II SA/Lu 641/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 grudnia 2013 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. II SA/Lu 641/13 U Z A S A D N I E N I E Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia 12 czerwca 2013 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania M. M. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta [...] z dnia 24 kwietnia 2013 r., nr [...], odmawiającej przyznania M. M. świadczenia pielęgnacyjnego – utrzymało tę decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że wskazaną na wstępie decyzją organ pierwszej instancji odmówił przyznania wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym w stopniu znacznym mężem J. M. W ocenie organu pierwszej instancji świadczenie to nie przysługuje stronie, gdyż na wnioskodawczyni nie ciąży obowiązek alimentacyjny względem niepełnosprawnego męża, a ponadto jego niepełnosprawność powstała po ukończeniu przez niego 18 roku życia. Utrzymując w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] Kolegium podkreśliło, że wbrew twierdzeniom organu pierwszej instancji, pomiędzy małżonkami występuje obowiązek o charakterze alimentacyjnym. W ocenie organu odwoławczego zasadnie jednak organ pierwszej instancji odmówił przyznania stronie wnioskowanego świadczenia, albowiem z załączonych do akt sprawy dokumentów lekarskich nie wynika, by niepełnosprawność męża wnioskodawczyni powstała przed ukończeniem przez niego 18 roku życia, czego wymaga art. 17 ust. 1b pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Okoliczność, że mąż strony w wieku 4 lat życia przebył dwie operacje z powodu dysplastycznego zwichnięcia stawu biodrowego, co potwierdza zaświadczenie lekarskie z dnia 15 lutego 2013 r., nie świadczy o spełnieniu wskazanej wyżej przesłanki ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę do Sądu na powyższą decyzję Kolegium złożyła M. M., zarzucając, że decyzja ta jest dla niej bardzo krzywdząca i niesprawiedliwa. Skarżąca podkreśliła, iż lekarz specjalista wystawił wspomniane przez Kolegium zaświadczenie z dnia 15 lutego 2013 r., po zapoznaniu się z dokumentacją lekarską, z której wynikało, że staw biodrowy męża został zwichnięty przy porodzie. Oznacza to, zdaniem skarżącej, że niepełnosprawność jej męża powstała w dniu jego urodzin. Skarżąca zarzuciła ponadto, że przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych, które stanowiły decyzji organów obu instancji, nie obowiązywały w dacie złożenia przez nią wniosku. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Skarżąca domagała się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku opieką nad osobą niepełnosprawną. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają zatem przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 ze zm., to jest w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji), zwanej dalej "ustawą". W myśl art. 17 ust. 1 ustawy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2012 r. poz. 788 ze zm.), ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności, łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia (ust. 1b). Zgodnie z art. 3 pkt 21 ustawy, ilekroć w przepisach tej ustawy mowa jest o znacznym stopniu niepełnosprawności oznacza to: a) niepełnosprawność w stopniu znacznym w rozumieniu przepisów o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, b) całkowitą niezdolność do pracy i samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, c) stałą albo długotrwałą niezdolność do pracy w gospodarstwie rolnym i do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników w celu uzyskania świadczeń określonych w tych przepisach, d) posiadanie orzeczenia o zaliczeniu do I grupy inwalidów, e) niezdolność do samodzielnej egzystencji orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników. W rozpoznawanej sprawie jest bezspornym, że mąż skarżącej J. M., urodzony w dniu 6 lipca 1956 r., jest aktualnie osobą całkowicie niezdolną do pracy i do samodzielnej egzystencji, okresowo do 31 marca 2016 r. (orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 8 marca 2013 r., k. 15 akt adm.), co jest równoznaczne z legitymowaniem się przez niego orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 3 pkt 21 lit. "b" ustawy). Przedmiotem sporu w tej sprawie jest natomiast stwierdzenie, czy w przypadku męża skarżącej spełniony został warunek powstania tej niezdolności przed ukończeniem przez niego 18. roku życia, zgodnie z art. 17 ust. 1b pkt 1 ustawy. W ocenie Sądu prawidłowe jest stanowisko organów obu instancji, iż w niniejszej sprawie nie została spełniona powyższa przesłanka warunkująca przyznanie wnioskowanego przez skarżącą świadczenia. Z akt administracyjnych sprawy wynika, że mąż skarżącej orzeczeniami właściwych komisji lekarskich ZUS z dnia: - 1 marca 1976 r., 4 maja 1977 r., 12 września 1991 r., 11 października 1993 r. – był zaliczany do III grupy inwalidów okresowo (k. 22-24 i 26 akt adm.), - 30 listopada 1993 r., 16 listopada 1995 r. – był zaliczany do II grupy inwalidów na trwałe (k. 20-21 akt adm.). Należy podkreślić, iż w myśl powołanego art. 3 pkt 21 lit. "d" ustawy, orzeczenie o zaliczeniu danej osoby do II bądź III grupy inwalidów nie daje podstaw do stwierdzenia, że osoba ta legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu znacznym. W takim przypadku wymagane jest posiadanie orzeczeniem o zaliczeniu do I grupy inwalidów. Oznacza to, że J. M. nie był osobą niepełnosprawną w stopniu znacznym przed ukończeniem przez niego 18. roku życia, to jest przed dniem 6 lipca 1974 r. W niniejszej sprawie nie została zatem spełniona przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, o jakiej mowa w art. 17 ust. 1b pkt 1 ustawy. Wprawdzie przepis ten stanowi expressis verbis, że warunkiem przyznania tego świadczenia jest powstanie "niepełnosprawności", bez wskazania stopnia tej niepełnosprawności. Stosując dyrektywy wykładni celowościowej i funkcjonalnej trzeba jednak uznać, iż przesłanka ta nie odnosi się do jakiegokolwiek stopnia niepełnosprawności, lecz do niepełnosprawności w stopniu znacznym. Dopiero bowiem powstanie tego stopnia niepełnosprawności skutkuje koniecznością sprawowania stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Należy również podkreślić, iż wbrew twierdzeniom skarżącej powołane przepisy art. 17 ust. 1 i ust. 1b ustawy obowiązywały – we wskazanym wyżej brzmieniu – w dacie złożenia przez nią wniosku, to jest w dniu 26 marca 2013 r. W dniu 1 stycznia 2013 r. weszła bowiem w życie ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. nr 205, poz. 1212) nowelizująca te przepisy. W dniu złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie przedmiotowego świadczenia obowiązywały już więc wspominane przepisy, a obowiązkiem organów administracji było ich zastosowanie. Z zasady praworządności określonej w art. 7 Konstytucji i art. 6 K.p.a. wynika bowiem, że organy administracji publicznej mają obowiązek stosowania przepisów obowiązujących w dacie orzekania przez te organy. Zauważyć przy tym trzeba, iż jedynie, na mocy art. 11 ust. 1 i 3 ustawy nowelizującej, w okresie do dnia 30 czerwca 2013 r. osoby uprawnione do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie przepisów dotychczasowych zachowały prawo do tego świadczenia w dotychczasowej wysokości, o ile spełniały warunki określone w przepisach obowiązujących przed 1 stycznia 2013 r. Decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wydane na podstawie przepisów dotychczasowych wygasły – z mocy prawa – w dniu 1 lipca 2013 r. Niezasadne są również pozostałe zarzuty skarżącej. Decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego jest decyzją związaną. Oznacza to, że w razie niespełnienia którejkolwiek z przesłanek określonych w ustawie, warunkujących ustalenie prawa do tego świadczenia, organy administracji nie mogą go przyznać, kierując się względami słuszności bądź zasad współżycia społecznego. Zarzuty skarżącej dotyczące braku należytego wsparcia dla rodzin, których członkami są osoby niepełnosprawne, nie mogą mieć zatem wpływu na treść wyroku, gdyż Sąd nie może oceniać działań organów administracji publicznej przez pryzmat zasad współżycia społecznego wskazanych w art. 5 Kodeksu cywilnego (wyrok NSA z dnia 5 marca 2008 r., II OSK 113/07, Lex nr 489605). Z tych względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), skargę oddalił.