II SA/Lu 685/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec,, Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 marca 2016 r. sprawy ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie usług opiekuńczych I. oddala skargę; II. przyznaje [...] J. B. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 480,00 zł (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze – po rozpatrzeniu odwołania T. W. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy [...] przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...], orzekającej o odmowie przyznania odwołującej pomocy w formie usług opiekuńczych – na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 7 pkt 5 i 6, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 50 ust. 2 i ust. 4 oraz art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że postepowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte na wniosek T. W. z dnia [...] maja 2015 r., w którym wnioskodawczyni zwróciła się do Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] m.in. o przyznanie świadczeń "wg pkt 5 i 6 orzeczenia o stopniu niepełnosprawności". Wnioskodawczyni zaznaczyła, że oczekuje przyznania usług opiekuńczych w wymiarze czterech godzin dziennie. W dniu [...] maja 2015 r. do organu I instancji wpłynął wniosek strony o wyłączenie od udziału w postępowaniu w niniejszej sprawie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] B. Ś. oraz pracownic socjalnych: H. L. i E. W.. W dniu [...] maja 2015 r. Wójt Gminy [...] wydał postanowienie o odmowie wyłączenia od udziału w sprawie Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], zaś Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] (działając z upoważnienia Wójta Gminy [...]) w tym samym dniu wydał postanowienie o odmowie wyłączenia ww. pracownic socjalnych. W dniu [...] maja 2015 r. w miejscu zamieszkania wnioskodawczyni przeprowadzono w asyście policji wywiad środowiskowy, podczas którego ustalono, że dochód T. W., który stanowi jej emerytura, wynosi [...] zł, przy czym z kwoty tej strona otrzymuje jedynie [...] zł, albowiem kwota [...]zł jest jej potrącana na poczet zaległości komorniczych. Ustalono również, że odwołująca nadal prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zajmuje pokój i pomieszczenie gospodarcze ogrzewane centralnym ogrzewaniem (c.o. dogrzewa również pokój męża). W tym samym budynku mieszka mąż odwołującej, z którym odwołująca pozostaje w separacji orzeczonej wyrokiem sądu. Prowadzi on własne gospodarstwo domowe. Odwołująca stwierdziła, że mąż udziela jej pomocy tylko w sprawach urzędowych, natomiast w czynnościach domowych pomocy nie udziela. Odwołująca oświadczyła również, że ponosi wydatki na lekarstwa i środki pomocnicze w wysokości [...] zł miesięcznie (w dniu [...] czerwca 2015 r. dostarczyła dwie faktury na kwotę [...]zł). Inne ponoszone przez nią wydatki to opłata za odprowadzanie ścieków - [...] zł, oraz za telefon - [...] zł. Pozostałe wydatki (w tym opłaty za energię elektryczną) pokrywa mąż. Odwołująca jest osobą przewlekle chorą, systematycznie przyjmuje lekarstwa, jest pod stałą opieką lekarską z powodu astmy oskrzelowej i innych chorób płuc oraz cukrzycy. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że do lekarza podwożą ją sąsiedzi, którzy pomagają jej także w większych zakupach (mniejsze robi sama). Pomoc tę sąsiedzi świadczą nieodpłatnie, czasem odbywa się to na zasadzie handlu wymiennego, np. dostają od wnioskującej sezonowe owoce. Wnioskodawczyni ma jednego syna, który mieszka w okolicach P. i z którym utrzymuje telefoniczny kontakt oraz okazjonalnie się spotyka, np. z okazji świąt. Odwołująca stwierdziła, że nie informuje syna o swoich problemach i nie wymaga od niego żadnej pomocy. W ocenie T. W. niezbędna jest