II SA/Lu 652/18

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Anna Puton-Mazurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 21 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi Z. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W złożonej skardze skarżący zwrócił się o udzielenie pomocy prawnej, w związku z czym wezwaniem z dnia 23 lipca 2018 r. został zobowiązany do wypełnienia urzędowego formularza wniosku o prawo pomocy "PPF". W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący złożył wypełniony urzędowy formularz, w którym wniósł o ustanowienie adwokata. Wniosek uzasadnił tym, że jest emerytem, żyje w skrajnym ubóstwie i utrzymuje się ze świadczenia [...] w kwocie [...] zł netto. Podał, że nie posiada żadnych nieruchomości, ani zasobów finansowych, natomiast ma długi "dożywotnie" (np. przedawnione pożyczki "klepane przez sędziów", przy czym nie sprecyzował, jaka jest ich wysokość). Wskazał, że jego wydatki pozostają bez zmian, ale nie ma środków na żywność i opał. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), dalej jako p.p.s.a., skarżącego wezwano do złożenia dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń obrazujących jego aktualną sytuację materialną, w tym: decyzji określającej wysokość aktualnie pobieranego świadczenia w kwocie brutto i netto, tytułów egzekucyjnych obciążających skarżącego, oświadczenia wykazującego tytuł prawny do zamieszkiwanej nieruchomości i podanie powierzchni lokalu mieszkalnego i nieruchomości gruntowej pod budynkiem, a także oświadczenia wykazującego rodzaj i wielkość uzyskanych z pomocy społecznej środków finansowych i innej pomocy za okres ostatnich trzech miesięcy przed złożeniem wniosku. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący nadesłał pismo z dnia 28 sierpnia 2018 r., natomiast nie złożył żadnych dokumentów źródłowych. We wskazanym piśmie skarżący oświadczył, że nie posiada decyzji o wysokości świadczenia, a sąd może się zwrócić z tym do ZUS. Nie posiada również żadnych tytułów prawnych, ani zbioru decyzji wydawanych przez ośrodek pomocy społecznej i samorządowe kolegium, ponieważ nie ma takiego obowiązku, a ponadto musi je utylizować z obawy przed gryzoniami. Dotyczy to również tytułów egzekucyjnych. Skarżący dodał, że obecnie dług ([...], [...]) wynosi [...] zł i rośnie. Referendarz sądowy stwierdził, co następuje: Na wstępie podnieść należy, że skarżący na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. jest zwolniony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Zgodnie zaś z art. 262 p.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarżący na druku "PPF" wniósł o ustanowienie radcy prawnego. Żądanie takie, stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oceniając wniosek strony skarżącej pod kątem warunków określonych przepisem art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. podnieść przede wszystkim należy, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, spoczywa na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących sytuacji majątkowej i finansowej strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swej aktualnej, szeroko pojętej sytuacji materialnej. Ocena możliwości poniesienia przez stronę kosztów postępowania jest uzależniona od tego, co zostanie przez stronę wykazane, stosownie bowiem do art. 252 § 1 p.p.s.a., wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Podkreślenia wymaga, że dane zawarte w urzędowym formularzu nie dawały wystarczającej podstawy do ustalenia rzeczywistej aktualnej sytuacji materialnej skarżącego. Skarżący jako jedyne źródło utrzymania wskazuje emeryturę, jednakże z porównania kwoty świadczenia wpisanej na druku "PPF" w sprawie niniejszej ([...] zł) z kwotą świadczenia podaną przez skarżącego w formularzu "PPF" w sprawie II SAB 36/18 ([...] zł) wynika, że kwoty te znacząco się różnią. W związku z powyższym należało wyjaśnić, jaka jest faktyczna wysokość aktualnie pobieranego świadczenia (w tym celu skarżącego wezwano do przedłożenia aktualnej decyzji emerytalnej ZUS). Ponadto z urzędu referendarzowi jest wiadome, że skarżący korzysta w szerokim zakresie z pomocy społecznej (wsparcie pieniężne, rzeczowe, w formie usług opiekuńczych), które to środki w znacznej mierze zaspokajają jego niezbędne życiowe potrzeby i wydatki. Niezbędne było zatem ustalenie, z jakiej formy pomocy skarżący korzystał w okresie bezpośrednio poprzedzającym złożenie wniosku o prawo pomocy, czy wydatki związane z utrzymaniem lokalu mieszkalnego i bieżącym zaspokojeniem potrzeb (wyżywienie, leki) pokrywał sam w ramach otrzymywanego świadczenia emerytalnego, czy też zostały one uiszczone ze środków pomocy społecznej. Skarżący nie nadesłał również żadnych dokumentów potwierdzających tytuł prawny do zajmowanej nieruchomości i nie wskazał jej powierzchni. Nie uprawdopodobnił też faktu posiadania długów, bowiem nie przedłożył tytułów egzekucyjnych, ani innych dokumentów potwierdzających posiadanie zobowiązań finansowych i ich przymusową spłatę. Zwrócić należy uwagę, że wbrew stanowisku skarżącego, sąd (referendarz sądowy) nie ma uprawnienia do żądania od instytucji publicznych nadesłania określonych dokumentów, gdyż taki obowiązek, stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 255 p.p.s.a., ciąży na osobie ubiegającej się o udzielenie prawa pomocy. W ocenie referendarza, niewykonanie wezwania z dnia 7 sierpnia 2018 r. w zakresie pełnego ujawnienia sytuacji majątkowej i finansowej, powoduje negatywne konsekwencje dla strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Nienadesłanie żądanych dokumentów uniemożliwiło referendarzowi ustalenie, jaka jest aktualna, rzeczywista sytuacja materialna skarżącego, a w konsekwencji ocenę jego możliwości płatniczych. Niedopełnienie przez stronę obowiązku złożenia dokumentów źródłowych, bądź dodatkowych oświadczeń, które pozwoliłyby na dokładną analizę jej sytuacji majątkowej i finansowej, uzasadnia odmowę przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2013 r. , sygn. I OZ 292/13; postanowienie NSA z 28 marca 2012 r., sygn. I OZ 189/12; CBOSA). Mając na względzie powyższe uznać należy, że skarżący nie wykazał przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., co uniemożliwia mu przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Z powyższych względów oraz na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak na wstępie.