II SA/Lu 691/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Maciej Gapski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi K. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 3 lipca 2024 r., znak: SKO.41/2588/PO/24 w przedmiocie odmowy uchylenia postanowienia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z 3 lipca 2024 r., znak: SKO.41/2588/PO/2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie po rozpatrzeniu zażalenia K. W. (strona, skarżąca) na postanowienie Burmistrza K. D. z 29 kwietnia 2024 r. odmawiające uchylenia w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego postanowienia z 12 kwietnia 2023 r. o odmowie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w akcie własności ziemi z 24 listopada 1975 r., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Zaskarżonym postanowieniem, po rozpatrzeniu sprawy w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem z 12 kwietnia 2023 r. o odmowie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w akcie własności ziemi z 24 listopada 1975 r. Burmistrz K. D., na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 w zw. z art. 145 § 1 k.p.a., orzekł o odmowie uchylenia powyższego postanowienia, uznając, iż przedstawiony przez wnioskodawczynię dowód w postaci skorowidza działek z 1976 r. nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej sprostowania aktu własności ziemi. Nie została zatem, w ocenie organu, spełniona przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W wyniku rozpoznania zażalenia strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze na wstępie odniosło się do kwestii związanych ze wznowieniem postępowania administracyjnego. Organ przypomniał, że postępowanie w sprawie wznowienia postępowania przebiega w dwóch fazach. Złożenie wniosku o wznowienie postępowania rozpoczyna fazę pierwszą, to jest prowadzenie przez organ postępowania, wstępnego w sprawie wszczęcia postępowania wznowieniowego. W tej fazie organ bada, czy wniosek o wznowienie postępowania pochodzi od strony, czy jest on oparty na ustawowych przesłankach wznowienia, określonych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. oraz czy został wniesiony z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. Jeżeli wniosek o wznowienie postępowania pochodzi nie od strony, nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. bądź nie zostały zachowane terminy do jego złożenia przewidziane w art. 148 k.p.a., organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania zgodnie z art. 149 § 3 k.p.a. W przypadku, gdy organ oceni, iż wniosek pochodzi od strony, wskazuje przesłanki przewidziane w art. 145 § 1 i art. 145a k.p.a. oraz został wniesiony w terminie określonym art. 148 k.p.a., wówczas winien wznowić postępowanie, przechodząc do jego drugiej fazy, w której, po przeprowadzeniu postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, wydaje jedno z rozstrzygnięć przewidzianych w art. 151 § 1 lub § 2 k.p.a. W badanej sprawie strona (zwróciła "się do organu pierwszej instancji o wznowienie postępowania w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w akcie własności ziemi, zakończonego postanowieniem z 12 kwietnia 2023 r. Postanowieniem z 26 października 2023 r. Burmistrz K. D. odmówił wznowienia postępowania zakończonego w/w postanowieniem. Kolegium postanowieniem z 21 grudnia 2023 r. uchyliło powyższe postanowienie Burmistrza K. D. i wznowiło postępowanie. Decyzją z 23 stycznia 2024 r. Burmistrz K. D., na podstawie art. 151 § 1 k.p.a., odmówił uchylenia postanowienia z 12 kwietnia 2023 r. o odmowie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w akcie własności ziemi z 24 listopada 1975 r. Decyzja powyższa uchylona została przez Kolegium z uwagi na niewłaściwą formę rozstrzygnięcia, zaś sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ pierwszej instancji odmówił uchylenia w wyniku - wznowienia postępowania administracyjnego postanowienia z 12 kwietnia 2023 r. o odmowie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w akcie własności ziemi z 24 listopada 1975 r. W uzasadnieniu postanowienia organ podniósł, iż przedstawiony przez stronę dowód w postaci poświadczonego za zgodność, z oryginałem skorowidza działek z 1976 r. nie ma istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy dotyczącej sprostowania Aktu Własności Ziemi. Organ wskazał, iż w postępowaniu o sprostowanie AWZ organ dokonał kompleksowej analizy materiału dowodowego dotyczącego wniosku, w szczególności zaś akt postępowania uwłaszczeniowego dotyczącego gruntu położonego w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...] Złożony obecnie dowód jest dokumentem powstałym po dniu wydania decyzji uwłaszczeniowej, a zatem nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy o sprostowanie treści Aktu Własności Ziemi. Dowód ten jest dowodem nowym, istniał w dacie wydania postanowienia o odmowie sprostowania AWZ, nie był znany organowi, który wydał to postanowienie, jednak dowód ten nie jest istotny dla sprawy. Z uwagi na powyższe organ orzekł w oparciu o art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Zdaniem Kolegium powyższe rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Strona wystąpiła z żądaniem wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem z 12 kwietnia 2023 r. o odmowie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w akcie własności ziemi z 24 listopada 1975 r. z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. tj. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji (postanowienia), nieznane organowi, który wydał decyzję. W ocenie Kolegium, powyższa przesłanka wznowieniowa w niniejszej sprawie nie zachodzi. Dokonując oceny wniosku o sprostowanie aktu własności ziemi, organ pierwszej instancji oparł się na dokumentach, na podstawie których wydana została decyzja uwłaszczeniowa tj. dokumentach które powstały przed datą 24 listopada 1975 r., stwierdzając w wyniku ich zestawienia z decyzją, iż nie doszło do oczywistej omyłki pisarskiej w akcie własności ziemi, która podlegałaby sprostowaniu w trybie art. 113 § 1 k.p.a. Przedłożony przez stronę dokument w postaci skorowidza działek z 1976 r., pozyskany przez stronę 6 lipca 2023 r. (data poświadczenia dokumentu za zgodność z oryginałem przez pracownika organu Starostwa Powiatowego w P.), wskazuje wprawdzie na inną numerację działki objętej przedmiotowym aktem własności ziemi, jednakże jest do dokument powstały już po dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej. Nie mógł być on zatem wzięty pod uwagę tak w postępowaniu uwłaszczeniowym, jak też w postępowaniu w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w decyzji uwłaszczeniowej, nawet gdyby dokument ten znany był organowi administracji publicznej orzekającemu w sprawie. Dokument ten uznać należy zatem za nieistotny dla sprawy. Nie zgadzając się z postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 3 lipca 2024 r. strona złożyła skargę wnosząc o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je rozstrzygnięciem organu pierwszej instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zrzucono naruszenie: - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. i art. 8 k.p.a. poprzez w szczególności: - nie dokonanie oceny złożonych przez stronę dowodów, w szczególności pisma Starosty [...] z 5 września 2023 r. poprzez jego weryfikację w zakresie autentyczności, daty oraz ujętych w nim treści, - nie zwrócenie się organu pierwszej instancji oraz organu drugiej instancji do Starostwa Powiatowego w P. z zapytaniem czy i kiedy dokonano zmiany numeru działki [...] na numer działki [...] oraz w jaki sposób dokonano zmiany numeru tej działki i na podstawie jakich dokumentów, a następnie przeprowadzenie dowodu w tym zakresie, - nieustalenie i nie wyjaśnienie w oparciu o jaki dokument w Akcie Własności Ziemi wskazano, że J. C. i jego żona I. C. byli właścicielami działki nr [...] o pow. 0,62 ha skoro w protokole w sprawie ustalenia stanu posiadania gospodarstwa rolnego z 30 czerwca 1975 r. wskazano dwie działki nr [...] o pow. 0,39 ha i działki nr [...] o pow. 0,23 ha, tj. na stronie nr 3 tego protokołu brak jest informacji o połączeniu w/w działek w jedną o nr [...], a mimo tego w ocenie organu pierwszej instancji właściwy numer działki to [...] - wyjaśnienie zarówno przez organ pierwszej instancji jak też przez organ drugiej instancji dlaczego w ocenie Starostwa Powiatowego w P. właściwy numer działki to [...], a nie [...] - art. 145 § 1 k.pa. w zw. z art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. przez niezasadne przyjęcie, że w niniejszej sprawie nie zaszła żadna z przesłanek do wznowienia postępowania i orzeczenia co do istoty sprawy, przejawiające się w uznaniu dowodów przedstawionych przez stronę jako nie mających istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy - sprostowania Aktu Własności Ziemi. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podstawą odmowy sprostowania aktu własności ziemi z 24 listopada 1975 r., nr [...], wydanego przez Burmistrza K. D. stanowił art. 113 § 1 k.p.a., który umożliwia sprostowanie z urzędu i na wniosek błędów pisarskich i rachunkowych oraz innych oczywistych omyłek w wydanych przez ten organ decyzjach (a także w innych orzeczeniach). Pojęcie oczywistej omyłki nie zostało zdefiniowane w przepisach. Z uwagi na jego nieostry charakter podlega ono zatem wykładni. Zgodnie z powołanym przepisem, organ administracji publicznej może z urzędu lub na żądanie strony prostować w drodze postanowienia błędy pisarskie i rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanych przez ten organ decyzjach. W piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że oczywista omyłka pisarska to widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylna pisownia, widoczne, niezamierzone opuszczenie jednego lub więcej wyrazów. Inne oczywiste omyłki to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi, polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co widocznie jest niezgodne z myślą wyrażoną niedwuznacznie przez organ, a zostało wypowiedziane przez przeoczenie, niewłaściwy dobór słowa (tak: J. Borkowski (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 9 Wydanie, Wydawnictwo C.H. Beck, s. 551). W analogiczny sposób błędy pisarskie i rachunkowe, stanowiące rodzaj oczywistych omyłek objętych wskazanym wyżej przepisem, postrzegane są w orzecznictwie. Przykładowo, przez błąd pisarski rozumie się widoczne, wbrew zamierzeniu organu, niewłaściwe użycie wyrazu, widocznie mylną pisownię, czy też niezamierzone opuszczenie wyrazu. Natomiast inne oczywiste omyłki, to omyłki stojące na równi z błędami pisarskimi polegające na tym, że w decyzji wyrażono coś, co jest niezgodne z myślą organu; oczywista omyłka to błąd, który jednoznacznie wynika z zestawienia zebranego materiału dowodowego z treścią decyzji. (zob. np. wyrok NSA z dnia 30 maca 2005 r. sygn. OSK 1333/04, czy z dnia 26 czerwca 2012 r. sygn. II GSK 812/11- CBOS). Sprostowanie omyłki w trybie art. 113 § 1 k.p.a. nie może być traktowane jako sposób zmiany nieprawidłowego orzeczenia organu administracji. O ile zatem organ wydał rozstrzygnięcie zgodne ze swym zamiarem, to nawet gdyby okazało się ono błędne, nie można go sanować w drodze sprostowania, o którym mowa w art. 113 § 1 k.p.a. Tryb ten nie może bowiem prowadzić do nowej oceny stanu faktycznego lub prawnego sprawy. Oczywiście sprostowanie oczywistej omyłki w rozstrzygnięciu decyzji skutkować musi zmianą treści rozstrzygnięcia. Możliwe jest to jednak tylko wtedy, gdy tego rodzaju zmiana o charakterze czysto formalnym jest wynikiem stwierdzenia, że przy formułowaniu sentencji decyzji doszło do błędu pisarskiego lub innej oczywistej omyłki. Sprostowanie decyzji w trybie art. 113 § 1 k.p.a. nie może także prowadzić natomiast do ponownej merytorycznej oceny sprawy administracyjnej. Instytucja ta nie może być więc wykorzystywana jako sposób na merytoryczną zmianę decyzji. Oczywista omyłka z art. 113 § 1 k.p.a. to błąd, który jednoznacznie i w sposób oczywisty, a więc bez jakiegokolwiek merytorycznego badania sprawy, wynika z porównania materiału dowodowego stanowiącego podstawę do wydania decyzji z treścią decyzji. Takiego charakteru nie ma zaś błąd, który spornemu aktowi własności ziemi zarzuca strona skarżąca. W konsekwencji też prawidłowo Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało stanowisko organu pierwszej instancji, które sprowadzało się do odmowy sprostowania oczywistej omyłki w akcie własności ziemi nr [...] z 24 listopada 1975 r. poprzez wpisanie w wierszu trzynastym od góry, w miejsce dotychczasowego zapisu "nieruchomości (działek) oznaczonych w ewidencji gruntów obręb B. nr [...]" zapisem: "nieruchomości (działek) oznaczonych w ewidencji gruntów obręb B. nr [...]". Zgromadzona dokumentacja potwierdza, że istnieją wątpliwości co do tego, jaki numer powinna mieć działka objęta tym aktem, a skarżąca oczekuje wyjaśnienia okoliczności sprawy, które by te wątpliwości usunęło. Nie można jednak uznać, że wskazany w spornym akcie numer [...] jest wynikiem oczywistej omyłki, gdy nie można wykluczyć, że poprzez taką zmianę (sprostowanie) nastąpiłaby niedopuszczalna w tym trybie zmiana merytoryczna tego aktu w zakresie przedmiotowym. Rozbieżność ta jednakże sama w sobie nie pozwala na stwierdzenie, że to oznaczenie numeru działki w akcie własności ziemi było błędne, jak też że takie właśnie oznaczenie miało po stronie organu charakter oczywistej omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy organ pierwszej instancji oparł się na dokumentach na podstawie, których wydana została decyzja uwłaszczeniowa powstałych przed 24 listopada 1975 r. Przedłożony przez stronę dokument w postaci skorowidza działek z 1976 r., pozyskany przez stronę w dniu 6 lipca 2023 r. (poświadczenie dokumentu za zgodność z oryginałem w Starostwie Powiatowym) wskazuje inny numer działki objętej aktem własności ziemi, ale jak - słusznie zauważa organ – jest to dokument powstały po dacie wydania decyzji