jej pomoc w pracach w obejściu, robieniu większych zakupów, w sprzątaniu i gotowaniu. Z obserwacji pracownika socjalnego wynikało, że T. W. jest sprawna fizycznie, porusza się bez żadnych ograniczeń, sprawnie, w granicach normy wiekowej. Mieszkanie odwołującej jest posprzątane, jedynie posesja jest zaniedbana, ale droga prowadząca do domu została wykoszona, wg T. W. za sprawą męża, który wynajął do tej czynności pracownika. Klientka korzystała wcześniej z usług opiekuńczych, ale według pracownika socjalnego niezależnie od tego, czy korzystała z usług opiekuńczych czy też nie, mieszkanie zawsze wyglądało tak samo. Odwołująca udzieliła ww. informacji podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego, jednak nie wyraziła zgody na podpisanie wywiadu. Organ I instancji ustalił ponadto, że w dniu [...] listopada 2013 r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. zaliczył odwołującą do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności, zaś Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. orzeczeniem z dnia [...] grudnia 2013r. utrzymał ww. orzeczenie w mocy. U odwołującej stwierdzono naruszenie sprawności organizmu powodujące konieczność częściowej pomocy osób drugich w pełnieniu ról społecznych oraz niezdolność do pracy, jednak uznano jednocześnie, że schorzenie to nie powoduje konieczności zapewnienia jej opieki i pomocy (pielęgnacji) w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Organ I instancji zaznaczył, że ostatnie dostarczone przez stronę zaświadczenie lekarskie datowane jest na [...] lutego 2014 r. i wynika z niego, że wnioskodawczym jest leczona z powodu schorzeń przewlekłych. Wprawdzie strona została wezwana do przedłożenia aktualnego zaświadczenia lekarskiego wskazującego na konieczność pomocy osób drogich, jednak w piśmie z dnia [...] czerwca 2015r. oświadczyła, że aktualnego zaświadczenia lekarskiego nie dostarczy, bowiem według niej ww. zaświadczenie z 2014 r. nie utraciło ważności. Tymczasem aktualne zaświadczenie o stanie zdrowia, określające niezbędny zakres usług opiekuńczych, jest – w ocenie organu I instancji – dokumentem o podstawowym znaczeniu dla sprawy. Ani bowiem orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, ani zaświadczenie lekarskie nie zawiera wskazań do świadczenia usług opiekuńczych, a jedynie stwierdzenie, że wskazana jest pomoc osób drugich. Orzekając o odmowie przyznania T. W. wnioskowanych usług opiekuńczych organ I instancji stwierdził, że w świetle treści orzeczenia w przedmiocie niepełnosprawności strona nie jest osobą wymagającą stałej pomocy w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych i opieki higienicznej, które to czynności mieszczą się w pojęciu usług opiekuńczych. Organ zwrócił uwagę, że w ostatnim wywiadzie środowiskowym odnotowano, iż wnioskodawczyni sprawnie porusza się po mieszkaniu, kontaktuje się z sąsiadami oraz korzysta ze wsparcia męża. Brak jest zatem wskazań co do potrzeby korzystania przez nią z usług opiekuńczych. Pomoc na działce (30 arów) nie jest natomiast celem pomocy społecznej. Uzasadniając orzeczoną odmowę organ I instancji podkreślił także, iż T. W. nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów medycznych potwierdzających istotne pogorszenie stanu zdrowia. Z obserwacji poczynionych przez pracownika socjalnego w czasie przeprowadzania ostatniego wywiadu środowiskowego wynika natomiast, iż nie jest ona osobą obłożnie chorą, nie występują u niej ograniczenia ruchowe, jej stan zdrowia pozwała na zaopatrzenie się w podstawowe produkty żywnościowe, leki, skorzystanie z pomocy medycznej. Poza tym w razie potrzeby pomocy udzielają jej także sąsiedzi. Palenie w piecu nie powinno być natomiast tylko obowiązkiem odwołującej, gdyż nie jest ona jedyną osobą korzystająca