II SA/Lu 616/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Witold Falczyński po rozpoznaniu w dniu 17 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę - w zakresie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 30 września 2011 r., sygn. akt II SA/Lu 616/11 w przedmiocie prawa pomocy p o s t a n a w i a I. przyznać J. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od opłat sądowych ponad 1/2 ich części; II. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. Postanowieniem z dnia 30 września 2011 r. w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie dotyczącej zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie przyznał J. K. częściowe prawo pomocy, poprzez zwolnienie go od opłat sądowych ponad ½ ich części, a w pozostałym zakresie odmówił przyznania mu prawa pomocy. W motywach uzasadnienia referendarz wskazał, Iż aktualna sytuacja majątkowa skarżącego uzasadnia częściowe przyznanie mu prawa pomocy. W ocenie referendarza sądowego, kwota obejmująca wysokość opłat sądowych związanych z niniejszym postępowaniem, bez narażenia strony skarżącej i jej ojca na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego pozwala ponieść ½ część opłat sądowych związanych z niniejszym postępowaniem. Od postanowienia powyższego skarżący wniósł sprzeciw, w którym domaga się zwolnienia go od kosztów w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił błędne ustalenie stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprzeciw, zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, ze nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), zaś w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych obwarowana jest przesłanką braku realnej możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania i może być stosowana w okolicznościach nadzwyczajnych, skrajnie trudnych. Sytuacja materialna skarżącego J. K. jest trudna, ale nie daje podstaw do przyjęcia, że nie może on uiścić kosztów postępowania w ½ ich części. Z przedłożonych deklaracji wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z ojcem (inwalidą I grupy, wymagającym opieki osób drugich), zamieszkując dom o powierzchni 87 m2. Skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,58 ha fizycznych – 0,36 ha przeliczeniowych zaś jego ojciec gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,88 ha fizycznych – 0,38 ha przeliczeniowych. Ponadto strona skarżącą jest właścicielem trzech nie mających charakteru rolnego działek odpowiednio o powierzchni 2.900,00 m2, 651 m2 i 650 m2. Łączny miesięczny dochód gospodarstwa domowego strony skarżącej referendarz sądowy ustalił na kwotę 2.509,88 złotych netto. W ocenie Sądu już sam fakt posiadania przez stronę skarżącą nieruchomości w postaci gruntów rolnych w zasadzie wyklucza możliwość przyznania jej prawa pomocy poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Za stanowiskiem Sądu przemawia orzecznictwo sądów administracyjnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w postanowieniu z dnia 22 marca 2010 r. sygn. akt I SA/Ol 88 10 wyraził pogląd, iż sposób w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki czy kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. W postanowieniu z dnia 19 kwietnia 2010 r. sygn. akt II OZ 337/10 Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, iż już sam fakt posiadania majątku, szczególnie nieruchomości w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie został ograniczony. W związku z powyższym bez znaczenia w tym wypadku pozostaje okoliczność, iż grunty te są nieużytkowane i leżą odłogiem, a zarzut niewłaściwego ustalenia dochodów strony skarżącej pozostaje bezzasadny. W ocenie Sądu, referendarz sądowy prawidłowo ustalił także konieczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego strony skarżącej w kwocie 1.234,00 złote, uwzględniając w pełni treść złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, a co za tym idzie także wydatki związane z zapewnieniem niezbędnej opieki zdrowotnej skarżącemu oraz jego ojcu oraz wydatki związane ze sprawowaniem opieki nad małoletnim synem C . Przywołana przez skarżącego okoliczność zakupu książek do szkoły za kwotę 650 zł nie może mieć jednak wpływu na zwolnienie skarżącego z kosztów postępowania w całości, gdyż tego rodzaju wydatki, nie mają charakteru ponoszonych regularnie koniecznych kosztów utrzymania. Biorąc powyższe pod uwagę, trudna sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia zwolnienia go od kosztów sądowych w całości. Zebrana w sprawie dokumentacja wskazuje bowiem jednoznacznie, iż jest on w stanie partycypować w kosztach sądowych w ½ ich części bez wywołania uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego. Z tych względów, wobec braku przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270), Sąd orzekł, jak sentencji postanowienia.