uwłaszczeniowej. Nie mógł być on wzięty pod uwagę tak w postępowaniu uwłaszczeniowym, nawet gdyby dokument ten znany był organowi orzekającemu w sprawie. Organ uznał ten dokument za nieistotny w sprawie. Jak wskazano już powyżej oczywista omyłka z art. 113 § 1 k.p.a. to błąd, który jednoznacznie i w sposób oczywisty, a więc bez jakiegokolwiek merytorycznego badania sprawy, wynika z porównania materiału dowodowego stanowiącego podstawę do wydania decyzji z treścią decyzji. W przedmiotowej sprawie takie materiał stanowiły akta uwłaszczeniowe, których treść w żaden sposób nie uzasadnia tezy, iż wpisanie w akcie własności ziemi numeru działki jako nr [...] było wynikiem oczywistej omyłki pisarskiej. Wniosku takiego nie uzasadnia również odwołanie się do dokumentu w postaci skorowidza działek z 1976 r., albowiem dokument ten nie stanowił materiału dowodowego w sprawie uwłaszczeniowej. W dacie wydania spornej decyzji uwłaszczeniowej dokument taki jeszcze w ogóle nie istniał w związku z czym nie może on stanowić uzasadnionej podstawy do uznania, że błąd zaistniały w akcie własności ziemi był jedynie wynikiem oczywistej omyłki pisarskiej. Trzeba mieć również na uwadze niski poziom prowadzonych w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku postępowań uwłaszczeniowych, w których tego typu sytuacje miały charakter częsty, a organy przy wydawaniu aktów własności ziemi poprzestawały niejednokrotnie jedynie na zdjęciach lotniczych nieruchomości lub pomiarach czołowych działek, nie sposób jest przyjąć, że brak formalnie dokonanego podziału nieruchomości, był okolicznością tego rodzaju, która z całą pewnością wykluczała wydanie przez organ aktu własności ziemi co do tego rodzaju działki. W żadnym przypadku nie można także przyjąć, że okoliczność taka może uzasadniać twierdzenie o oczywistości pomyłki organu, który w akcie własności ziemi wskazał numer działki, co do której nie przeprowadzono formalnego postępowania podziałowego. W sytuacji, gdy z pozostałych dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie wynika w żadnym stopniu, że wpisanie w akcie własności ziemi numeru działki jako "[...]" miało charakter oczywistego błędu pisarskiego lub rachunkowego lub też innej oczywistej omyłki w rozumieniu art. 113 § 1 k.p.a., stwierdzić należy, że organ utrzymując w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie odmawiające sprostowania aktu własności ziemi, nie naruszył także przepisów prawa materialnego. Należy podkreślić, że oczywista omyłka z art. 113 § 1 k.p.a. to błąd, który jednoznacznie i w sposób oczywisty, a więc bez jakiegokolwiek merytorycznego badania sprawy, wynika z porównania materiału dowodowego stanowiącego podstawę do wydania decyzji z treścią decyzji. W przypadku aktu własności ziemi podstawowym dokumentem stwierdzającym stan władania na gruncie stanowiły sporządzane w trakcie postępowania uwłaszczeniowego i stanowiące podstawę do wydania decyzji stwierdzającej nabycie własności nieruchomości, protokoły ustalenia posiadania gospodarstwa rolnego według stanu na dzień 4 listopada 1971 r. Gdyby więc z takiego protokołu oraz innych dokumentów stanowiących podstawę wydania aktu własności ziemi, takich jak np. szkice polowe, wynikał jeden ściśle określony i oznaczony numer ewidencyjny danej działki, zaś w akcie własności ziemi wpisano by numer różniący się nieznacznie, a więc np. jedną cyfrą, wówczas istniałyby podstawy do przyjęcia, że wpisanie w akcie własności ziemi numeru częściowo różniącego się od numeru wynikającego z zebranego w sprawie materiału dowodowego jest wynikiem błędu lub oczywistej omyłki pisarskiej. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie albowiem z protokołów ustalenia stanu posiadania nie wynika niezbicie, by działką którą posiadał J. C. według stanu na dzień 4 listopada 1971 i ustaleń organu była działka nr "[...]", a nie nr "[...] I tak jak wynika z akt sprawy w "Protokole z ustalenia posiadania gospodarstwa rolnego według stanu na dzień 30 czerwca 1975 r.", z widniejącym podpisem J. C., wpisano jako działkę podlegającą uwłaszczeniu działkę nr [...]. Zgromadzony materiał dowodowy nie daje więc podstaw do uznania, że wpisanie w akcie własności ziemi nr [...] było wynikiem oczywistej omyłki albowiem nie wynika z niego w żaden sposób, że rzeczywistą intencją organu było wydanie aktu własności ziemi na działkę nr [...], a nie działkę nr [...]. Powyższe wyklucza zaś możność sprostowania aktu własności ziemi we wskazywany przez stronę skarżącą sposób w trybie art. 113 § 1 k.p.a., co prawidłowo stwierdziły także w sprawie organy obu instancji. Z tych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) skargę oddalił.