II SA/Lu 700/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Marcinowski, Sędziowie Sędzia SO del. Robert Hałabis (sprawozdawca),, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Protokolant Starszy referent Agata Jakimiuk, po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. W. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/LU 1177/03 dotyczącej odmowy przyznania uprawnień kombatanckich p o s t a n a w i a I. odrzucić skargę; II. przyznać [...] A.S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy), w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Decyzją z dnia [...] września 1999 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] odmówił J. W. przyznania uprawnień kombatanckich. Po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia [...] marca 2000 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 1999 r. Wyrokiem z dnia 16 stycznia 2001 r. Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Lublinie w sprawie sygn. akt II SA/Lu 441/00 uchylił decyzję z dnia [...] marca 2000 r. Ponownie rozpoznając sprawę organ decyzją z dnia [...] września 2001 r. ponownie utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] września 1999 r. Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2002 r. Naczelny Sąd Administracyjny OZ w Lublinie w sprawie sygn. akt II SA/Lu 1789/01 oddalił skargę J. W. na decyzję z dnia [...] września 2001 r. Decyzją z dnia [...] maja 2003 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] odmówił uchylenia decyzji z dnia [...] września 1999 r. oraz utrzymującej ją w mocy decyzji z dnia [...] września 2001 r. Kolejną decyzją z dnia [...] lipca 2003 r. organ orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji z dnia [...] maja 2003 r. Wyrokiem z dnia 16 września 2004 r. w sprawie sygn. akt II SA/Lu 1177/03, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] lipca 2003 r. Powyższe orzeczenie stało się prawomocne z dniem [...] maja 2005 r. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją ostateczną z dnia [...] września 2001 r., a następnie utrzymał je w mocy postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. Wyrokiem z dnia 5 lipca 2012 r. w sprawie sygn. akt II SA/Lu 136/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. W dniu 27 lipca 2012 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wpłynęła skarga J. W. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem tego Sądu z dnia 16 września 2004 r. w sprawie sygn. akt II SA/Lu 1177/03. Powołując podstawy wznowienia postępowania skarżący wskazał w pierwszej kolejności na pozbawienie go należytej reprezentacji. Uzasadniając podstawę wznowienia skarżący podniósł, że od kilkudziesięciu lat leczy się psychiatrycznie, a do tego jego podeszły wiek ograniczał mu możliwość podejmowania trafnych decyzji co miało wpływ na wynik postępowania. Skarżący starał się o przyznanie mu adwokata z urzędu, ale sąd odmówił przyznania tej formy pomocy, pozbawiając tym samym możliwości skutecznego działania, co doprowadziło do sytuacji, że skarżący nie był należycie reprezentowany. Ponadto skarżący powołał się również na podstawę wznowienia wynikającą z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego (art. 272 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. z 2012 r., poz. 270, z późn. zm., dalej jako "p.p.s.a."). W ocenie skarżącego podstawa ta w jego sprawie wynika z rezolucji Zgromadzenia Ogólnego Organizacji Narodów Zjednoczonych nr 60/07 z dnia 1 listopada 2005 r. Rezolucja ta ustanowiła Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu i jest wyrazem sprzeciwu wobec zaprzeczania holokaustowi jako faktowi historycznemu. Całe zaś postępowanie w sprawie skarżącego zmierzało do zaprzeczenia holokaustowi, a więc godziło w postanowienia wspomnianej rezolucji. Ponadto w ocenie skarżącego rezolucja ONZ jest środkiem dowodowym wskazującym na takie okoliczności faktyczne, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy skarżącego, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, co oznacza, że wystąpiła także przesłanka wznowienia określona w art. 273 § 2 p.p.s.a. Powołując okoliczności potwierdzające zachowanie terminu skarżący podniósł, że dopiero na początku lipca 2012 r. dowiedział się o wspomnianej rezolucji ONZ i jej znaczeniu dla rozstrzygnięcia jego sprawy. Kierownik Urzędu ds. Kombatantów i Osób Represjonowanych nie udzielił merytorycznej odpowiedzi na skargę o wznowienie postępowania sądowego, ograniczając się jedynie do nadesłania akt administracyjnych sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: W świetle art. 270 p.p.s.a., w przypadkach przewidzianych w Dziale VII można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem sądu administracyjnego. Wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego prowadzi do obalenia prawomocnych orzeczeń sądu administracyjnego (art. 170 p.p.s.a.), dlatego jest dopuszczalne tylko przy spełnieniu ściśle określonych warunków. Wśród nich, dla rozpoznawanej sprawy, kluczowego znaczenie mają dwa. Po pierwsze, skarga o wznowienie postępowania musi się opierać na ustawowej podstawie wznowienia, to jest okolicznościach wymienionych enumeratywnie w art. 271, 272 i 273 p.p.s.a. Po drugie, skarga o wznowienie jest ograniczona terminem trzymiesięcznym, liczonym – co do zasady – od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji – od dnia, w którym o orzeczeniu dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Analizując wniesioną przez J. W. skargę o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 września 2004 r. w sprawie sygn. akt II SA/Lu 1177/03 należy stwierdzić, że nie zostały spełnione przesłanki jej dopuszczalności. Jako pierwszą podstawę wznowienia skarżący wskazał, że został "pozbawiony należytej reprezentacji". To niezbyt precyzyjne określenie zawarte w skardze wskazuje na jedną z tzw. podstaw nieważnościowych wznowienia określonych w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. W przypadku omawianej podstawy wznowienia, skargę o wznowienie należy wnieść w terminie 3 miesięcy od dnia, w którym strona dowiedziała się o orzeczeniu (art. 277 p.p.s.a.). Z akt sprawy o sygn. III SA/Lu 1177/03, w której to skarżący żąda wznowienia postępowania wynika, że na rozprawie, po której zapadł wyrok z dnia 16 września 2004 r. nikt się nie stawił, jednak w dniu 20 września 2004 r. skarżący J. W. osobiście wystąpił z wnioskiem o doręczenie odpisu wspomnianego wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem (tom I; k. 62 powołanych akt sprawy). W tej sytuacji najpóźniej w dniu 20 września 2004 r. skarżący wiedział już o zapadłym w jego sprawie orzeczeniu, wobec czego skarga o wznowienie postępowania w tej sprawie, oparta na podstawie pozbawienia możliwości działania lub braku należytej reprezentacji mogła być wniesiona w terminie do dnia 20 grudnia 2004 r. Tymczasem oceniana w niniejszym postępowaniu skarga o wznowienie postępowania sądowego została wniesiona po upływie blisko 8 lat od dnia, kiedy skarżący dowiedział się o orzeczeniu, zatem żadną miarą nie można było przyjąć, aby zachowany został 3-miesięczny termin, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. Całkowicie chybionym argumentem jest powoływanie się przez skarżącego na przepis art. 278 p.p.s.a., jako przesądzającego o zachowaniu terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowego. Zgodnie z tym przepisem po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia nie można żądać wznowienia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Cytowany przepis wprowadza dodatkowy, materialnoprawny termin ograniczający możliwość wznowienia postępowania. Jego relacja w stosunku do terminu procesowego wniesienia skargi o wznowienia postępowania z art. 277 p.p.s.a. jest taka, że skarga o wznowienie, wniesiona po upływie 5 lat od uprawomocnienie się orzeczenia, będzie co do zasady niedopuszczalna, nawet jeśli skarżący zachowa termin 3-miesięczny, liczony według zasad wskazanych w art. 277 p.p.s.a. Skarżący nie dochował terminu wniesienia skargi o wznowienie określonego w art. 277 p.p.s.a., zatem kwestia upływu 5-letniego terminu wskazanego w art. 278 nie ma żadnego znaczenia. Dalsze podstawy wznowienia postępowania sądowego skarżący wiązał z podjętą przez Organizację Narodów Zjednoczonych rezolucją nr 60/07 z dnia 1 listopada 2005 r. ustanawiającą Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu. Skarżący próbuje wywieść, że podjęcie tej rezolucji stanowi spełnienie przesłanki wznowienia, o której mowa w art. 272 § 3 p.p.s.a. W świetle tego przepisu, można żądać wznowienia postępowania, gdy potrzeba taka wynika z rozstrzygnięcia organu międzynarodowego działającego na podstawie umowy międzynarodowej ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską. Trzymiesięczny termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania biegnie w tym przypadku od dnia doręczenia stronie lub jej pełnomocnikowi rozstrzygnięcia organu międzynarodowego. Argumentacja skarżącego w tym zakresie jest całkowicie chybiona, bowiem wspomniana rezolucja ONZ nie stanowi żadnego rozstrzygnięcia organu międzynarodowego i żadną miarą nie może stanowić podstawy wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym. Całkowicie chybiony jest też wywód skarżącego, w którym usiłuje on nadać podjęciu rezolucji charakter przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem można żądać wznowienia w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Odnosząc się do tego argumentu trzeba zwrócić uwagę, że nie ma żadnego związku pomiędzy podjętą przez ONZ rezolucją a wydawanymi w sprawie skarżącego decyzjami Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Organ odmówił przyznania skarżącemu uprawnień kombatanckich z powodu braku spełnienia przesłanek ustawowych, które nie mają nic wspólnego z negowaniem historycznego faktu holokaustu. Przedmiotem sprawy przed sądem administracyjnym, której wznowienia żądał skarżący była decyzja Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmawiająca uchylenia wcześniejszych decyzji, wydana w trybie art. 154 k.p.a. Przesłanki na których opierały się decyzje organu i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 września 2004 r. nie mają nic wspólnego z treścią rezolucji ONZ. Dodatkowo należy zauważyć, że skarżący do skargi dołączył pismo Ministerstwa Sprawiedliwości Departamentu Praw Człowieka, datowane na [...] lub [...] stycznia 2010 r. (data dzienna częściowo niewidoczna), informujące go o wspomnianej rezolucji ONZ. Wynika z tego, że o rezolucji dowiedział się nie w lipcu 2012 r., lecz w styczniu 2010 r. Nawet przy najkorzystniejszej dla skarżącego interpretacji, najpóźniej w tej ostatniej dacie wiedział już o przesłance, która w jego ocenie stanowi podstawę wznowienia, zatem skarga o wznowienie na nią się powołująca byłaby i tak wniesiona ponad dwa lata po upływie terminu liczonego od dnia powzięcia wiadomości o podstawie wznowienia (art. 277 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 281 zd. 1 p.p.s.a., na rozprawie wyznaczonej celem rozpoznania skargi o wznowienie postępowania sąd rozstrzyga przede wszystkim o dopuszczalności wznowienia i odrzuca wniosek, jeżeli brak ustawowej podstawy wznowienia albo termin do wniesienia skargi nie został zachowany. Obydwie przesłanki odrzucenia wystąpiły w niniejszej sprawie. Odnośnie pierwszej z nich – skarga została wniesiona po terminie, co do pozostałych – obiektywnie nie zachodziły ustawowe podstawy wznowienia postępowania. Ostatecznie reprezentujący skarżącego pełnomocnik ustanowiony z urzędu w ramach prawa pomocy stwierdził, że nie jest w stanie wskazać ustawowej podstawy prawnej wznowienia, ani zachowania terminu do wniesienia skargi. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę o wznowienie postępowania sądowego na podstawie art. 281 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów postępowania znajduje uzasadnienie w przepisach art. 205 § 2 p.p.s.a. w zawiązku z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 19 pkt 1 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). Na przyznane w pkt II wyroku od Skarbu Państwa na rzecz reprezentującego skarżącego pełnomocnika koszty tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu, składa się wynagrodzenie w wysokości stawki minimalnej wraz z podatkiem od towarów i usług.