II SA/Lu 690/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia SO del. Arkadiusz Mrowiec (sprawozdawca), Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 września 2014 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka I. oddala skargę; II. przyznaje [...] E. O.-M. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) wynagrodzenie z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w wysokości 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Decyzją z dnia [...] marca 2013 r., znak: [...] wydaną na podstawie art. 3 pkt 23, art. 5 ust. 4 i art. 15b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) z upoważnienia Wójta Gminy K., Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w K. odmówił przyznania M. S. jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka – K. S. Po rozpoznaniu odwołania M. S., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., znak: [...] utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, powołując się na treść art. 15b, art. 3 pkt 2 i 2a oraz art. 3 pkt 23 ustawy o świadczeniach rodzinnych, podniósł, że z zaświadczenia lekarskiego z dnia 27 lutego 2013 r. załączonego do wniosku o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka wynika, że odwołująca pozostawała pod opieką medyczną od 25. tygodnia ciąży do porodu, zaś z odpisu skróconego aktu urodzenia wynika, że K. S. urodziła się dnia [...] lutego 2013 r. Kolegium wyjaśniło ponadto, że organ pierwszej instancji prawidłowo obliczył dochód rodziny M. S. osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, tj. w roku 2011, który w przeliczeniu na osobę wyniósł [...] zł i nie przekroczył kwoty kryterium dochodowego wynoszącego [...] zł. W wyniku analizy akt sprawy Kolegium stwierdziło, że wniosek M. S. o przyznanie jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka – K. S. został złożony w terminie, jednak mimo spełnienia przesłanki dochodowej odwołująca nie spełniła warunku określonego w art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ pozostawała pod opieką medyczną dopiero od 25. tygodnia ciąży do porodu. Z powyższego wynika, że organ prawidłowo ustalił, iż nie zachodzą okoliczności uzasadniające przyznanie M. S. przedmiotowej zapomogi. Organ odwoławczy dodał, że wnioskowane świadczenie nie jest uznaniowe i przyznawane jest jedynie w sytuacjach ściśle określonych przez ustawę, stąd trudna sytuacja materialna, w jakiej znalazła się rodzina M. S., nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Nie ma też znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy nieświadomość konieczności pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10. tygodnia ciąży do porodu. W skardze na powyższą decyzję M. S. zażądała jej uchylenia. Wskazała na trudną sytuację materialną i życiową rodziny, podkreślając, że nie ma środków do życia. Stwierdziła, że dobrze czuła się w czasie ciąży i nie miała wiedzy o obowiązujących przepisach, z których wynika, że ma się zgłosić do poradni ginekologicznej do 10. tygodnia ciąży. Odnosząc się do argumentów skargi Kolegium podniosło, że rozumie trudną sytuację, w jakiej znajduje się skarżąca wraz z rodziną, jednak przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób jednoznaczny określają przesłanki pozwalające na przyznanie wnioskowanego świadczenia. Nie budzi wątpliwości Kolegium, iż skarżąca nie spełniła jednej z nich, wobec czego odmowa przyznania świadczenia jest zasadna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji jest art. 15b ustawy o świadczeniach rodzinnych. W myśl ust. 1 i 2 tego przepisu, z tytułu urodzenia się żywego dziecka przyznaje się jednorazową zapomogę w wysokości 1.000 zł na jedno dziecko. Jednorazowa zapomoga przysługuje matce lub ojcu dziecka, opiekunowi prawnemu albo opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 1.922,00 zł. Wniosek o wypłatę jednorazowej zapomogi składa się w terminie 12 miesięcy od dnia narodzin dziecka, a w przypadku gdy wniosek dotyczy dziecka objętego opieką prawną, opieką faktyczną albo dziecka przysposobionego - w terminie 12 miesięcy od dnia objęcia dziecka opieką albo przysposobienia nie później niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia. Wniosek złożony po terminie organ właściwy pozostawia bez rozpoznania (art. 15b ust. 3 powołanej ustawy). Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ma dyspozycja art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, zgodnie z którym zapomoga, o której mowa w ust. 1, przysługuje, jeżeli kobieta pozostawała pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Zasadniczym celem wprowadzenia przyjętego przez prawodawcę rozwiązania polegającego na dodatkowym wsparciu finansowym rodziców w związku z narodzinami dziecka, jest zmotywowanie kobiet zachodzących w ciążę do jak najwcześniejszego zgłoszenia się do lekarza lub położnej, a w następnej kolejności - systematycznego zgłaszania się na kolejne badania kontrolne. Realizacja tego celu następuje wówczas, gdy kobieta ciężarna udaje się do właściwego lekarza lub położnej, celem przeprowadzenia pierwszego badania kontrolnego. Ze znajdującego się w aktach organu pierwszej instancji zaświadczenia lekarskiego z Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Szpitala w R. – Poradni Ginekologicznej, wystawionego w dniu [...] lutego 2013 r., które stało się podstawą ustaleń faktycznych poczynionych przez organy obu instancji, wynika, że M. S. (w dniu wystawienia zaświadczenia występująca pod nazwiskiem panieńskim – G.) pozostawała pod opieka medyczną od 25. tygodnia ciąży (k. 5). Powyższe zaświadczenie, sporządzone według wzoru opublikowanego w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 14 września 2010 r. w sprawie formy opieki medycznej nad kobietą w ciąży, uprawniającej do dodatku z tytułu urodzenia dziecka oraz wzoru zaświadczenia potwierdzającego pozostawanie pod tą opieką (Dz. U. Nr 183, poz. 1234), jest dla organu dowodem pozwalającym uznać spełnienie przesłanki umożliwiającej przyznanie wnioskowanego świadczenia. Treść takiego zaświadczenia podlega ocenie organu, w szczególności jeśli informacje w nim podane są kwestionowane lub mogą budzić wątpliwości. W niniejszej sprawie nie wystąpiły jednak okoliczności, które podawałyby w wątpliwość treść zaświadczenia, z którego wynika, że skarżąca nie dochowała warunku pozostawania pod opieką medyczną nie później niż od 10 tygodnia ciąży do porodu. Sądowi znana jest linia orzecznicza sądów administracyjnych, wedle której przy stosowaniu art. 15b ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych zachodzi konieczność dokonania przez organy ustaleń zarówno w zakresie dbałości kobiety o zdrowie w czasie ciąży (pozostawania w tym okresie pod opieką lekarską), jak również dołożenia przez kobietę należytej staranności w zakresie dochowania terminu poddania się tej opiece. Nie można bowiem wykluczyć, że z przyczyn niezależnych od woli i wiedzy kobiety nie będzie ona w stanie dochować określonego w art. 15b ust. 5 powołanej ustawy terminu poddania się opiece medycznej. Do takich przyczyn zaliczyć należy długi okres oczekiwania na wizytę lekarską pomiędzy datą rejestracji a wyznaczoną datą wizyty albo brak możliwości rozeznania przez kobietę ciąży w ciągu pierwszych 10 tygodni z uwagi na uwarunkowania osobnicze, fizjologiczne, czy zdrowotne (tak m. in. wyrok WSA w Poznaniu z 14 marca 2014 r., II SA/Po 1022/13, wyrok WSA w Krakowie z 20 listopada 2013 r., II SA/Kr 156/13, wyrok WSA w Szczecinie z 7 listopada 2013 r., II SA/Sz 735/13, wyrok WSA w Olsztynie z 7 listopada 2013 r., II SA/Ol 801/13, opublikowane w bazie orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie żadna ze wspomnianych wyżej przyczyn nie zaistniała. Zarówno bowiem z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] lutego 2013 r. (k. 31 akt organu drugiej instancji), jak i z treści odwołania od decyzji organu pierwszej instancji wynika, że skarżąca nie poddała się opiece medycznej aż do 25. tygodnia ciąży z uwagi na dobre samopoczucie oraz ze względu na to, że nie była świadoma, że konieczną przesłanką uzyskania wnioskowanego świadczenia jest pozostawanie pod opieką lekarską od 10. tygodnia ciąży. Nieznajomość prawa i dobre samopoczucie w ciąży nie należą do szczególnych okoliczności osobniczych, fizjologicznych, czy zdrowotnych zwalniających kobietę ciężarną ubiegającą się o przyznanie przedmiotowej zapomogi z obowiązku pozostawania pod opieką lekarską od 10. tygodnia ciąży. W związku z powyższym, mimo, iż skarżąca spełniła pozostałe przesłanki uzyskania jednorazowej zapomogi z tytułu urodzenia dziecka, tj. dochód jej rodziny nie przekraczał kryterium dochodowego określonego w art. 15b ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, a wniosek o przyznanie tego świadczenia został wniesiony w terminie, niespełnienie warunku pozostawania pod opieką lekarską od 10. tygodnia ciąży wykluczało przyznanie jej żądanej zapomogi. Stąd skargę na decyzję organu drugiej instancji należało oddalić jako niezasadną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 31 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji.