II SA/Lu 70/25

WyrokWSA w Lublinie2025-05-13

Skład orzekający: Jerzy Parchomiuk, Jacek Czaja, Grzegorz Grymuza

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy w przypadku, gdy wyrok sądu rodzinnego ustala opiekę naprzemienną nad dzieckiem, ale faktycznie opieka ta nie jest sprawowana przez jednego z rodziców, świadczenie wychowawcze powinno być przyznane w pełnej wysokości jednemu z rodziców, czy w wysokości połowy kwoty każdemu z rodziców?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zastosowanie przepisu o przyznaniu świadczenia wychowawczego w wysokości połowy kwoty każdemu z rodziców (art. 5 ust. 2a ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci) jest uzależnione nie tylko od istnienia orzeczenia sądu o opiece naprzemiennej, ale również od faktycznego sprawowania tej opieki przez oboje rodziców. Jeśli opieka naprzemienna nie jest faktycznie realizowana, świadczenie wychowawcze przysługuje w pełnej wysokości temu z rodziców, z którym dziecko faktycznie zamieszkuje i pozostaje na jego utrzymaniu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymującej w mocy decyzję ZUS o przyznaniu świadczenia wychowawczego w obniżonej wysokości (400 zł miesięcznie) z uwagi na orzeczenie sądu o opiece naprzemiennej nad dzieckiem. Skarżąca kwestionowała tę decyzję, twierdząc, że od lutego 2024 r. opieka naprzemienna nie jest faktycznie sprawowana, a dzieci mieszkają wyłącznie z nią. Wskazywała na przekazywanie części świadczenia byłemu mężowi, ale podkreślała, że ojciec dzieci nie sprawuje już nad nimi opieki.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i zasądził na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk, Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 maja 2025 r. sprawy ze skargi I. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 listopada 2024 r., znak sprawy: 010070/680/2513799/2024 (postępowanie: 457230835) w przedmiocie świadczenia wychowawczego I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza na rzecz skarżącej I. K. od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie decyzją z 10 grudnia 2024 r., znak sprawy: 010070/680/2513799/2024 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: Prezes ZUS), po rozparzeniu odwołania I. K. (dalej jako: skarżąca), utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej jako: ZUS) z 30 kwietnia 2024 r. w przedmiocie świadczenia wychowawczego na syna N. K., na okres świadczeniowy 2024/2025. Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy. Zgodnie z pismem z 19 marca 2024 r. ZUS przyznał skarżącej świadczenie wychowawcze na syna N. K. na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2024 r. w kwocie 800 zł miesięcznie. W kwietniu 2024 r. ZUS skierował do skarżącej żądanie złożenia wyjaśnień w związku z ustaleniem, że drugi z rodziców dziecka złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na ten sam okres, wskazując, że opieka nad dzieckiem jest wykonywana w sposób naprzemienny i dołączając wyrok (rozwodowy) Sądu Okręgowego w L. z 14 kwietnia 2022 r., sygn. akt [...], z którego wynika takie rozstrzygnięcie w zakresie opieki na dziećmi. W odpowiedzi skarżąca potwierdziła, że dotychczas opieka była sprawowana naprzemiennie przez rodziców, jednak zgodnie z ich ustaleniami, to skarżąca składała wnioski o świadczenie wychowawcze na obydwoje dzieci, a po otrzymaniu świadczeń za każdy miesiąc połowę kwoty przekazywała byłemu mężowi, na potwierdzenie czego złożyła potwierdzenia przelewów. Od lutego 2024 r. ojciec dzieci nie sprawuje już nad nimi opieki – dzieci zamieszkują ze skarżącą. Opieka naprzemienna nie jest realizowana. Decyzją z 30 kwietnia 2024 r. ZUS zmienił wysokość przyznanego skarżącej świadczenia wychowawczego na syna ustalając jego wysokość na kwotę 400 zł miesięcznie na okres od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. W uzasadnieniu organ powołał się na art. 5 ust. 2a ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2024 r. poz. 1576, ze zm.; dalej jako: u.p.p.w.d.), w świetle którego w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. ZUS wskazał, że orzeczenie sądu określające zasady sprawowania opieki nad dzieckiem jest dla organu wiążące. W odwołaniu od decyzji ZUS skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci oraz ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2024 r., poz. 572; dalej jako: k.p.a.). W uzasadnieniu podniosła analogiczną argumentację jak w piśmie złożonym w toku sprawy, stanowiącym odpowiedź na wezwanie ZUS. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 10 grudnia 2024 r. Prezes ZUS utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja organu drugiej instancji została sprostowana postanowieniem z dnia 10 lutego 2025 r. w zakresie omyłki w dacie (akta admin. – k. 153). W uzasadnieniu organ powołał się na art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. i stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji ZUS, z uwagi na to, że prawomocnym wyrokiem Sąd Okręgowy w L. powierzył wykonywanie władzy rodzicielskiej obydwojgu rodzicom w okresach tygodniowych tj. systemie opieki naprzemiennej. Treść wyroku Sądu jest wiążąca dla organów. W skardze do sądu administracyjnego I. K., reprezentowana przez pełnomocnika zawodowego, podniosła zarzuty naruszenia: (1) art. 7, art. 8 § 1 oraz art. 77 § 1 k.p.a., polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie zebranego materiału dowodowego, w tym w szczególności bez dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego niniejszej sprawy poprzez: (a) brak przeprowadzenia w sposób prawidłowy postępowania dowodowego i dokonania właściwych ustaleń na podstawie przedłożonych przez skarżącą dokumentów w postaci wydruku z rachunku bankowego oraz potwierdzeń przelewów; (b) brak wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy i wydanie decyzji na podstawie niekompletnego materiału dowodowego, bez zapoznania się ze stanowiskiem matki - skarżącej i wadliwego oparcia się wyłącznie na twierdzeniach ojca dzieci, a także brak aktywności organu w gromadzeniu materiału dowodowego, co w konsekwencji spowodowało wydanie błędnej decyzji w przedmiocie zmiany wysokości przyznanego świadczenia wychowawczego; (2) art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że wobec sprawowania opieki naprzemiennej w porównywalnych i powtarzających się okresach w 2024 r. i w 2025 r. w stosunku do N. K., matce małoletnich należy się wypłata połowy świadczenia wychowawczego. W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca zażądała uchylenia decyzji organów obydwu instancji oraz wydania rozstrzygnięcia co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego w całości albo uchylenia decyzji organów obydwu instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Ponadto wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego z dokumentów dołączonych do skargi w postaci wydruków przelewów. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej jako: p.p.s.a.). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, jej zgodność z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie decyzji następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że została wydana z istotnym naruszeniem przepisów prawa, skutkującym koniecznością jej uchylenia. Należy wskazać, że zgodnie z art. 4 ust. 1 u.p.p.w.d., celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych. Świadczenie wychowawcze przysługuje m. in. matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z zastrzeżeniem art. 5 ust. 2a (art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d.). Zgodnie z art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców rozwiedzionych, żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, kwotę świadczenia wychowawczego ustala się każdemu z rodziców w wysokości połowy kwoty przysługującego za dany miesiąc świadczenia wychowawczego. Wysokość świadczenia wychowawczego została określona ustawowo i w czasie wydawania decyzji wyniosła 800 zł na dziecko miesięcznie (art. 5 ust. 1 u.p.p.w.d.). W świetle art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d., ZUS może bez zgody strony zmienić lub uchylić prawo do świadczenia wychowawczego, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna mająca wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego, osoba nienależnie pobrała świadczenie wychowawcze lub wystąpiły inne okoliczności mające wpływ na prawo do świadczenia wychowawczego. Podstawową przesłanką przyznania świadczenia wychowawczego jest wspólne zamieszkiwanie dziecka z matką lub ojcem (wnioskodawcą) i pozostawanie na utrzymaniu matki lub ojca (art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d.). Jeżeli obydwoje rodzice spełniają tą przesłankę, dochodzi do zbiegu praw rodziców do świadczenia wychowawczego, który rozstrzygany jest w oparciu o art. 22 u.p.p.w.d. W przypadku rozwiedzionych rodziców dziecka, istnieje dodatkowe rozwiązanie – w postaci przyznania rodzicom świadczenia w połowie ustawowo określonej kwoty, pod warunkiem spełnienia przesłanek określonych w art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. Przepis ten nie zmienia jednak podstawowego warunku, wynikającego z art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d., tj. wspólnego zamieszkania dziecka z rodzicem i pozostawaniu na utrzymaniu rodzica, z uwzględnieniem warunków opieki naprzemiennej, ustalonej prawomocnym wyrokiem sądu. Ponadto również z treści art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. wynika jednoznacznie, że opieka naprzemienna ustalona wyrokiem sądu ma być rzeczywiście sprawowana (na co wskazuje sformułowanie "sprawowaną" w treści cytowanego przepisu), co koreluje z warunkiem wynikającym z art. 4 ust. 2 pkt 1 tej ustawy. Zastosowanie art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. jest uzależnione od spełnienia obydwu warunków (podstaw), wynikających z art. 4 ust. 2 pkt 1 u.p.p.w.d. oraz dodatkowego, wynikającego z art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., obejmującego również rzeczywiste sprawowanie opieki. Innymi słowy: nawet jeżeli istnieje wyrok rozwodowy ustalający opiekę naprzemienną rodziców nad dzieckiem (dziećmi), ale z ustalonego stanu faktycznego wynika, że opieka naprzemienna nie jest wykonywana – sprawuje ją wyłącznie jedno z rodziców, nie można zastosować art. 5 ust. 2a u.p.w.d., ponieważ rodzic nie sprawujący opieki nad dzieckiem nie spełnia warunków wynikających łącznie z obydwu tych przepisów – dziecko nie zamieszkuje z nim, a opieka naprzemienna nie jest sprawowana. Taki rodzic nie ma zatem w ogóle prawa do świadczenia wychowawczego. Tym samym – skoro art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. nie ma zastosowywania, rodzicowi, u którego dziecko wyłącznie zamieszkuje i który sprawuje opiekę – należy się świadczenie wychowawcze w pełnej wysokości, skoro nie ma podstaw do korygowanie jego wysokości w oparciu o analizowany przepis. Warto także zauważyć, że świadczenie wychowawcze w wysokości połowy kwoty należnego za dany miesiąc przysługuje obojgu rodzicom, jeżeli orzeczenie sądu w przedmiocie opieki nad dzieckiem przewiduje sprawowanie przez rodziców opieki nad wspólnym dzieckiem w porównywalnych i powtarzających się okresach, przy czym obowiązujące przepisy nie wymagają równego podziału obowiązków, czy czasu wykonywania opieki przez poszczególnych rodziców, ale sprawowaną opiekę ma cechować cykliczność i naprzemienność (por. m. in. wyrok NSA z dnia 29 kwietnia 2025 r., sygn. akt I OSK 1564/24 i cyt. tam orzecznictwo). Sprawowanie pełnej władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom nie jest równoznaczne ze sprawowaniem opieki (pieczy) naprzemiennej. Reasumując powyższe rozważania należy stwierdzić, że sprawowanie opieki przez obojga rodziców w sposób określony w art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. ma nie tylko wynikać z orzeczenia sądu, ale również musi być przez nich faktycznie realizowane. Jeżeli treść wyroku rozwodowego lub postanowienie w zakresie sprawowania opieki nad dzieckiem nie ma odzwierciedlenia w rzeczywistości, to art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. nie znajduje zastosowania i następuje powrót do zasad ogólnych przyznania świadczenia wychowawczego – wynikających z art. 4 u.p.p.w.d., nawet jeżeli istnieje orzeczenie ustalającego opiekę naprzemienną, które nie jest faktycznie realizowane. Na gruncie przepisów ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, w tym przede wszystkim art. 4 ust. 2 pkt 1 i art. 5 ust. 1 u.p.p.w.d., zasadą pozostaje przysługiwanie całości świadczenia jednemu z rodziców, a wyjątkiem od tej zasady jest przypadek określony w art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. W sytuacji, gdy ze względu na brak orzeczenia ustalającego opiekę naprzemienną lub brak faktycznego sprawowania przez rodziców opieki naprzemiennej, nie ma zastosowania wyjątek określony w art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. następuje powrót do zasady ogólnej, tj. przysługiwania całości świadczenia temu z rodziców, który w całości sprawuje opiekę na dzieckiem. Rodzicowi, który w pełni sprawuje opiekę na dzieckiem, przysługuje świadczenie w pełnej wysokości – gdyż przyjęcie, że w takiej sytuacji przysługuje jedynie połowa świadczenia byłoby niezgodne z celem ustawy i rażąco sprzeczne z dobrem dziecka. Jedynie ubocznie warto zasygnalizować, że odrębną sytuacją, wymagającą pogłębionej analizy jest stan, gdy jeden z rodziców uniemożliwia drugiemu sprawowanie opieki naprzemiennej. Wobec faktu, że matka i ojciec dziecka złożyli wnioski o przyznanie świadczenia wychowawczego na wspólne dziecko na ten sam okres zaistniała podstawa do rozważenia czy spełniła się hipoteza art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. W realiach niniejszej sprawy nie budzi wątpliwości, że sąd orzekając rozwód skarżącej i ojca dziecka ustalił "pieczę naprzemienną stron" w systemie tygodniowym poczynając od poniedziałku do niedzieli (pkt II sentencji wyroku SO w L. z 14 kwietnia 2022 r.). Jest to ostatnie orzeczenie sądu rodzinnego dotyczące pieczy (opieki) nad małoletnim N. K. Stan faktyczny sprawy jest jednak bardziej skomplikowany i organy powinny uwzględnić dodatkowe fakty. W tym celu powinny korzystać z wszelkich dostępnych środków dowodowych, w tym wywiadu przeprowadzonego w trybie art. 15 ust. 1 u.p.p.w.d. Organy powinny w szczególności ustalić czy toczy się postępowanie przed sądem rodzinnym dotyczące sprawowania opieki nad synem skarżącej oraz przede wszystkim wyjaśnić, czy w spornym okresie 2024-2025 opieka nad synem stron była faktycznie naprzemiennie realizowane przez oboje rodziców, czy też sprawowała ją wyłącznie skarżąca. O ile okazałoby się, że w spornym okresie od 1 czerwca 2024 r. do 31 maja 2025 r. opiekę nad synem faktycznie sprawowała wyłącznie skarżąca to uznać należałoby, że w sprawie nie ma zastosowania wyjątek określony w art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. oraz, że tym samym skarżąca zachowała prawo do całości świadczenia wychowawczego, a nie tylko połowy jego kwoty. Organ tych okoliczności nie wyjaśnił pomimo, że na gruncie istniejącego w sprawie materiału dowodowego, budziły one wątpliwości. Należy bowiem zauważyć, że skarżąca w piśmie z 29 kwietnia 2024 r. (k. 34 akt admin.) wskazała, że od lutego 2024 r. dzieci nie mieszkają z ojcem i opieka naprzemienna nie jest realizowana. Wyjaśniła, że "dzieci nie chcą przebywać z tatą, poza kilkunastogodzinnymi spotkaniami, ojciec nie płaci na utrzymanie dzieci na ten moment". Oznacza to, że skarżąca w toku postępowania podnosiła okoliczności, które wymagają wyjaśnienia i są istotne dla wydania rozstrzygnięcia. Warto również zauważyć, że na rozprawie w dniu 13 maja 2025 r. (protokół – k. 33 akt sądowych) skarżąca oświadczyła, że w 2024 r. syn przebywał u niej od lutego do sierpnia, później opieka była wykonywana naprzemiennie, zaś od stycznia do marca 2025 r. dziecko przebywało tylko z matką. W sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 w związku z art. 80 k.p.a. przez niewyczerpujące zebranie i nierozpatrzenie całości materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładanego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Podkreślić należy, że w toku każdego postępowania administracyjnego obowiązkiem organu jest zebranie kompletnego materiału dowodowego, który następnie winien zostać poddany rzetelnej ocenie i weryfikacji, celem ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz załatwienia sprawy. Organ na podstawie całokształtu materiału dowodowego powinien ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. W uzasadnieniu decyzji organ ma obowiązek wyjaśnić wszystkie przesłanki natury faktycznej i prawnej, które zadecydowały o podjęciu takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. W przedmiotowej sprawie nie ustalono stanu faktycznego istotnego do podjęcia decyzji. Powyższy błąd organów stanowi nie tylko naruszenie zasady prawdy materialnej poprzez całkowite pominięcie (niewyjaśnienie) okoliczności istotnej dla rozstrzygnięcia sprawy, ale jednocześnie naruszenie prawa materialnego poprzez wadliwe zastosowanie art. 4 ust. 2 pkt 1 i art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. Ponadto Sąd z urzędu dostrzegł istotne naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 i § 3 k.p.a. Obydwie decyzje nie zawierają wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, co stanowi naruszenie art. 107 § 1 pkt 4 k.p.a.. Tym samym również wadliwe, bo niepełne, szczątkowe, jest uzasadnienie prawne decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Organ pierwszej instancji wskazał podstawę prawną rozstrzygnięcia na końcu decyzji – jako ustawę o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci. Jest to oczywisty błąd, gdyż nigdy podstawą prawną decyzji administracyjnej nie jest cały akt prawny, ale konkretne jednostki redakcyjne w nim