z ciepła z kotła c.o. Kocioł ten ogrzewa bowiem także pomieszczenie jej męża. Separacja sądowa nie zwalnia natomiast małżonków z obowiązku wzajemnej pomocy, jeżeli wymagają tego względy słuszności.Podobnie dzieci zobowiązane są do pomocy rodzicom, gdy znaleźli się oni w stanie niedostatku, w ten sposób, że nie są w stanie własnymi siłami i z własnych środków zaspokoić swoich uzasadnionych potrzeb. Końcowo organ I instancji zaznaczył, że w przypadku pogorszenia się stanu zdrowia wnioskodawczyni, powodującego konieczność stałej lub długotrwałej pomocy osób drugich w zaspokojeniu podstawowych potrzeb życiowych, sprawa przyznania jej usług opiekuńczych będzie rozpatrywana ponownie. Nadmienił także, iż T. W. nie pozostaje bez pomocy Ośrodka Pomocy Społecznej, lecz jest nią objęta od lat. W okresie od 2003 r. do 2015 r. otrzymała pomoc na łączną kwotę [...]zł. Od decyzji organu I instancji T. W. złożyła odwołanie, w którym wytknęła organowi I instancji "brak pouczenia wg. art. 10 k.p.a." oraz zakwestionowała "udział podlegających wyłączeniu [...] z urzędu!" Strona zarzuciła ponadto organowi I instancji "fałszowanie stanu zdrowia" oraz "fałszowanie sytuacji życiowej" jej i jej męża. Podniosła, że "rodzina i mąż nie zapewniają usług opiekuńczych". Podtrzymała ponadto stanowisko, iż zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lutego 2014 r. jest aktualne "aż do końca ważności orzeczenia Zespołu ds. Inwalidztwa z [...].11.2013 (ważne do [...].11.2015 r.)". Odwołująca zwróciła się o merytoryczne załatwienie sprawy i orzeczenie usług opiekuńczych w wymiarze 4 godzin dziennie. Rozpatrując odwołanie Samorządowe Kolegium Odwoławcze doszło do wniosku, iż brak jest podstaw do jego uwzględnienia, bowiem zaskarżonej decyzji organu I instancji nie można zarzucić niezgodności z prawem. Kolegium podzieliło ustalenia i wnioski organu I instancji oraz uznało, że organ ten, odmawiając przyznania odwołującej żądanej pomocy, nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Organ odwoławczy podkreślił, że we wniosku z dnia [...] maja 2015 r. odwołująca dochodziła także innego rodzaju pomocy, która otrzymała na mocy decyzji z dnia [...] czerwca 2015 r. w formie zasiłku celowego w kwocie [...]zł na dofinansowanie do zakupu leków i środków pomocniczych oraz pomocy w kwocie [...]zł jednorazowo na zakup żywności w ramach wieloletniego programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Z przeprowadzonego wywiadu środowiskowego jednoznacznie natomiast wynika, że stan zdrowia i codzienne potrzeby odwołującej z niego wynikające, nie upoważniają do przyznania jej usług opiekuńczych. Odwołująca jest bowiem w stanie samodzielnie zaspokoić swoje codzienne potrzeby. Ustosunkowując się do zarzutów odwołania Kolegium podniosło, iż nie znajduje żadnych podstaw dla uznania, że fałszowano stan zdrowia odwołującej, jej sytuację mieszkaniową i rodzinną. Organ podkreślił, że strona nie wskazała w czym to fałszowanie miałoby się przejawiać. W ocenie Kolegium bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 50 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Usługi opiekuńcze mogą, ale nie muszą być przyznane osobie, która wymaga pomocy innych osób, a bliscy nie są w stanie jej zapewnić. Odwołująca, jako osoba zaliczona do grupy osób o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, takiej pomocy nie wymaga, bowiem jest w stanie samodzielnie funkcjonować, co wynika z badań lekarskich, dokumentacji medycznej i opisu stanu faktycznego. Organ odwoławczy podniósł ponadto, że z całości regulacji zawartej w art. 50 wyżej wymienionej ustawy wynika, iż usługi opiekuńcze kierowane są zwłaszcza do osób samotnych, z racji tego, że nie mogą one liczyć na pomoc najbliższych i skazane są na pomoc obcych osób drugich. Do kategorii tych osób odwołująca nie może być natomiast zaliczona, bowiem posiada ona syna, który ma obowiązek pomagać rodzicom. Odwołująca nie jest osobą samotną w rozumieniu art. 6 pkt. 9 ustawy o pomocy społecznej także z tego względu, że pozostaje w związku małżeńskim. Orzeczona sądownie separacja nie powoduje bowiem ustania małżeństwa, jak dzieje się to w przypadku orzeczenia rozwodu. W sytuacji odwołującej – jak stwierdził organ II instancji – nie może być zatem zastosowany art. 50 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zaś zastosowanie ma ust. 2 tego przepisu, oparty na uznaniu organu administracji. Uznanie administracyjne pozwala natomiast organowi na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe. Zdaniem Kolegium na uwzględnienie nie zasługuje również zarzut udziału w wywiadzie osób podlegających wyłączeniu. Postanowieniami z dnia [...] maja 2015 r. odmówiono bowiem wyłączenia od udziału w sprawie pracownic socjalnych H. L. i E. W. oraz Kierownika OPS w [...] - B. Ś.. Oznacza to, iż mogły one uczestniczyć w czynnościach przeprowadzonych w sprawie. Brak zaufania odwołującej do pracowników socjalnych OPS w [...] nie stanowi przy tym przesłanki do ich wyłączenia. Z kolei fakt obecności funkcjonariuszy Policji podczas czynności przeprowadzania wywiadu – w ocenie organu II instancji – nie stanowi żadnego uchybienia i był niezbędny ze względu na okoliczności sprawy. Kolegium stwierdziło, że chybiony jest także zarzut braku pouczenia, które zostało zawarte w zaskarżonej decyzji organu I instancji, jak też zarzut, jakoby pracownik socjalny przeprowadzający wywiad środowiskowy nie wezwał strony do złożenia zaświadczenia lekarskiego. W treści wywiadu odnotowano bowiem, że "klientka została poinformowana o potrzebie dostarczenia zaświadczenia w sprawie usług opiekuńczych", mimo to odmówiła dostarczenia aktualnego zaświadczenia pismem z dnia [...] czerwca 2015 r. Próba argumentowania przez odwołującą, że zaświadczenie lekarskie spełnia wymogi ważności mimo, że zostało wydane [...] lutego 2014 r. jest natomiast – zdaniem organu – nietrafna. Ważności tego zaświadczenia nie można uzależniać od ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, są to bowiem dwa odrębne dokumenty. Zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lutego 2014 r. nie było zaświadczeniem wydanym na cele ustalenia stopnia niepełnosprawności odwołującej, a nawet gdyby było wydane na ten cel, pracownik socjalny miał uprawnienia do wskazania dokumentów, które strona powinna dostarczyć, w tym zaświadczenia o stanie zdrowia uprawniającego do korzystania z usług opiekuńczych. Obowiązkiem odwołującej było zaś jego dostarczenie. T. W. w ustawowym terminie zaskarżyła powyższą decyzję ostateczną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze zarzuciła członkom Samorządowego Kolegium Odwoławczego wrogość, wskazując w tym kontekście na "brak post. z urzędu w/g art. 24 kpa", co "dotyczy: A. K. głównie". Strona ponownie zarzuciła, że "z uzas. decyzji OPS jasno wynika, że przekroczono uprawnienia, w tym zafałszowano stan zdrowia i sytuację życiową (...)". Podniosła ponadto, że "syn nie stanowi rodziny wg u.p.s. (mieszka w innym rejonie Polski), a mąż jest w stanie wymagającym opieki". W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji nie naruszają prawa. Przedmiotem żądania skarżącej było przyznanie usług opiekuńczych. Zastosowanie w niniejszej sprawie mają zatem przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm., dalej jako "u.p.s."). Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (art. 2 ust. 1 u.p.s.). Rodzaj, forma i rozmiar świadczeń z pomocy społecznej powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, a potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej (art. 3 ust. 3 i 4 u.p.s.). Jedną z form pomocy społecznej jest świadczenie niepieniężne w postaci usług opiekuńczych. W myśl art. 50 ust. 1 u.p.s., pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych przysługuje osobie samotnej, która z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Stosownie do treści art. 50 ust. 2 powołanej ustawy, usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Usługi opiekuńcze obejmują pomoc w zaspokajaniu codziennych potrzeb życiowych, opiekę higieniczną, zaleconą przez lekarza pielęgnację oraz, w miarę możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem (art. 50 ust. 3 u.p.s.). Na wstępie podnieść należy, że skarżąca nie spełnia warunków pozwalających, by uznać ją za osobę samotną w rozumieniu u.p.s. Art. 6 pkt 9 u.p.s. definiuje bowiem osobę samotną jako osobę samotnie gospodarującą, niepozostającą w związku małżeńskim oraz nieposiadającą wstępnych ani zstępnych. Wprawdzie T. W. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jednak pozostaje w związku małżeńskim. Orzeczona sądownie separacja nie powoduje bowiem ustania małżeństwa, jak dzieje się to w przypadku orzeczenia rozwodu. Ponadto, w myśl art. 614 § 3 ustawy z dnia [...] lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 2082 ze zm.), jeżeli wymagają tego względy słuszności, małżonkowie pozostający w separacji obowiązani są do wzajemnej pomocy. Z niewadliwych ustaleń organów administracji wynika także, że skarżąca ma dorosłego syna. Również z tego względu nie można zatem jej uznać za osobę samotną w rozumieniu art. 6 pkt 9 u.p.s. Z powyższych względów w niniejszej sprawie nie mógł mieć zastosowania ust. 1 art. 50 u.p.s. W tej sytuacji wniosek skarżącej mógł być rozpatrzony jedynie na podstawie art. 50 ust. 2. Przyznanie pomocy w formie usług opiekuńczych na podstawie tego przepisu – w odróżnieniu od przyznawania takiej pomocy osobom samotnym na podstawie ust. 1 powołanego unormowania – pozostawione jest jednak uznaniu organu administracji. Uznanie administracyjne pozwala zaś organowi na wybór rozstrzygnięcia, które uważa za najbardziej właściwe. Wskazać należy, iż kontrola legalności decyzji wydawanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona i sprowadza się do oceny, czy organ administracji uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych, mających znaczenie w sprawie oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył on zasady swobodnej oceny dowodów. Kontrola sądu dotyczy więc prawidłowości postępowania organu administracji poprzedzającego wydanie decyzji. W szczególności polega ona na sprawdzeniu, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem dowodowym oraz wyjaśnieniem stanu faktycznego sprawy, do czego zobowiązane są organy obu instancji na podstawie art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 136 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 maja 2002 r., sygn. akt SA/Sz 2548/00, niepubl.). W ocenie Sądu organy administracji w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i zasadnie uznały, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej świadczenia w postaci usług opiekuńczych. Z ustaleń organów administracji wynika wprawdzie, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym. Stwierdzono u niej naruszenie sprawności organizmu powodujące konieczność częściowej pomocy osób drugich w pełnieniu ról społecznych oraz niezdolność do pracy. Z akt sprawy nie wynika jednak, by stan zdrowia skarżącej powodował konieczności zapewnienia jej opieki i pomocy (pielęgnacji) w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, co oznacza, że nie wymaga ona całkowitej opieki w zakresie wskazanym w art. 50 ust. 3 ustawy, tj. w wykonywaniu czynności higieny osobistej, przygotowaniu i podaniu posiłków, czy poruszaniu się w domu i poza nim. Stanowisko powyższe potwierdza treść orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w L. z dnia [...] grudnia 2013 r., zaś nie zaprzecza mu załączone do akt sprawy zaświadczenie lekarskie z dnia [...] lutego 2014 r., które stwierdza, że w przypadku skarżącej jedynie "wskazana" jest pomoc osób drugich. Wobec natomiast nieprzedłożenia przez skarżącą w toku postępowania – pomimo wezwania – aktualnego zaświadczenia lekarskiego, z którego wynikałoby, że stan zdrowia T. W. uległ pogorszeniu i obecnie pomoc osób drugich jest jej niezbędna, brak jest podstaw by kwestionować powyższe wnioski, tym bardziej, że z treści przeprowadzonego w dniu [...] maja 2015 r. wywiadu środowiskowego bezsprzecznie wynika, iż strona nie jest osobą obłożnie chorą, a przede wszystkim nie ma problemów z wykonywaniem czynności niezbędnych do samodzielnej egzystencji. Rację mają ponadto organy wskazując, że w zakresie czynności, w ramach których dla skarżącej wskazana jest pomoc osób drugich, pomocy tej winna ona w pierwszej kolejności oczekiwać od swojego męża oraz dorosłego syna. Jak już wcześniej wskazano, Z. W. – pomimo orzeczonej separacji – nie jest zwolniony z obowiązku wspomagania swej żony. Również syn skarżącej nie jest zwolniony z obowiązku udzielania jej wsparcia (obowiązku alimentacyjnego) jedynie z tego względu, że zamieszkuje w innej miejscowości. Wskazać również wypada, że jakkolwiek skarżąca nie uzyskała w rozpoznawanej sprawie wnioskowanego świadczenia, to nie jest ona pozbawiona wsparcia ze strony Ośrodka Pomocy Społecznej w [...]. Skarżąca od lat objęta jest bowiem systematyczną pomocą tego Ośrodka. Winna ona wykorzystywać zatem również własne możliwości w celu zaspokojenia potrzeb bytowych. Podkreślić bowiem należy, że wsparcie ze strony organu pomocy społecznej ma charakter ograniczony i uzależnione jest w dużej mierze od jego możliwości finansowych. Reasumując stwierdzić należy, że orzekające w sprawie organy obu instancji przeprowadziły postępowanie zgodnie z podstawowymi zasadami wyrażonymi w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada zaś wymogom art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Sądu orzeczona odmowa przyznania T. W. usług opiekuńczych mieści się w granicach uznania administracyjnego. Końcowo wypada stwierdzić, że bezzasadny jest podniesiony w skardze zarzut niewyłączenia z orzekania w niniejszej sprawie członków Kolegium, bowiem nie zachodzą w tej sprawie żadne przesłanki wynikające z art. 24 k.p.a. W szczególności przesłanki takiej nie może stanowić fakt, że członkowie SKO w L. (skarżąca głównie wskazała w tym zakresie na K. A.) orzekali w innych sprawach skarżącej, w których rozstrzygnięcia były dla niej niekorzystne. T. W. nie składała przy tym w trakcie postępowania wniosku o wyłączenie członków Kolegium. Z kolei w zakresie wniosków o wyłączenie pracowników socjalnych i Kierownika OPS w [...] (złożonych w toku postępowania pierwszoinstancyjnego) stwierdzić należy, że organ I instancji – przed wydaniem decyzji, a nadto przed przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego – wydał w tym przedmiocie stosowne postanowienia. Natomiast zarzut dotyczący "zafałszowania" przez organ I instancji stanu zdrowia i sytuacji życiowej skarżącej nie został przez nią sprecyzowany. Sąd – jak już wyżej wskazano – uznał jednak, że organy obu instancji dokonały prawidłowych ustaleń w tym zakresie w oparciu o przeprowadzony w dniu [...] maja 2015 r. wywiad środowiskowy oraz dowody z dokumentów. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł, jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy orzeczono na podstawie art. 250 powołanej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).