają się emerytury ich rodziców, to i tak - w ocenie Sądu - pozostała po uiszczeniu wykazanych rachunkowo wydatków kwota 1611,45zł wynosząca w przeliczeniu na osobę 201,43 zł jest niska i daje podstawy do przyjęcia, że uiszczenie choćby niewielkiej części kwoty wpisu sądowego mogłoby spowodować uszczerbek koniecznego utrzymania rodziny skarżącego. Sąd miał przy tym na uwadze, że poza wykazanymi przez skarżącego rachunkowo wydatkami rodzina skarżącego ponosi jeszcze dodatkowe inne wydatki, które również zaliczyć należy do niezbędnych - koszt leczenia i lekarstw dla dzieci, benzyny, telefonu, środków higieny i czystości, odzieży, przyborów szkolnych itp. Można także przypuszczać, biorąc pod uwagę wiek rodziców skarżących (69 i 72 lata), że również oni ponoszą wydatki na zakup leków czy ewentualnego leczenia. Instytucja prawa pomocy, pomimo iż wydatkowana jest ze środków Skarbu Państwa nie może być iluzoryczna, lecz powinna realnie umożliwić stronie udział w postępowaniu sądowym. Dlatego, w ocenie Sądu, należało zwolnić skarżącego z wpisu sądowego, bowiem jego aktualna sytuacja majątkowa nie pozwala mu na samodzielne poniesienie tej opłaty. Jednocześnie należy wyjaśnić, że przyznane prawo pomocy nie obejmuje dalszych ewentualnych kosztów postępowania, w tym m.in. opłaty za sporządzenie i doręczenie uzasadnienia czy wpisu od skargi kasacyjnej, które skarżący będzie musiał ponosić we własnym zakresie. Z tych względów należało orzec, jak w sentencji postanowienia.