zawarte, statuujące normy prawne mające podstawę do kwalifikacji prawnej ustalonego w sprawie stanu faktycznego i ustalenia konsekwencji tej kwalifikacji. Podstawę prawną rozstrzygnięć można odszukać jedynie w treści uzasadnień decyzji organów, co nie jest rozwiązaniem prawidłowym. W świetle art. 107 § 1 k.p.a. podstawa prawna i uzasadnienie prawne to odrębne elementy decyzji. Organ drugiej instancji tego błędu nie zweryfikował. Odnosząc się do treści uzasadnień decyzji Sąd zauważył, że w kwestii zmiany prawa do świadczenia pielęgnacyjnego organy obydwu instancji powołują art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., przepis ten nie jest jednak podstawą rozstrzygnięcia w tym zakresie, lecz reguluje jedną z przesłanek prowadzących do rozstrzygnięcia. Właściwą podstawą jest art. 27 ust. 1 u.p.p.w.d. Przepis ten nie został w ogóle powołany w zaskarżonych decyzjach. W konsekwencji nie wyjaśniono, zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., podstawy prawnej decyzji. Decyzja Prezesa ZUS została wydana z istotnym naruszeniem przepisów procesowych, a także materialnoprawnych. W konsekwencji Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c. W zakresie wskazań co do dalszego postępowania (art. 153 p.p.s.a.) należy stwierdzić, że obowiązkiem organu będzie ustalenie czy w spornym okresie rodzice N. K. faktycznie sprawowali nad nim opiekę naprzemienną wynikającą z wyroku rozwodowego. Kwestia ta determinuje możliwość zastosowania rozwiązania przyjętego w art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d. Jeżeli zaś ta opieka naprzemienna nie była sprawowana, świadczenie wychowawcze przysługuje na zasadach ogólnych w pełnej wysokości temu z rodziców, z którym dziecko mieszka i na którego utrzymaniu pozostaje (niezależnie od treści wyroku). Jeżeli rodzic, co do którego orzeczono opiekę naprzemienną, nie wywiązuje się ze swojego obowiązku i prawa tj. nie sprawuje tej opieki, to świadczenie wychowawcze mu nie przysługuje. Niniejsza sprawa nie dotyczy świadczeń nienależnie pobranych. Skarżąca podniosła jednak okoliczność przekazywania na rzecz ojca dziecka połowy świadczeń. Jeżeli kwestia ta pojawi się również w kontekście dalszego pobierania świadczenia, to należy stwierdzić, że takie działanie strony nie ma doniosłego znaczenia. Zgodnie z prawidłowo stosowanymi przepisami art. 4 ust. 2 pkt 1 i art. 5 ust. 2a u.p.p.w.d., jeżeli w okresie świadczeniowym stan faktyczny odpowiada treści wyroku rozwodowego, a rodzice sprawują faktycznie opiekę naprzemienną nad dziećmi, to prawo skarżącej jest ograniczone do połowy ustawowo określonej kwoty świadczenia i nie ma prawa do pełnej wysokości kwoty, nie może zatem dysponować faktycznie tym, co jej nie przysługuje. Kwestie przekazywania środków między rodzicami nie mają znaczenia dla ustalenia prawa do świadczenia, kształtowanego obowiązującymi przepisami. Należy podkreślić, że z akt sprawy nie wynika porozumienie stron w zakresie takiego podziału (poza dorozumianym, wynikającym z dotychczasowego dokonywania przelewów bankowych w zakresie – jak wywodzi skarżąca – części świadczenia). Natomiast wystąpienie przez ojca z wnioskiem o przyznanie świadczenia niewątpliwie wskazuje, że nie akceptuje takiego sposobu rozliczania świadczenia. Wniosek skargi o wydanie przez sąd rozstrzygnięcia co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącej prawa do świadczenia wychowawczego wykracza poza kompetencje orzecznicze sądu administracyjnego, mające, w przypadku skarg na decyzje administracyjne, charakter wyłącznie kasacyjny (w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 145a § 1 p.p.s.a.), sprowadzające się jedynie do uchylenia lub stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. W kwestii wniosku dowodowego zgłoszonego w skardze, sąd uwzględnił wniosek, przeprowadzając dowód uzupełniający z dokumentów dołączonych do skargi, co nie wymagało wydawania odrębnego postanowienia (art. 2452 Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 106 § 5 p.p.s.a.). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Zwrot kosztów objął wynagrodzenie pełnomocnika, ustalone wg stawki minimalnej (skarżąca była zwolniona z mocy ustawy od kosztów sądowych; opłata skarbowa od pełnomocnictwa została uiszczona nienależnie, z uwagi na ustawowe wyłączenie obowiązku uiszczenia opłaty – art. 2 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej; Dz. U. z 2023 r., poz. 2111).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło