II SA/Lu 699/15

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od wpisu sądowego od wniesionej skargi w sprawie ze skargi S. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lipca 2015 r., Nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przeniesienia pasieki p o s t a n a w i a odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżący, w zakreślonym terminie (data stempla pocztowego), na urzędowym formularzu druku PPF wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od wpisu sądowego od wniesionej skargi. Wnioski uzasadnił tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z matką i bratem, z którymi utrzymuje się z uprawy gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha o wartości [...] złotych, przynoszącego miesięczny dochód w kwocie [...] złotych netto. Ponadto skarżący oświadczył, że jest właścicielem lasu o powierzchni [...] ha o wartości [...] złotych oraz, iż w skład jego gospodarstwa rolnego wchodzi [...] sztuk trzody chlewnej oraz [...] sztuk bydła. Skarżący jest też właścicielem dwu ciągników rolniczych o łącznej wartości [...] złotych oraz osprzętu do nich o wartości [...] złotych. Do stałych zobowiązań i wydatków skarżący zaliczył kredyt o wysokości [...] złotych, ubezpieczenie maszyn – [...] złotych oraz ubezpieczenie upraw – [...] złotych. Pismem z dnia 12 listopada 2015 r. wezwano skarżącego do nadesłania aktualnego zaświadczenia z właściwego urzędu gminy wskazującego powierzchnię gospodarstwa rolnego w hektarach fizycznych i przeliczeniowych bądź aktualnej decyzji wymiarowej podatku rolnego; dokumentów źródłowych (np. faktury VAT, rachunki) za ostatnie trzy miesiące wskazujących wysokość wydatków związanych ze stałymi miesięcznymi kosztami utrzymania koniecznego ponoszonych przez skarżącego; wyciągów ze wszystkich posiadanych przez skarżącego rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie od września do listopada 2015 r.; umowę spłacanego przez skarżącego kredytu z harmonogramem jego spłaty oraz wskazania w jakim zakresie w ponoszeniu kosztów utrzymania koniecznego partycypują matka i brat. Odpowiadając na wezwanie pełnomocnik skarżącego nadesłał decyzję na łączne zobowiązanie pieniężne w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego oraz podatku od nieruchomości za 2015 r., z której wynika, że skarżący jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha fizycznych – [...] ha przeliczeniowych; umowę kredytu na rachunku bieżącym w złotych zabezpieczonego hipoteką [...] z dnia 11 maja 2015 r. udzielonego celem kredytowania produkcji rolnej na kwotę [...] złotych oraz ewidencję sprzedaży i zakupów z miesiąca września i października 2015 r. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ustalenie wystąpienia przesłanki przyznania prawa pomocy unormowanej w zacytowanym przepisie wymaga porównania możliwości finansowych strony wnoszącej o przyznanie prawa pomocy z wysokością obciążeń, które musi ponieść w związku z niniejszym postępowaniem. Wymaga to też oceny wpływu ponoszenia tych obciążeń na możliwość ponoszenia przez stronę kosztów utrzymania koniecznego. Skarżący osiąga dochody pozwalające mu spłacać zaciągnięte zobowiązania, ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe oraz jest właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha fizycznych – [...] ha przeliczeniowych. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2015 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidulnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2014 r. (M.P. z 2015 r. poz. 861) dochód ten wyniósł 2.506,00 złotych. Zatem gospodarstwo rolne skarżącego przynosi roczny dochód w kwocie [...] złotych, czyli miesięcznie wynosi on [...] złotych. Wpis sądowy od wniesionej skargi wynosi zaś 100 złotych. Jednocześnie należy mieć na uwadze, że spłata zaciągniętych zobowiązań prywatnoprawnych nie może uzasadniać przyznania skarżącemu prawa pomocy. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, że zobowiązania prywatnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi a takimi są opłaty sądowe, w tym wpis sądowy od wniesionej skargi (np. postanowienia NSA z dnia 8 lipca 2014 r., sygn. akt II OZ 671/14 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Przeniesienie ciężaru ponoszenia kosztów sądowych niniejszego postępowania na ogół obywateli, a to miałoby miejsce w przypadku przyznania skarżącemu prawa pomocy, aby mógł on spłacić zaciągnięte zobowiązania prywatnoprawne nie odpowiadałoby społecznemu poczuciu sprawiedliwości. Chroniłoby to, bądź też wzbogacało majątek prywatny skarżącego kosztem środków publicznych, które przeznaczane są na poczet pokrycia kosztów postępowania, aby zapewnić dostęp do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (por. postanowienie NSA z dnia 14 października 2014 r., sygn. akt II FZ 1509/14 czy z dnia 5 marca 2014 r., sygn. akt II FZ 247/14 – oba publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zwłaszcza, że porównanie wysokości miesięcznego dochodu skarżącego do wysokości wpisu sądowego od wniesionej skargi prowadzi do wniosku, iż dochód ten pozwala na wygospodarowanie środków finansowych, które mogą być przeznaczone na wpis sądowy od wniesionej skargi bez narażania skarżącego na uszczerbek w kosztach utrzymania koniecznego. Wpis sądowy od wniesionej skargi stanowi bowiem 1/30 część miesięcznych dochodów skarżącego. Należy zauważyć, że uchylenie się skarżącego od obowiązku nadesłania wyciągów ze wszystkich posiadanych rachunków bankowych i innych, na których gromadzone są środki pieniężne, obrazujących historię (przelewy, wpłaty, wypłaty) i salda tych rachunków w okresie od września do listopada 2015 r. oraz wskazania wysokości stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego (nie są takimi bowiem koszty produkcji rolnej) i tego w jakim zakresie w ich ponoszeniu partycypują jego matka i brat nie wpływa na ocenę zasadności wniosku skarżącego. Nadesłanie decyzji dotyczącej łącznego zobowiązania pieniężnego w sprawie wymiaru podatku rolnego, leśnego oraz podatku od nieruchomości za 2015 r. umożliwiło ustalenie wysokości dochodów skarżącego z uprawy gospodarstwa rolnego. Z faktu zaś, że dochód ten pozwala skarżącemu na poniesienie zarówno stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego jak i spłacanie zaciągniętego kredytu, przy uwzględnieniu, iż wykonanie obowiązku prywatnoprawnego nie może mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem publicznoprawnym, wynika, że niezależnie od rzeczywistej wysokości stałych miesięcznych kosztów utrzymania koniecznego skarżący jest w stanie uiści wpis od skargi bez uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego. Skoro bowiem jest w stanie bez uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego spłacać kredyt, a kwoty przeznaczane na ten cel powinny być w pierwszym rzędzie przeznaczone na ponoszenie kosztów sądowych, jest on w stanie bez uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego uiścić wpis od skargi. Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.