II SA/Lu 69/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja,, Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2025 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 grudnia 2024 r., znak sprawy: 010070/680/4111700/2022 (postępowanie: 332313059) w przedmiocie świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 30 kwietnia 2024 r., znak: 010070/680/4111700/2022 (postępowanie: 332313059); II. zasądza na rzecz skarżącej I. K. od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzją z 10 grudnia 2024 r., znak sprawy: 010070/680/4111700/2022 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: Prezes ZUS), po rozparzeniu odwołania I. K. (dalej jako: skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: ZUS) z 30 kwietnia 2024 r. w przedmiocie świadczenia wychowawczego na syna N. K., na okres świadczeniowy 2022/2023. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Zgodnie z pismem z 3 maja 2022 r. ZUS przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze na syna N. K. na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. w kwocie 500 zł miesięcznie. W kwietniu 2024 r. ZUS skierował do skarżącej żądanie złożenia wyjaśnień w związku z ustaleniem, że drugi z rodziców dziecka złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na ten sam okres, wskazując, że opieka nad dzieckiem jest wykonywana w sposób naprzemienny i dołączając wyrok (rozwodowy) Sądu Okręgowego w L. z 14 kwietnia 2022 r., sygn. akt [...], z którego wynika takie rozstrzygnięcie w zakresie opieki na dziećmi. W odpowiedzi skarżąca potwierdziła, że dotychczas opieka była sprawowana naprzemiennie przez rodziców, jednak zgodnie z ich ustaleniami, to skarżąca składała wnioski o świadczenie wychowawcze na obydwoje dzieci, a po otrzymaniu świadczeń za każdy miesiąc połowę kwoty przekazywała byłemu mężowi, na potwierdzenie czego złożyła potwierdzenia przelewów. Od lutego 2024 r. ojciec dzieci nie sprawuje już nad nimi opieki – dzieci zamieszkują ze skarżącą. Decyzją z 30 kwietnia 2024 r. ZUS zmienił wysokość przyznanego skarżącej świadczenia wychowawczego na syna ustalając jego wysokość na kwotę 250 zł miesięcznie na okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 1576, ze zm.; dalej jako: u.p.w.d.), w świetle którego w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. ZUS wskazał, że orzeczenie sądu określające zasady sprawowania opieki nad dzieckiem jest dla organu wiążące. Ponadto ZUS stwierdził, że wypłacone skarżącej świadczenie wychowawcze za okres od 1 czerwca 2022 r. do 31 maja 2023 r. stanowi nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze, o którym mowa w art. 25 u.p.p.w.d. Nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze w wysokości połowy pobranego świadczenia skarżąca jest zobowiązana wpłacić na rachunek bankowy ZUS. W odwołaniu od decyzji ZUS skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024 r., poz. 572; dalej jako: k.p.a.). W uzasadnieniu podniosła analogiczną argumentację jak w piśmie złożonym w toku sprawy, stanowiącym odpowiedź na wezwanie ZUS. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 10 grudnia 2024 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. i stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji ZUS, z uwagi na to, że prawomocnym wyrokiem Sąd Okręgowy w L. powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej obydwojgu rodzicom w okresach tygodniowych tj. systemie opieki naprzemiennej. Treść wyroku Sądu jest wiążąca dla organów. W skardze do sądu administracyjnego I. K., reprezentowana przez pełnomocnika zawodowego, podniosła zarzuty naruszenia: (1) art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a., polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie zebranego materiału dowodowego, w tym w szczególności bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy poprzez: (a) brak przeprowadzenia w sposób prawidłowy postępowania dowodowego i dokonania właściwych ustaleń na podstawie przedłożonych przez skarżącą dokumentów w postaci wydruku z rachunku bankowego oraz potwierdzeń przelewów; (b) brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i wydanie decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, bez zapoznania się ze stanowiskiem matki - skarżącej i wadliwego oparcia się wyłącznie na twierdzeniach ojca dzieci, a także brak aktywności organu w gromadzeniu materiału dowodowego, co w konsekwencji spowodowało wydanie błędnej decyzji w przedmiocie zmiany wysokości przyznanego świadczenia wychowawczego; (2) art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wobec sprawowania opieki naprzemiennej w porównywalnych i powtarzających się okresach w 2022 i w 2023 r. w stosunku do N. K., matce małoletnich należy się wypłata połowy świadczenia wychowawczego. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca zażądała uchylenia decyzji organów obydwu instancji oraz wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego w całości albo uchylenia decyzji organów obydwu instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów dołączonych do skargi w postaci wydruków przelewów. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że została wydana z istotnym naruszeniem przepisów prawa, skutkującym koniecznością jej uchylenia. Ponieważ analogicznymi wadami obarczona jest również decyzja organu pierwszej instancji – decyzja ZUS z 30 kwietnia 2024 r., na podstawie art. 135 p.p.s.a., należało uchylić również tą decyzję. Należy wskazać, że zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d., celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje m. in. matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a (art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d.). Zgodnie z art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Wysokość świadczenia wychowawczego została określona ustawowo i wynosiła do grudnia 2023 r. – 500 zł na dziecko miesięcznie (art. 5 ust. 1 u.p.p.w.d.). Zgodnie z art. 25 ust. 1 u.p.p.w.d., osoba, która pobrała nienależnie świadczenie wychowawcze, jest obowiązana do jego zwrotu. W świetle ust. 2 przywołanego artykułu, za nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze uważa się: (a) świadczenie wychowawcze przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą to świadczenie (pkt 2); (b) świadczenie wychowawcze wypłacone osobie innej niż osoba, której świadczenie zostało przyznane, z przyczyn niezależnych od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (pkt 5); (c) świadczenie wychowawcze wypłacone mimo braku prawa do tego świadczenia (pkt 6). Zgodnie z art. 25 ust. 3 od kwot nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego, o którym mowa w ust. 2 pkt 2, 5 i 6, są naliczane odsetki ustawowe za opóźnienie, chyba że przyznanie świadczenia wychowawczego było następstwem błędu ZUS. Decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego nie jest wydawana, jeżeli od terminu jego pobrania upłynęło więcej niż 2 lata (art. 25 ust. 6 u.p.p.w.d.). W świetle art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d., ZUS może bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego Decyzje organów obydwu instancji zostały wydane z tak istotnym naruszeniem przepisów procesowych, a także materialnoprawnych, że nie mogą pozostać w obrocie prawnym. Sąd administracyjny nie jest związany zarzutami skargi i powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Natomiast ma obowiązek dokonać kompleksowej oceny legalności zaskarżonej decyzji, niezależnie od zarzutów skargi, z tego względu nie ma znaczenia fakt, że wymienione poniżej błędy nie zostały wyszczególnione w skardze, lecz Sąd dostrzegł je z urzędu. Po pierwsze, istnieje zasadnicza wątpliwość co do wskazania przez organy przedmiotu sprawy, porównując treść decyzji organów obydwu instancji. Treść decyzji organu pierwszej instancji wskazuje jednoznacznie, że przedmiotem sprawy była zmiana prawa do świadczenia wychowawczego (na syna skarżącej, na okres świadczeniowy 2022/23) oraz kwestia ustalenia nienależnie pobranego świadczenia. Decyzja Prezesa ZUS odnosi się wyłącznie do kwestii związanych ze zmianą prawa do świadczenia wychowawczego. Organ odwoławczy w żadnym zakresie nie odniósł się do drugiej kwestii rozstrzyganej przez ZUS tj. nienależnie pobranego świadczenia. Jeżeli zdaniem Prezesa ZUS kwestie te stanowią przedmiot odrębnych spraw administracyjnych, podlegają odrębnemu rozstrzyganiu, dwiema odrębnymi decyzjami (o czym w dalszej części uzasadnienia), to należało uchylić decyzję ZUS i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia we właściwym zakresie. Jeżeli Prezes ZUS akceptował połączenie w jednej sprawie administracyjnej rozstrzyganie o obydwu kwestiach, należało odnieść się również do kwestii nienależnie pobranego świadczenia, tym bardziej, że kwestia ta była również przedmiotem zarzutów odwołania. Brak jakiejkolwiek wypowiedzi w tym przedmiocie stanowi o istotnym naruszeniu zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), która – w ujęciu materialnym – wymaga dwukrotnego merytorycznego rozpoznania tej samej sprawy w dwóch instancjach (ewentualnie przez ten sam organ, w przypadku braku organu wyższego stopnia i przysługującego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, zastępującego odwołanie). Po drugie, rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji w kwestii zwrotu nienależnie pobranego świadczenia zawiera istotne wady. ZUS wydał rozstrzygnięcie o treści: "Nienależnie pobrane świadczenie wychowawcze w wysokości połowy pobranego świadczenia jest Pani zobowiązana wpłacić na rachunek bankowy [ZUS]". Takie rozstrzygnięcie jest nieakceptowalne. Nakładając na stronę obowiązek organ musi ten obowiązek określić w sposób precyzyjny. Absolutnie niedopuszczalne jest formułowanie rozstrzygnięcia w ten sposób, że to strona ma ustalić wymiar obowiązku. W przypadku obowiązku wyrażającego się w zapłacie kwoty pieniężnej, organ musi bezwzględnie określić dokładną kwotę. Ponadto ZUS nie odniósł się do kwestii odsetek. W świetle przywołanego wyżej art. 25 ust. 3 u.p.p.w.d. od kwot nienależnie pobranego świadczenia są naliczane odsetki ustawowe. Brak ustosunkowania się do tej kwestii, wprowadza w błąd – a co najmniej wywołuje niepewność strony, co do tego, czy ma zwrócić kwotę z odsetkami czy też bez. Stanowi to o istotnym naruszeniu art. 107 § 1 pkt 5 k.p.a. Błędów tych nie dostrzegł Prezes ZUS, pomijając całkowicie kwestię nienależnie pobranego świadczenia w wydanej przez siebie decyzji. Po trzecie, zasadniczo uchylenie lub zmiana prawa do świadczenia wychowawczego oraz ustalenie i zobowiązanie do zwrotu nienależnie pobranego świadczenia, stanowią odrębne sprawy administracyjne, rozstrzygane na podstawie innych przepisów, odrębnymi decyzjami. Tym niemniej, rozstrzygnięcie obydwu tych spraw w jednej decyzji nie jest uznawane za istotny błąd, skutkujący koniecznością uchylenia decyzji przez sąd (por. wyroki WSA w Gliwicach z 6 marca 2025 r., II SA/Gl 1202, 1203 i 1204/24) – z istotnym zastrzeżeniem dotyczącym dopuszczalności uchylenia lub zmiany decyzji w omawianym trybie. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest już pogląd, zgodnie z którym, decyzja uchylająca lub zmieniająca prawo do świadczenia wychowawczego o której mowa w art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d, ma charakter konstytutywny i działa ze skutkiem ex nunc, tj. z mocą na przyszłość od daty wydania decyzji. W tym trybie nie podlega zatem zmianie lub uchyleniu prawo do świadczenia wychowawczego już wcześniej skonsumowane, czyli świadczenie w całości pobrane. W konsekwencji jedynie w sytuacji, gdy przyznane prawo do świadczenia wychowawczego nie zostało jeszcze całkowicie skonsumowane, a wyjdą na jaw okoliczności wskazujące, że przyznane świadczenie jest nienależne, w pierwszej kolejności należy doprowadzić do wydania decyzji o zmianie bądź uchyleniu prawa do świadczenia wychowawczego (od dnia orzekania w danej kwestii), a następnie wydać decyzję o nienależnie pobranym świadczeniu za okres, w jakim zostało ono wypłacone. Natomiast w sytuacji, gdy prawo do świadczenia wychowawczego zostało już skonsumowane (wypłacone), a na jaw wyjdą okoliczności wskazujące na to, że przyznane świadczenie jest nienależne, nie ma podstaw do wydawania decyzji zmieniającej świadczenie. W takim przypadku wydaje się jedynie decyzję w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia (por. przykładowo wyroki NSA: z dnia 29 lutego 2024 r., sygn. I OSK 1232/22, z 30 listopada 2023 r., sygn. akt I OSK 172/22 i I OSK 209/22, z 28 lipca 2023 r., sygn. I OSK 1014/21. Z dnia 14 września 2022 r., sygn. I OSK 2157/21; wyroki WSA w Lublinie: z 12 września 2024 r., sygn. II SA/Lu 396/24 i II SA/Lu 397/24, z 5 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Lu 538/19, wyrok WSA w Gliwicach z 16 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Gl 1541/24, wyrok WSA w Łodzi z 15 kwietnia 2025 r., sygn. akt II SA/Łd 102/25, wyrok WSA w Rzeszowie z 17 października 2024 r., sygn. akt II SA/Rz 792/24). W rozpoznawanej sprawie, dotyczącej świadczenia wychowawczego na okres 2022/23, świadczenia były wypłacane do maja 2023 r. Decyzja organu pierwszej instancji, zmieniająca prawo do świadczenia wychowawczego została wydana 30 kwietnia 2024 r., a zatem po wypłaceniu świadczenia za cały okres świadczeniowy 2022/23. W świetle wyżej przywołanego, ugruntowanego stanowiska orzecznictwa, było to niedopuszczalne, ponieważ w tym momencie nie można było już wydać decyzji zmieniającej prawo do świadczenia na okres 2022/23. Tym samym, decyzja zmieniająca prawo do świadczenia wychowawczego za okres, w którym zostało już ono w całości pobrane jest wadliwa i narusza art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. Po czwarte, obydwie decyzje nie zawierają wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia (w kwestii zmiany prawa do świadczenia), albo zawierają niepełną, zbyt ogólnikową podstawę prawną (świadczenie nienależnie pobrane), co stanowi naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a. Tym samym również wadliwe, bo niepełne, szczątkowe, jest uzasadnienie prawne decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Generalnie organy wskazują podstawę prawną rozstrzygnięcia na końcu decyzji – jako ustawę o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Jest to oczywisty błąd, gdyż nigdy podstawą prawną decyzji administracyjnej nie jest cały akt prawny, ale konkretne jednostki redakcyjne w nim zawarte, statuujące normy prawne mające podstawę do kwalifikacji prawnej ustalonego w sprawie stanu faktycznego i ustalenia konsekwencji tej kwalifikacji. Podstawę prawną rozstrzygnięć można odszukać jedynie w treści uzasadnień decyzji organów, co nie jest rozwiązaniem prawidłowym. W świetle art. 107 § 1 k.p.a. podstawa prawna i uzasadnienie prawne to odrębne elementy decyzji. Odnosząc się do treści uzasadnień decyzji, to w kwestii zmiany prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organy obydwu instancji powołują wyłącznie art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., przepis ten nie jest jednak podstawą rozstrzygnięcia w tym zakresie, lecz reguluje jedną z przesłanek prowadzących do rozstrzygnięcia. Właściwą podstawą jest art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. Przepis ten nie został w ogóle powołany w zaskarżonych decyzjach. Z kolei jeśli chodzi o kwestię nienależnie pobranego świadczenia, organ pierwszej instancji powołał art. 25 u.p.p.w.d., jednak przepis ten składa się z wielu jednostek redakcyjnych, odnoszących się zarówno do różnych przesłanek kwalifikacji świadczenia jako nienależnie pobranego, jak i innych konsekwencji prawnych w tym zakresie. Przywołanie jedynie art. 25 u.p.p.w.d. jest istotną wadą uzasadnienia prawnego, co więcej wpływającą istotnie na ocenę rozstrzygnięcia. Staje się to dobitnie widoczne w odniesieniu do przesłanek kwalifikacji świadczenia jako nienależnie pobranego. Z wyżej przywołanego ustępu 2 analizowanego artykułu wynika, że w aktualnym (miarodajnym dla rozpoznawanej sprawy) stanie prawnym, ustawodawca wskazał trzy przesłanki kwalifikacji świadczenia jako nienależnie pobranego. Przesłanki te istotnie się różnią i to w już nawet w samej konstrukcji i charakterze. O ile przesłanka z pkt 2 ewidentnie odwołuje się do elementów subiektywnych (fałszywe zeznania lub dokumenty, świadome wprowadzenie w błąd przez beneficjenta), o tyle przesłanki pozostałe (pkt 5 i 6) mają charakter zdecydowanie bardziej zobiektywizowany, oderwany od świadomości i woli osoby, której wypłacano świadczenie. W związku z tym w decyzjach dotyczących zwrotu nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego należy bezwzględnie wskazywać konkretną podstawę prawną i rzetelnie uzasadnić rozstrzygnięcie od strony prawnej, w przeciwnym bowiem razie strona (beneficjent) ma problem ze zrozumieniem przesłanek rozstrzygnięcia organu (co prowadzi do naruszenia zasady przekonywania wyrażonej w art. 11 k.p.a.), a nieznane w istocie przesłanki rozstrzygnięcia uniemożliwiają prawidłową kontrolę legalności decyzji przez sąd administracyjny. Skoro organ nie wskazał, na podstawie której przesłanki stwierdził, że świadczenie jest nienależnie pobrane, to nie można dokonać oceny prawidłowości tego rozstrzygnięcia. Konkludując powyższe rozważania Sąd stwierdził, że zarówno zaskarżona decyzja Prezesa ZUS z 10 grudnia 2024 r., jak i wydana w pierwszej instancji decyzja ZUS z 30 kwietnia 2024 r. zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 7, art. 11, art. 15, art. 77 § 1, art. 107 § 1 pkt 4 i 5 oraz § 3 k.p.a.), a także z naruszeniem przepisów prawa materialnego, mającym istotny wpływ na wynik sprawy (art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d.). W konsekwencji Sąd uchylił obydwie decyzje, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 p.p.s.a. W ocenie Sądu nie są natomiast zasadne argumenty skarżącej, dotyczące przekazywania połowy otrzymywanego świadczenia na rzecz ojca dziecka. Zgodnie z prawidłowo stosowanymi przepisami art. 4 ust. 2 pkt 1 i art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., skoro w okresie świadczeniowym 2022/23 stan faktyczny odpowiadał treści wyroku rozwodowego, obydwoje rodzice sprawowali faktycznie opiekę naprzemienną nad dziećmi (co potwierdza skarżąca), prawo skarżącej było ograniczone do połowy ustawowo określonej kwoty świadczenia, nie miała prawa do pełnej wysokości kwoty, nie mogła zatem dysponować faktycznie tym, co jej nie przysługiwało. Kwestie przekazywania środków między rodzicami nie mają znaczenia dla ustalenia prawa do świadczenia, kształtowanego obowiązującymi przepisami. Mogą być natomiast rozważane w zastosowania instytucji odstąpienia od żądania zwrotu kwoty nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego (art. 25 ust. 10 u.p.p.w.d.). Fakt, że skarżąca oddawała część nieprzysługującego jej świadczenia drugiemu rodzicowi, tym samym jej realne przysporzenie odpowiadało zakresowi prawa, jakie jej przysługiwało powinien zostać przez ZUS uwzględniany jako szczególnie uzasadniona okoliczność dotycząca sytuacji rodziny (zob. wyrok WSA w Lublinie z 10 października 2023 r., II SA/Lu 537/23). W zakresie wskazań co do dalszego postępowania (art. 153 p.p.s.a.) należy stwierdzić, że obowiązkiem organu będzie umorzyć postępowanie w całości. Wynika to z następujących względów. Po pierwsze, w odniesieniu do kwestii zmiany prawa do świadczenia wychowawczego przyznanego skarżącej na syna skarżącej, na okres świadczeniowy 2022/23, skoro świadczenie zostało już wypłacone za cały ten okres, nie można wydać decyzji uchylającej w trybie art. 27 u.p.p.w.d. Po drugie, w zakresie dotyczącym nienależnie pobranego świadczenia w pierwszej kolejności organ będzie musiał rozważyć zastosowanie w sprawie art. 25 ust. 6 u.p.p.w.d., zgodnie z którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego nie jest wydawana, jeżeli od terminu jego pobrania upłynęło więcej niż 2 lata. Świadczenie było pobierane za okres od czerwca 2022 r. do maja 2023 r. Ze akt administracyjnych sprawy nie wynika, kiedy dokładnie następowała wypłata świadczeń, determinująca termin przedawnienia możliwości wydania decyzji w przedmiocie nienależnie pobranego świadczenia. Na dzień wydania wyroku termin przedawnienia upłynął już z pewnością za okres od czerwca 2022 r. do kwietnia 2023 r. Zgodnie z art. 286 § 1 i 3 p.p.s.a., termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt, po uprawomocnieniu się wyroku sądu. Biorąc pod uwagę termin do sporządzenia uzasadnienia wyroku (14 dni) oraz termin do wniesienia skargi kasacyjnej (30 dni od dnia doręczenia odpisu sentencji wyroku z uzasadnieniem), nie ma możliwości, aby wyrok uprawomocnił się przed końcem czerwca 2025 r. Jeżeli wyrok nie zostanie zaskarżone, akta administracyjne zostaną zwrócone nie wcześniej niż w lipcu 2025 r. W tej dacie organ nie będzie mógł już wydać decyzji merytorycznej w kwestii nienależnie pobranego świadczenia i będzie zobowiązany do umorzenia postępowania w tym przedmiocie. Należy jedynie na marginesie podkreślić, że z uwagi na wskazany powyżej moment upływu terminu przedawnienia (art. 25 ust. 6 u.p.p.w.d.), sąd nie mógł skorzystać z art. 145 § 3 p.p.s.a. i umorzyć postępowania administracyjnego. Wniosek skargi o wydanie przez sąd rozstrzygnięcia co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego wykracza poza kompetencje orzecznicze sądu administracyjnego, mające, w przypadku skarg na decyzje administracyjne, charakter wyłącznie kasacyjny (w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 145a § 1 p.p.s.a.), sprowadzające się jedynie do uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. W kwestii wniosku dowodowego zgłoszonego w skardze, sąd uwzględnił wniosek, przeprowadzając dowód uzupełniający z dokumentów dołączonych do skargi, co nie wymagało wydawania odrębnego postanowienia (art. 2452 Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Zwrot kosztów objął wynagrodzenie pełnomocnika, ustalone wg stawki minimalnej (skarżąca była zwolniona z mocy ustawy od kosztów sądowych; opłata skarbowa od pełnomocnictwa została uiszczona nienależnie, z uwagi na ustawowe wyłączenie obowiązku uiszczenia opłaty – art. 2 ust. 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej; Dz. U. z 2023 r., poz. 2111).