II SA/Lu 669/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Krystyna Sidor (sprawozdawca),, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi D. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] M. Ch. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia ... Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu odwołania D. C. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia ... o odmowie przyznania jej zasiłku celowego. W uzasadnieniu wskazano, że D. C. wniosła o przyznanie jej zasiłku celowego na remont dachu budynku, w którym zamieszkuje w miejscowości M. S. Odmawiając uwzględnienia wniosku organy wskazały m.in. w oparciu o wywiad środowiskowy przeprowadzony z wnioskodawczynią w dniu 24 listopada 2010r., że jej dochód przekracza kryterium dochodowe wynoszące 477 zł, a jednocześnie jej sytuacja nie jest szczególna, co by uzasadniało przyznanie jej zasiłku celowego specjalnego, niezależnego od dochodu. Prowadzi ona bowiem samodzielnie gospodarstwo domowe, jej źródłem utrzymania jest renta rodzinna w wysokości 685,44 zł, a miesięczne wydatki w wysokości 266, 70 zł (energia – 70 zł, gaz – 44 zł, telefon – 52,70 zł, opał – 100 zł) oraz dodatkowo koszty zakupu leków - 20 zł związanych z chorobą metaboliczną i cukrzycą – zdaniem organu – mieszczą się w budżecie domowym skarżącej. Organy ustaliły jednocześnie, że umową darowizny z dnia 23 grudnia 2010r. wnioskodawczyni przekazała wnukowi K. K. dom, na remont którego domaga się ona obecnie zasiłku celowego (wraz z pozostałymi budynkami gospodarskimi oraz gospodarstwo rolne o pow. 5,33 ha), dlatego zdaniem organów, mimo iż na nabytej tym aktem nieruchomości wnuk ustanowił na rzecz babki nieodpłatnie i dożywotnio użytkowanie polegające na korzystaniu z ½ części wszystkich budynków – to on, jako aktualny właściciel ma obowiązek dokonywać remontów i napraw tego budynku, dlatego wnioskodawczyni od niego powinna żądać pokrycia tych kosztów. Organy wskazały przy tym na przepis art. 897 Kodeksu cywilnego, który stanowi, że w razie, gdy darczyńca znajdzie się w niedostatku, obdarowany ma obowiązek w graniach istniejącego wzbogacenia dostarczyć mu środków, których mu brak do utrzymania odpowiadającego jego usprawiedliwionym potrzebom albo do wypełnienia ciążących na nim ustawowych obowiązków alimentacyjnych. Zdaniem organów, skoro D. C. podnosi, że znajduje się w niedostatku, to w pierwszej kolejności obdarowany wnuk K. powinien jej pomóc. Organy wskazały również na wynikający z przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego obowiązek alimentacyjny ciążący na dorosłych dzieciach wnioskodawczyni - córce K. K. i W. C. (którego adresu jednak nie podała), tym bardziej, że córka dotychczas jej pomagała (woziła do lekarza, robiła zakupy, sprzątała etc.) i deklaruje, że nadal będzie pomagać. Córka wraz z mężem i drugim (obok obdarowanego K.) dorosłym synem P. utrzymują się z pracy dorywczej i z gospodarstw rolnych o pow. 3, 40 ha i o pow. 4,235 ha. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosła D. C., domagając się uchylenia decyzji organów obu instancji i przyznania jej zasiłku celowego na remont zniszczonego dachu domu. Skarżąca podniosła, że rozstrzygnięcia organów są dla niej bardzo krzywdzące, gdyż faktycznie to ona zajmuje się przedmiotowym budynkiem, w którym w 1998r. wymieniła okna i wyremontowała kuchnię i sień, wyjaśniła, że wnuk jest tylko formalnie właścicielem gospodarstwa, gdyż mieszka z rodziną w Z., a nabytym od niej gospodarstwem się nie zajmuje, gdyż sam spłaca kredyt w wysokości 240 tys. złotych. Podniosła, że choć nie wydaje ona dużo na leczenie ("33 zł na opaski do mierzenia poziomu cukru i na leki 16 zł"), to jednak jej sytuacja jest trudna i nie stać jej na zakup oprawek do okularów, węgla, żywności, środków czystości itp. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Jakkolwiek Sąd rozumie trudną sytuację życiową skarżącej, to jednak trzeba wyjaśnić skarżącej, że kontrola sądu administracyjnego jest ograniczona i dotyczy wyłącznie oceny czy organy wydając decyzję administracyjną postępowały zgodnie z obowiązującymi przepisami. Ograniczenie roli sądu administracyjnego wyłącznie do oceny działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem wynika wprost z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie badając niniejszą sprawę nie stwierdził jednak żadnych naruszeń prawa przez organy administracji obu instancji, dlatego nie może uwzględnić skargi. Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej uregulowane zostały w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. Nr 64, poz.539 ze zm.), zwanej dalej ustawą. W świetle przepisów art. 2 i 3 tej ustawy celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości, a także umożliwianie im życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Skarżąca wnosiła o przyznanie jej pomocy w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów remontu dachu budynku, w którym zamieszkuje. Zasiłek taki może być przyznany bądź na podstawie art. 39 bądź na podstawie art. 41 ustawy. Przepis art. 39 stanowi, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów, napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu może być przyznany zasiłek celowy; przyznanie na tej podstawie takiego świadczenia uzależnione jest jednak od wysokości dochodów, które nie mogą być wyższe niż ustalone w ustawie kryterium dochodowe (art. 8 ust.1) – jego przekroczenie uniemożliwia bezwzględnie przyznanie zasiłku celowego na podstawie art. 39. Organ może rozważać również udzielenie wnioskodawcy pomocy w formie zasiłku celowego na podstawie art. 41 cyt. ustawy. Zgodnie z tym przepisem w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi albo zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczową, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Przyznanie powyższych świadczeń zależy od uznania organu pomocy społecznej, który może, ale nie musi - uwzględnić wniosek. Cechą specyficzną uznania administracyjnego jest to, że decyzja taka nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości. (por. I. Bogucka, Państwo prawne a problem uznania administracyjnego, Państwo i Prawo 1992, z. 10, s.32 i nast.) Nie oznacza to jednak wyłączenia decyzji uznaniowych całkowicie spod kontroli sądowej. Obowiązujące przepisy nie przewidują swobodnego uznania organów administracji. Kontrola ta jest jednak ograniczona. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 8 maja 2002r. (SA/Sz 2548/00, niepubl.) kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, do czego zobowiązane są organy obu instancji na podstawie art. 7, 77 § 1, 80 i 136 kpa. W niniejszej sprawie organ I instancji przeprowadził wyczerpująco postępowanie wyjaśniające i podjął z urzędu wszelkie możliwe czynności w celu ustalenia aktualnej sytuacji D. C., w szczególności przeprowadził z nią w dniu 24 listopada 2010r. wywiad środowiskowy (k. 7 – 13) oraz wywiad środowiskowy z jej córką K. K. w dniu 28 stycznia 2012r. (k.38 - 39 akt admin.), w konsekwencji organ – działając w granicach przysługującego mu uznania - miał prawo odmówić przyznania skarżącej zasiłku celowego. Bezspornie skarżąca przekracza kryterium dochodowe – jej dochód wynosi bowiem 685, 44 zł (k.26 akt amin.), zaś ustawowe kryterium dochodowe to 477 zł, niemożliwe było więc przyznanie jej zasiłku celowego na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej, dlatego zasadnie organ rozważał zastosowanie art. 41 ustawy, badając czy sytuacja skarżącej należy do "szczególnie uzasadnionych przypadków". Zdaniem Sądu, organy dokładnie przeanalizowały sytuację skarżącej, a ocenę, iż sytuacja ta nie jest na tyle szczególna, by przyznać jej specjalny zasiłek celowy – należycie uzasadniły. Organy nie kwestionując konieczności przeprowadzenia remontu dachu, słusznie bowiem podkreśliły, że budynek, na którego remont domaga się pomocy finansowej, nie jest jej własnością, lecz należy do jej wnuka i to on w pierwszej kolejności powinien zadbać o stan tego budynku, a skarżąca może również liczyć na pomoc córki K. K. Z powyższych względów, stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów, dlatego skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270). O wynagrodzeniu ustanowionego z urzędu adwokata orzeczono na podstawie art. 250 cyt. ustawy oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j. Dz.U. z 2002r., Nr 163, poz.1348 ze zm.).