II SA/Lu 628/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca) Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska Protokolant Specjalista Beata Basak po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 października 2017 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] r. nr [...]; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej A. Z. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] maja 2017r., znak: [...] [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania A. Z. - na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 163 ustawy z dnia [...] czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 z późn. zm.), dalej "k.p.a." oraz art. 17 ust. 1 pkt 1 oraz 32 ust. 1 ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 z późn. zm.), dalej "u.ś.r." utrzymało w mocy decyzję wydaną z up. Wójta Gminy M. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w M. z dnia [...] kwietnia 2017 r., znak: [...] w przedmiocie uchylenia decyzji Nr [...] z dnia [...] lipca 2016 r. przyznającą świadczenie pielęgnacyjne na S. S. (zmienioną decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. w zakresie wysokości przyznanego świadczenia). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. przyznano A. Z. świadczenie pielęgnacyjne na S. S.. Decyzja ta została wydana w oparciu o wyrok Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] marca 2016 r., VIII Ua [...] oraz wyrok Sądu Rejonowego w L. z dnia [...] czerwca 2015 r., VII U [...], zaliczające S. S. do znacznego stopnia niepełnosprawności na okres do [...] czerwca 2017 r. Ustalono również, że niepełnosprawność istnieje od [...] października 2012 r., a znaczny stopień niepełnosprawności od [...] kwietnia 2015 r. Następnie wskazaną wyżej decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. organ I instancji uchylił decyzję z dnia [...] lipca 2016 r. w związku z kolejnym orzeczeniem, wydanym przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. z dnia [...] grudnia 2016 r. stwierdzającym umiarkowany stopień niepełnosprawności S. S. ustalony od [...] listopada 2016 r., utrzymanym w mocy przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. w dniu [...] stycznia 2017 r. Zdaniem organu, zmiana stanu zdrowia S. S. stanowi zmianę jej sytuacji rodzinno – dochodowej, mającej wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, dlatego konieczne było uchylenie decyzji przyznającej świadczenie. Po rozpatrzeniu odwołania A. Z. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzielając ustalenia i stanowisko organu I instancji utrzymało w mocy jego decyzję. Kolegium przytoczyło treść art. 17 ust. 1 u.ś.r. oraz wskazało, że w dacie wydania decyzji z dnia [...] lipca 2016 r. S. S. legitymowała się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, natomiast w późniejszym okresie nastąpiła zmiana jej sytuacji zdrowotnej, gdyż zgodnie z orzeczeniem (ostatecznym) Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] stycznia 2017 r., utrzymującym w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. z dnia [...] grudnia 2016 r. - od dnia [...] listopada 2016 r. - została zaliczona do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności do dnia [...] grudnia 2020 r. ze wskazaniem do zatrudnienia w warunkach pracy chronionej, koniecznością zaopatrzenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby, korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji (k.30-31 akt). Zgodnie z powyższymi orzeczeniami S. S. nie wymaga obecnie konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, zaś konieczność stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji jej nie dotyczy. Polepszenie jej stanu zdrowia powoduje utratę prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, które przysługuje wyłącznie osobie niepełnosprawnej legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności lub orzeczeniem o niepełnosprawności wraz z wyszczególnionymi w ustawie wskazaniami. Kolegium podkreśliło przy tym, że powyższe orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane na podstawie § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i P. Społecznej z dnia [...] lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328 z późn. zm., dalej "rozporządzenie"), zgodnie z którym, w przypadku zmiany stanu zdrowia można wystąpić z wnioskiem o wydanie orzeczenia uwzględniającego tę zmianę, przed upływem terminu, na który wydane zostało poprzednie orzeczenie. Orzeczenie to jako dokument urzędowy, stanowiący zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a., dowód tego co w nim urzędowo zaświadczono, jest wiążący dla organu, a więc potwierdza aktualny, uwzględniający poprawę, stan zdrowia S. S.. Dopóki więc orzeczenie z dnia [...] stycznia 2017 r. nie zostanie wyeliminowane z obrotu prawnego lub zmienione, nie ma podstaw do przyjęcia, że S. S. ma orzeczoną niepełnosprawność w stopniu znacznym. Mając więc na uwadze art. 163 k.p.a. i art. 32 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którymi organ może zmienić lub uchylić decyzję, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny – należało uchylić decyzję przyznającą A. Z. świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad córką. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie A. Z. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji zarzucając jej wydanie z naruszeniem art. art. 7, 77, 6, 8, 107 § 1 i 3, 138 § 1, 163 i 269 k.p.a. oraz art. 17 ust. 1 pkt 1 i art. 32 ust. 1 u.ś.r. Skarżąca podniosła, że organ nie przeprowadził żadnych czynności dowodowych zmierzających do ustalenia czy nastąpiła zmiana sytuacji zdrowotnej jej córki – nie wskazał kiedy ona nastąpiła, czy dotyczy ogólnego stanu zdrowia czy poszczególnych organów, narządów lub układów. Zdaniem skarżącej, okoliczność ta nie wynika również z opinii PZON i WZON, które nie są wiarygodne, gdyż we wcześniejszych sprawach skarżącej opinie tych organów były kwestionowane przez biegłych sądowych powoływanych przez sąd powszechny. Aktualne orzeczenia - PZON z dnia [...] grudnia 2016 r. i WZON z dnia [...] stycznia 2017 r. są również niewiarygodne, gdyż pomimo braku poprawy stanu zdrowia S. S., stwierdzają umiarkowany stopień jej niepełnosprawności, a nie stopień znaczny, potwierdzony przez biegłych sądowych. Skarżąca wyjaśniła, że z tego powodu zaskarżyła orzeczenie WZON z [...] stycznia 2017 r. do Sądu Rejonowego L. – Zachód, VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – orzeczenie to – wbrew stanowisku organów – nie jest zatem ostateczne. W tej sytuacji – zdaniem skarżącej – należało zawiesić postępowanie w niniejszej sprawie, czego skarżąca domagała się w toku postępowania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Materialnoprawną podstawą wydania zaskarżonej decyzji był art. 32 ust. 1 u.ś.r., zgodnie z którym zgodnie z którym organ właściwy oraz marszałek województwa mogą bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do świadczeń rodzinnych, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych, członek rodziny nabył prawo do świadczeń rodzinnych winnym państwie w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, osoba nienależnie pobrała świadczenie rodzinne lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń. Organy w niniejszej sprawie przedwcześnie uznały, że nastąpiła zmiana sytuacji rodzinnej skarżącej z tego powodu, że w dniu [...] grudnia 2016 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ś. stwierdził nie znaczny, lecz umiarkowany stopień niepełnosprawności S. S., co następnie potwierdził Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2017 r. Z orzeczeń tych wynika, że S. S. powinna być zatrudniona w warunkach pracy chronionej i zaopatrzona w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze oraz pomoce techniczne, ułatwiające funkcjonowanie danej osoby, ponadto potrzebuje korzystania z systemu środowiskowego wsparcia w samodzielnej egzystencji. W świetle tych dokumentów lekarskich – zdaniem organów – obecnie nie zachodzą przesłanki z art. 17 ust. 1 u.ś.r. uprawniające S. S. do świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie bowiem z tym przepisem świadczenie to przysługuje (matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności) - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Skoro zatem obecnie S. S. nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, ani innym orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami, o których mowa w przytoczonym wyżej przepisie, to – zdaniem organów - należało uchylić decyzję przyznającą świadczenie pielęgnacyjne na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. Stanowisko organów jest na obecnym etapie nieuzasadnione. Przy wydawaniu rozstrzygnięcia organy nie uwzględniły bowiem wszystkich okoliczności sprawy, w szczególności tego, że od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] stycznia 2017 r. skarżąca odwołała się do sądu powszechnego. Trafnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że orzeczenie o niepełnosprawności jest szczególnie ważnym dowodem w postępowaniu w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego. Tylko zatem wówczas, gdy nie budzi ono żadnych wątpliwości co do zawartej w nim treści, może stanowić wiarygodną podstawę do wydania decyzji. Taka sytuacja nie zachodzi natomiast wówczas, gdy orzeczenie zostało zaskarżone do sądu powszechnego. Nie jest bowiem wykluczone, że w toku dalszego postępowania jego treść zostanie zmieniona, co może następnie mieć wpływ na wynik postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Rację ma zatem skarżąca, że w takich przypadkach organ powinien wstrzymać się z wydaniem decyzji w sprawie, zawieszając postępowanie na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. do czasu rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego tj. kwestii stopnia niepełnosprawności osoby wymagającej opieki (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 lipca 2007r., IV SA/Po 675/06). Zawieszenie jest tym bardziej uzasadnione w postępowaniu toczącym się – jak w niniejszej sprawie – na podstawie art. 32 ust. 1 u.ś.r. w zw. z art. 163 k.p.a., a więc w przedmiocie uchylenia ostatecznej decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, gdyż celem takiego postępowania jest pozbawienie strony przyznanego jej już świadczenia, co mogłoby narazić stronę i osobę wymagającą opieki na szkodę. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja została wydana przedwcześnie, z pominięciem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a, co stanowi naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych względów Sąd uchylił decyzje organów obu instancji na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz.1369 ze zm.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 cyt. ustawy.