II SA/Lu 679/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 marca 2014 r. sprawy ze skargi G. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego. oddala skargę. Wnioskiem z dnia 21 marca 2013r. G. W. zwrócił się do Gminnego Ośrodka pomocy Społecznej w A. o przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w związku z opieką nad matką – W. W. legitymującą się orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Ł. z dnia [...]. Nr [...] o znacznym stopniu niepełnosprawności. Po rozpatrzeniu wniosku działający z upoważnienia Wójta Gminy A. Kierownik GOPS decyzją z dnia [...], nr [...] odmówił wnioskodawcy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. W uzasadnieniu stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy istnieje negatywna przesłanka przyznania zasiłku, wymieniona w art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych, którą jest podleganie obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu i rentowemu z innego tytułu. Wnioskodawca podlega takiemu ubezpieczeniu w KRUS od 30 czerwca 1993r., jako rolnik. Ponadto organ I instancji ustalił, że G. W. mieszka z rodzicami oraz bratem, pracuje w gospodarstwie rolnym i opiekuje się matką od września 2012r., a opieka ta polega na gotowaniu, sprzątaniu, robieniu zakupów, praniu, wykupywaniu i podawaniu leków, wożeniu do lekarza, czy urzędów. Natomiast mąż W. W. – jak wskazał ustalił organ - ma 83 lata, jest emerytem i nie jest w stanie pomagać żonie z uwagi na swój stan zdrowia. Dochód rodziny osoby sprawującej opiekę oraz osoby wymagającej opieki w przeliczeniu na osobę w rodzinie w niniejszej sprawie nie przekroczył ustawowego kryterium dochodowego 623 zł (art. 16a ust. 2 ustawy), ponieważ wyniósł 448,07zł. W odwołaniu G. W. zarzucił błędne ustalenie okoliczności faktycznych ważnych dla rozstrzygnięcia sprawy poprzez uznanie, że nie spełnia ustawowych przesłanek przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie specjalnego zasiłku opiekuńczego. W jego ocenie jedynym powodem odmowy przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego jest to, że podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników. Przyznał, że rzeczywiście takiemu ubezpieczeniu podlega, ale jego zdaniem przy rozpatrywaniu sprawy organ I instancji powinien wziąć pod uwagę też inne okoliczności. Dodał, że z gospodarstwa rolnego nie osiąga wymiernych korzyści ponieważ cała aktywność życiowa ukierunkowana jest na zapewnienie godnych warunków życia rodzicom. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. P. decyzją z dnia [...], nr [...] po rozpatrzeniu powyższego odwołania od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy A. z dnia [...] odmawiającej przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad matką W. W. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż G. W. mieści się w kręgu osób uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego określonym w art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jest bowiem obciążony obowiązkiem alimentacyjnym wobec matki na podstawie art. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Kolegium nie kwestionuje, że G. W. pomaga matce, która jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, w codziennej egzystencji, jednakże podziela stanowisko organu I instancji, że specjalny zasiłek opiekuńczy nie może być mu przyznany z uwagi na zaistnienie przesłanki negatywnej przyznania zasiłku, wymienionej w art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. b ustawy. Z zaświadczenia KRUS z dnia [...] Nr [...] wynika bowiem, że G. W. podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników od 30 czerwca 1993r. z mocy ustawy w zakresie emerytalno-rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim, jako rolnik. Stwierdzenie wystąpienia przesłanki negatywnej określonej w art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. b ustawy wyklucza możliwość przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego, nawet jeżeli skarżący spełniałby inne warunki przyznania zasiłku określone w art. 16a ustawy, w tym warunek rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad swoją matką legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (art. 16a ust. 1) oraz warunek spełnienia ustawowego kryterium dochodowego (art. 16a ust. 2). Kolegium stwierdziło dodatkowo, że G. W., mając na uwadze definicję ustawową zawartą w art. 3 pkt 22 ustawy, nie spełnił warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad swoją matką. Organ wskazał, że z akt sprawy nie wynika, aby przed podjęciem się opieki nad matką w grudniu 2012r. G. W. był zatrudniony w którejkolwiek form zatrudnienia i aby z niej zrezygnował. Wynika natomiast, że jest właścicielem i współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o pow. około 4 ha, pracuje w tym gospodarstwie i podlega z tego tytułu ubezpieczeniu społecznemu rolników. W ocenie Kolegium gdyby skarżący nawet był zatrudniony w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy, to zakres czynności wykonywanych przez G. W. - gotowanie, sprzątanie, zakupy, pranie, zawiezienie do lekarza, urzędu, wykupienie leków, nie wymagałby rezygnacji z zatrudnienia. Kolegium ponadto wskazało, że G. W. nie jest jedyną osobą zobowiązaną do opieki nad rodzicami, bo ma jeszcze troje rodzeństwa, w tym brata M., który mieszka z nim i rodzicami. Z materiału dowodowego nie wynika, aby którekolwiek z nich zostało zwolnione z obowiązku alimentacyjnego orzeczeniem sądu. Poza tym Kolegium poinformowało wnioskodawcę, że może ubiegać się o wsparcie z pomocy społecznej w innej formie, jeżeli takiego wsparcia potrzebuje. G. W. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. P. zatytułowanej "Odwołanie od decyzji [...] z dnia [...]." przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz podniósł, że organ pomocy społecznej nie uwzględnił innych okoliczności sprawy. Przede wszystkim – jego zdaniem – należało zwrócić uwagę, że skarżący wywiązuje się w sposób modelowy z ciążącego na nim obowiązku opieki nad schorowaną i starszą matką, która wymaga stałej opieki. Wyjaśnił ponadto, że W. W. mieszka z mężem i ze skarżącym, który do tej pory nie otrzymał wsparcia finansowego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Niniejsza sprawa dotyczy przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1456 dalej: "ustawa"), specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2013 r. poz. 1439) ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Z kolei art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. b) ustawy stanowi, że specjalny zasiłek opiekuńczy nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z innych tytułów. Z art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. b) ustawy wynika zatem, że uzyskanie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego uzależnione jest nie tylko od kumulatywnego spełnienia przesłanek określonych w art. 16a ust. 1 – 3 ustawy. Konieczne jest również, aby nie wystąpiła żadna z negatywnych przesłanek określonych w art. 16a ust. 8 ustawy, wyłączających możliwość uzyskania tego świadczenia. W niniejszej sprawie nie było kwestionowane, że skarżący podlega od 30 czerwca 1993 r. ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie emerytalno - rentowym oraz wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim jako rolnik (Zaświadczenie KRUS z dnia [...], k. 11 akt administracyjnych), co oznacza spełnienie negatywnej przesłanki wyłączającej możliwość uzyskania specjalnego zasiłku opiekuńczego, określonej w art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. b) ustawy. Niesporne ustalenie w sprawie, że skarżący podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników powoduje, że kwestia spełnienia przez niego bądź nie pozytywnych przesłanek warunkujących prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, w tym także przesłanki rezygnacji z innej pracy zarobkowej - pozostaje bez znaczenia prawnego. Wobec bowiem spełnienia przesłanki z art. 16a ust. 8 pkt 1 lit. b) ustawy, organy nie były zobowiązane prowadzić dalszego postępowania. Z tego względu zarzut skarżącego, że organy nie uwzględniły innych okoliczności sprawy, nie może zostać uwzględniony. Przy czym należy wyjaśnić, że Sąd, jak i organy administracyjne w niniejszym postępowaniu nie kwestionowały sposobu i jakości sprawowania przez skarżącego opieki na W. W. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) należało orzec jak w sentencji wyroku.