II SA/Lu 671/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz Protokolant Starszy referent Marzena Okoń po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu [...] grudnia 2017 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. W piśmie z dnia [...]. K. B. wniósł o przyznanie zasiłku na okres zimowy. Wnioskodawca argumentował, iż jest bezrobotny, w okresie jesienno-zimowym nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia. Mieszka z rodziną, jednakże rodzice są schorowani, ponoszą wydatki na leczenie, media i artykuły spożywcze i nie są w stanie jego utrzymywać. Decyzją z dnia [...]. Wójt [...] W. przyznał wnioskodawcy specjalny zasiłek celowy w kwocie [...]zł, jednorazowo z przeznaczeniem na dofinansowanie do wydatków związanych z utrzymaniem. W uzasadnieniu organ podniósł, że wnioskodawca zamieszkuje w rodzinie wraz z rodzicami K. i H. B., babcią J. B. oraz siostrami M. i I. B.. Rodzina mieszka w domu stanowiącym własność M. B.. Dochodem rodziny jest emerytura rolnicza K. B. w kwocie [...]zł, renta strukturalna H. B. - [...] zł, świadczenie emerytalne J. B. - 968,23 specjalny zasiłek opiekuńczy pobierany przez I. B. - [...] zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego o pow. 2,39 ha stanowiącego własność M. B. - [...] zł. Suma miesięcznych przychodów rodziny wnioskodawcy, z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wyniosła [...] zł, natomiast dochód na osobę w rodzinie wyniósł kwotę [...]zł, przekraczając kryterium dochodowe na osobę w rodzinie wynoszące [...] zł. Mimo to organ uznał, że rodzina wnioskodawcy jest w szczególnie trudnej sytuacji, spowodowanej jego bezrobociem, chorobami rodziców oraz niepełnosprawnością babci i na podstawie art. 41 ustawy o pomocy społecznej przyznał wnioskodawcy specjalny zasiłek celowy. Organ wskazał, że brał pod uwagę także trwający okres zimowy, utrzymujące się sine mrozy, brak możliwości podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia oraz fakt, że rodzina w ostatnim czasie nie korzystała z pomocy. Uzasadniając wysokość przyznanego świadczenia organ zaznaczył, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny, doraźny i ukierunkowany na dofinasowanie podstawowych potrzeb bytowych, których strona nie jest w stanie zapewnić własnym staraniem. Jednocześnie zależy od możliwości organu, który musi zapewnić wsparcie także innym uprawnionym do świadczeń. Organ uznał, że w tej sytuacji pomoc w kwocie [...]zł odpowiada jego możliwościom i potrzebom wnioskodawcy. Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]. decyzję organu I instancji utrzymało w mocy. Również organ odwoławczy uznał, że dochód uzyskiwany przez rodzinę skarżącego przekracza kryterium upoważniające do uzyskiwania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy dnia 12 marca 2004 roku o pomocy społecznej (Dz. U. z 2016 roku, poz. 930ze zmianami) prawo do tego świadczenia przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty [...]zł miesięcznie, zwanej "kryterium dochodowym na osobę w rodzinie". Organ nie zgodził się ze stroną, według którego do dochodu nie powinien zostać doliczony specjalny zasiłek opiekuńczy. Wskazano, że przepisy ustawy o pomocy społecznej dokładnie określają sposób, w jaki organy obowiązane są ustalać dochód osób ubiegających się o świadczenia. W szczególności art. 8 ust. 3 tejże ustawy definiuje pojęcie dochodu dla celów pomocy społecznej stanowiąc, iż za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszoną o miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym; składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast w art. 8 ust. 4 ustawy wyliczono dochody, których nie wlicza się do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3, wśród których nie jest wymieniony specjalny zasiłek opiekuńczy. Zdaniem organu odwoławczego w okolicznościach sprawy słusznie rozważono przyznanie pomocy na podstawie art. 41 ustawy, według którego w szczególnie uzasadnionych przypadkach, osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe możliwe jest przyznanie specjalnego zasiłku celowego w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; zasiłku okresowego, zasiłku celowego lub pomocy rzeczowej, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. Wprawdzie ustawodawca nie wyjaśnia, co należy uznać za szczególnie uzasadnione przypadki, jednak w orzecznictwie wskazuje się, że chodzi tu o zdarzenia o charakterze nadzwyczajnym. Sytuacje, których nie sposób przewidzieć, ani im zapobiec przy dołożeniu nawet najwyższej staranności. Muszą one mieć charakter wyjątkowy. Zdaniem Kolegium podane przez Wójta okoliczności uzasadniały zastosowanie tego przepisu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego K. B. zarzucił decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, ze uwzględnił wszystkich domowników jako jego rodzinę. Jego zdaniem pominięto, że osoby te stanowią odrębne rodziny, które charakteryzują odmienne cele, chociażby uznając, że 84 letnia babcia prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 19 lutego 2009r. III SA/Kr 864/08 stwierdził, że korzystanie z tych samych sprzętów i urządzeń nie zawsze przesądza o tym, że osoby wspólnie gospodarują. Zdaniem skarżącego organ nie wyjaśnił wszystkich okoliczności sprawy w tym statusu siostry I., która opiekując się osobą niepełnosprawną, nie ma obowiązku opiekować się także nim. Ustawa o pomocy społecznej "nie powinna przesądzać o naliczeniu wszystkich osób, po to, aby wliczyć dochody, bowiem o możliwości przyznania pomocy powinna decydować sytuacja życiowa wnoszącego". Jego zdaniem uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno precyzyjnie wskazywać zarówno możliwości finansowe organu jak również sytuację osoby ubiegającej się o pomoc, skoro uznanie organu wypływające z art. 39 ustawy o pomocy społecznej jest uzależnione od wielkości środków przyznanych z budżetu państwa i liczby osób ubiegających się o nią. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie i wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Argumenty skargi nie mogą zostać uznane za przekonujące. Wbrew przeświadczeniu skarżącego nie ma podstaw, aby kwestionować ustalenia organów dotyczące dochodu skarżącego, uprawniające do świadczeń pieniężnych z ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. (Dz. U z 2017r. poz. 1769 ). Sformułowany w skardze zarzut sprowadza się w gruncie rzeczy do podważenia możliwości uznania go za prowadzącego wspólne gospodarstwo domowe z pozostałymi członkami rodziny, co w konsekwencji musiałoby znaleźć odzwierciedlenie w poziomie uzyskiwanego dochodu. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy nie daje jednak podstawy do takiej opinii, a wyprowadzone na jego tle wnioski organu są jak najbardziej poprawne. Zgodnie z art. 6 pkt 14 ustawy określenie rodzina oznacza osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Faktyczny związek, o którym mowa w tym przepisie oznacza codzienne współdziałanie osób zmierzające do lepszego zaspokojenia ich potrzeb życiowych (mieszkaniowych, żywnościowych) i polegających na zapewnieniu dochodu stanowiącego źródło ich utrzymania. Wspólne zamieszkiwanie oznacza dzielenie lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólnie gospodarować oznacza wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego. W wyroku z dnia 2 lutego 1996 r., sygn. akt II URN 56/95, publ. OSNAPiUS 1996, Nr 16, poz. 240 Sąd Najwyższy uznał, że cechami charakterystycznymi dla prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego może być udział i wzajemna ścisła współpraca w załatwianiu codziennych spraw związanych z prowadzeniem domu, niezarobkowanie i pozostawanie w związku z tym na całkowitym lub częściowym utrzymaniu osoby, z którą się gospodarstwo domowe prowadzi, a wszystko to dodatkowo uzupełnione cechami stałości, które tego typu sytuację charakteryzują. Również w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjęto, że istotną cechą wspólnego gospodarowania, chociaż nie decydującą, jest pozostawanie na utrzymaniu osoby, z którą takie gospodarstwo się tworzy, a także dzielenie lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej ( tak NSA w wyroku z dnia 13 października 2017r. I OSK 1274/16 i podane tam orzecznictwo opubl. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych ). W wyroku z dnia 9 czerwca 2017r. ( I OSK 536/17 opubl. w CBOSA ) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że na okoliczność wspólnego gospodarowania składają się różne elementy, jak ponoszenie kosztów i opłat za mieszkanie, opieka udzielana w chorobie, wykonywanie zwykłych czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego, dysponowanie wspólnym dochodem z przeznaczeniem na zaspokojenie potrzeb życiowych. Wspólne zamieszkiwanie jest przesłanką uznania za rodzinę osób zamieszkujących ze sobą, jeżeli równocześnie z tym zamieszkiwaniem występuje element wspólnego gospodarowania. Polega ono na dzieleniu lokalu mieszkalnego w sposób pozwalający stwierdzić, że koncentruje się w nim aktywność życiowa osoby zamieszkującej. Wspólne gospodarowanie opiera się zaś na podziale zadań związanych z właściwym prowadzeniem gospodarstwa domowego. W okolicznościach sprawy zasadnie organy wywiodły, że skarżący wraz z rodzicami, siostrami i babcią stanowią rodzinę o której mowa w art. 6 pkt 14 ustawy. Skarżący zamieszkuje wspólnie z nimi w jednym budynku. Wspólnie korzysta ze wszystkich pomieszczeń i sprzętów gospodarstwa domowego, tutaj też koncentrując swoją aktywność życiową. Nie posiada jednak własnego dochodu, pozostaje na utrzymaniu osób z którymi prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Jak podał w piśmie z dnia [...]. ma ciepły posiłek jak wszyscy. Zarzut ten jest ponadto o tyle niezrozumiały, że przecież podczas wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego [...]., którego treść skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem, uznając, że podane w nim informacje są zgodne z prawdą, wskazał w [...] na prowadzenie przez wszystkich członków rodziny wspólnego gospodarstwa domowego. Z kolei w części dotyczącej informacji o członkach rodziny podał siebie, H. B., K. B., M. B., I. B. i J. B.. Mimo pouczenia o odznaczeniu poziomą kreską oddzielnego gospodarstwa domowego, takiej adnotacji nie wprowadzono. Prowadzenie odrębnego gospodarstwa domowego nie było również przedmiotem odwołania od decyzji organu I instancji. Skarżący skupiał się wtedy na kwestionowaniu ustalenia właśnie dochodu rodziny, poprzez błędne jego zdaniem uwzględnienie specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego. Słusznie w tej sytuacji uznano, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowego z pozostałymi członkami rodziny Trafnie określono również dochód rodziny skarżącego. Stosownie do art. 8 ust.3 ustawy za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Zasadnie zatem za dochód rodziny uznano emeryturę rolniczą K. B. w kwocie [...]zł, rentę strukturalną H. B. - [...] zł, świadczenie emerytalne J. B. - 968,23 specjalny zasiłek opiekuńczy pobierany przez I. B. - [...] zł oraz dochód z gospodarstwa rolnego o pow. 2,39 ha stanowiącego własność M. B. - [...] zł. W sumie dochód ten wyniósł [...] zł, a miesięcznie na członka rodziny [...] złotych. Przekroczył zatem kwotę dochodu uprawniającego do świadczeń pieniężnych określoną w art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy, według którego prawo do tego świadczenia przysługuje osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty [...]zł miesięcznie, Wbrew przekonaniu skarżącego nie było powodów, dla których dochód miałby zostać ustalony bez uwzględnienia specjalnego zasiłku opiekuńczego. Słusznie zauważyło Kolegium, że katalog wyłączeń zawiera art.8 ust.4 ustawy. Według tego przepisu do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego;2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz.U. poz. 693 i 1220); 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego; 7) świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. poz. 195), oraz dodatku wychowawczego, o którym mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz.U. z 2016 r. poz. 575); 8) świadczenia pieniężnego, o którym mowa w art. 8a ust.1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o Karcie Polaka (Dz.U. z 2014 r. poz. 1187, z 2015 r. poz. 1274 oraz z 2016 r poz. 753). Podkreślić należy, że powyższe wyliczenie ma charakter zamknięty. Nie zostały w nim wymienione dochody uzyskiwane w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego jako niepodlegające wliczeniu do dochodu, co przesądza, że co do zasady takie dochody powinny zostać uwzględnione.. Z tego samego powodu do dochodu należało wliczyć dochody uzyskiwane z gospodarstwa rolnego, o ile ich powierzchnia użytków rolnych przekracza 1 ha przeliczeniowy. Trzeba zaznaczyć, że ustawa samodzielnie reguluje kwoty dochodu uzyskiwane z gospodarstwa rolnego. Stosownie do art. 9 ust. 6 kwota dochodu z 1 ha przeliczeniowego ulega zmianie w terminach weryfikacji kryteriów dochodowych o 25% sumy kwot, o które wzrosły kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej i kryterium dochodowe na osobę w rodzinie. Stosownie natomiast do ust.7 Minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego ogłasza, w drodze obwieszczenia, w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski", zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty, o których mowa w ust. 5 i 6, do dnia 15 lipca w roku, w którym przeprowadza się weryfikację. W przypadku, gdy Rada Dialogu Społecznego nie uzgodni w przewidzianym terminie kryteriów dochodowych, Rada Ministrów ustala nie niższe niż w przedstawionej propozycji kryteria dochodowe oraz kwoty, o których mowa w ust. 5 i 6, w drodze rozporządzenia, w terminie do dnia 15 lipca danego roku ( ust.8 ). Zweryfikowane kryteria dochodowe oraz kwoty, o których mowa w ust. 5 i 6, obowiązują od dnia 1 października roku, w którym jest przeprowadzana weryfikacja ( art. 8a ). Stosownie do § 1 pkt.3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ( Dz. U z 2015r. poz. 1058 ) kwota dochodu z 1 ha przeliczeniowego została ustalona w kwocie [...]złotych miesięcznie. Oznacza to, że dochód z gospodarstwa rolnego określa tzw. ryczałtowy tryb ustalania dochodu osiąganego z gospodarstwa rolnego. Nie przewiduje on jakichkolwiek wyjątków od przyjętej w nim zasady wyliczenia dochodu z gospodarstwa rolnego. Z punktu widzenia powołanego przepisu bez znaczenia jest okoliczność, czy gospodarstwo rolne jest uprawiane czy też nie i z jakiego powodu oraz czy rzeczywiście przynosi ono dochody. Według zaświadczenia Wójta [...] W. M. B. jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 2,39 ha przeliczeniowych. Zgodnie z powołanym rozporządzeniem dochód z gospodarstwa rolnego wynosi zatem miesięcznie [...] złotych i taka kwota została uwzględniona przy obliczaniu dochodu rodziny skarżącego. Z uwagi na niewielkie przekroczenie wspomnianego kryterium organy słusznie natomiast zastosowały rozwiązanie przyjęte w art. 41 ustawy, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nie przekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Z art. 41 pkt 1 ustawy wynika zatem jednoznacznie, że ustawodawca ograniczył wysokość pomocy, która może być udzielona w formie nie podlegającego zwrotowi specjalnego zasiłku celowego, do kwoty odpowiadającej wysokości kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny. Taka regulacja niewątpliwie wiąże się z zupełnie wyjątkowym charakterem świadczenia, którego beneficjenci nie muszą spełniać ogólnych kryteriów otrzymania pomocy, to jest konieczności spełnienia kryterium dochodowego, powyżej którego przyjmuje się możliwość, co do zasady, samodzielnego przezwyciężenia trudności. Nie można z tej formy pomocy społecznej wyprowadzać wniosku, iż przyznanie takiego zasiłku jest obowiązkiem organu – tak jak czyni się to w odniesieniu do osób spełniających kryterium dochodowe ( wyrok z dnia 19 stycznia 2006r. I OSK 777/05 LEX nr. 194414 ). Jest to oczywiste, skoro przyjęcie odmiennego stanowiska doprowadziłoby do zatarcia różnicy pomiędzy zasiłkiem opartym na kryterium dochodowym i udzielanym, mimo jego nie spełniania. Zwrócić natomiast należy uwagę, że omawiane świadczenie udzielane jest w ramach uznania administracyjnego. Decyzja o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej oraz o ustaleniu jego wysokości ma charakter uznaniowy, co oznacza po pierwsze - że nie zawsze osoba spełniająca ustawowe kryteria do przyznania świadczenia, świadczenie to otrzyma, po drugie – że otrzyma je w formie i wysokości, jakiej oczekuje. Uznanie administracyjne, pozwala bowiem organowi administracji na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe. Podkreślić należy, że decyzja wydana w oparciu o uznanie administracyjne nie podlega kontroli sądowej z punktu widzenia celowości, natomiast sprowadza się wyłącznie do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz, czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów, a więc dotyczy prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy zgodnie z obowiązkami nałożonymi na organy w przepisach art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. W tym przypadku nie ma podstaw do zarzucenia organowi przekroczenia granic uznania. Kwota przyznanego świadczenia opierała się zarówno na ocenie sytuacji materialnej oraz potrzeb wnioskodawcy, jak i własnych możliwości finansowych. Podkreślić natomiast należy, że wysokość i zakres świadczeń z pomocy społecznej nie mogą być oparte na subiektywnych oczekiwaniach osób uprawnionych, zmierzających do obarczenia organów pomocy społecznej pełnym zakresem obowiązków przejęcia nad nimi całkowitej opieki finansowej i życiowej. Z treści art. 2 ust.1 ustawy wynika, że celem pomocy społecznej jest pomoc osobom i rodzinom w przezwyciężaniu trudnych sytuacjach życiowych, w tym także w sytuacjach wynikłych ze zdarzeń losowych, czy klęsk żywiołowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Nadto, co uznać trzeba także za istotne, celem tego wsparcie nie jest rekompensata z tytułu trudności życiowych, czy poniesionych strat, lecz wyłącznie umożliwienie zaspokojenia niezbędnych potrzeb i powrotu do życia w warunkach odpowiadających godności człowieka ( art.3 ust.1). W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, że udzielane w ramach pomocy społecznej wsparcie ma charakter subsydiarny (pomocniczy ), co oznacza, iż tylko uzupełnia środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń pomocy społecznej i łączyć się musi z współdziałaniem z jej strony, zmierzającym do przezwyciężenia powstałych trudności życiowych. Osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, mogą jej zostać przyznane świadczenia z pomocy społecznej. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2017r. poz. 1369 ) skargę należało oddalić.