II SA/Lu 71/15
WyrokWSA w Lublinie2015-10-08
Skład orzekający: Marta Laskowska-Pietrzak, Witold Falczyński, Grażyna Pawlos-Janusz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy K. T., jako właściciel działek sąsiadujących z działką nr [...] uznaną za mienie gromadzkie, posiada interes prawny do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Starosty w przedmiocie uznania tej działki za mienie gromadzkie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący K. T. nie posiada legitymacji do żądania stwierdzenia nieważności decyzji Starosty, ponieważ nie udowodniono, że działka nr [...] została wydzielona z jego nieruchomości i tym samym narusza jego interes prawny. Analiza dokumentów, w tym aktów notarialnych dotyczących obrotu działkami nr [...] i [...], wykazała, że ich łączna powierzchnia pozostała niezmienna, co wyklucza możliwość wydzielenia z nich działki nr [...]. W związku z tym, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji było bezprzedmiotowe z powodu braku legitymacji procesowej skarżącego.Stan faktyczny
K. T. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Starosty z 2002 r. uznającej działkę nr [...] za mienie gromadzkie, twierdząc, że działka ta została wydzielona z jego nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania, uznając K. T. za stronę nieposiadającą interesu prawnego. Po uchyleniu tej decyzji przez WSA, Kolegium przeprowadziło postępowanie wyjaśniające, które potwierdziło, że działka nr [...] istniała co najmniej od 1973 r. i nie została wydzielona z działek K. T., których łączna powierzchnia pozostała niezmienna. W konsekwencji, Kolegium uchyliło swoją decyzję o odmowie i umorzyło postępowanie. K. T. zaskarżył tę decyzję do WSA, zarzucając naruszenie art. 28 kpa.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Specjalista Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 8 października 2015 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją nr [...] z dnia [...] po rozpatrzeniu wniosku K. T. o ponowne rozpatrzenie sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa uchyliło w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego nr [...] z dnia [...] r. i umorzyło w całości postępowanie pierwszej instancji wszczęte na wniosek K. T..
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Samorządowe Kolegium Odwoławcze przedstawiło następujący stan sprawy.
Decyzją z dnia [...] r. nr [...]. działający z upoważnienia Starosty [...] Kierownik Wydziału Geodezji Kartografii, [...] i Nieruchomości, orzekł o uznaniu za mienie gromadzkie działek: nr [...], [...] o łącznej pow. 1,10 ha położonych w miejscowości W. P., gm. Z.. Podstawą prawną powyższej decyzji były przepisy art. 3 i 8 ust. 1 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2000 r., Nr 98. poz. 1071).
W dniu 23 stycznia 2012 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wpłynął wniosek K. T. o stwierdzenie nieważności powyższej decyzji Starosty [...] w części dot. uznania dz. nr [...] za mienie gromadzkie.
Postanowieniem z dnia 6 sierpnia 2012 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności z uwagi na to, że wnioskodawca nie jest stroną. Postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2013 r. nr [...], wydanym w postępowaniu zażaleniowym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy wcześniejsze postanowienie.
Wyrokiem z dnia 4 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Lu 591/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego.
W uzasadnieniu powyższego wyroku Sąd wskazał, że jeżeli z wniosku w sposób oczywisty nie wynika, czy wnioskodawca ma interes prawny w żądaniu stwierdzenia nieważności decyzji to organ jest zobowiązany do wszczęcia postępowania i ustalenia tego w postępowaniu wyjaśniającym.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w wykonaniu zaleceń Sądu zawiadomieniem z dnia 23 czerwca 2014 r. nr [...], wszczęło postępowanie w sprawie, umożliwiło również stronie zapoznanie się z materiałem dowodowym.
Następnie decyzją z dnia [...] r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia 18 lutego 2002 r. z uwagi na to, że wnioskodawca nie jest stroną postępowania.
Działający w imieniu K. T. profesjonalny pełnomocnik wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W uzasadnieniu wniosku podniósł, że działka nr [...] została naniesiona na mapy ewidencyjne dopiero po wydaniu decyzji Starosty o uznaniu jej za mienie gromadzkie i stwierdzeniu następnie na jej podstawie, decyzja Wojewody L. z dnia 29.04.2002 r., iż działka ta jako mienie gromadzkie stanowi własność G. Z.. Świadczy o tym wypis i wyrys z ewidencji gruntów i budynków sprzed wydania obydwu decyzji i po ich wydaniu. Z powyższego dokumentu wynika, że działkę nr [...] wydzielono po 1992 r. z działki nr [...] stanowiącej obecnie własność skarżącego. Pełnomocnik wnioskodawcy podniósł również, że uznanie określonego mienia za mienie gromadzkie na podstawie art. 3 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych dokonywane było na dzień wejścia w życie ustawy tj. na 5 lipca 1963 r. Ustalenie przynależności danej nieruchomości do wspólnoty lub mienia gromadzkiego wymagało wydania decyzji. Jeżeli do dnia 5 lipca 1963 r. nieruchomości lub ich części stanowiące w pewnym okresie wspólnotę gruntowa zostały prawnie lub faktycznie przekazane na cele publiczne lub społeczne nie mogły zostać zaliczone do wspólnoty gruntowej w rozumieniu ustawy. W konsekwencji decyzja wydana w oparciu o art. 3 ustawy mogła jedynie rozstrzygać czy majątek stanowił wspólnotę czy też mienie gromadzkie. Przedłożone przez wnioskodawcę dokumenty jednoznacznie wskazują na brak uwidocznienia działki nr [...] na mapie ewidencyjnej. Dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków są podstawą planowania gospodarczego, przestrzennego, wymiaru podatków, oznaczania nieruchomości w księgach wieczystych, skoro nieruchomość nie była naniesiona na mapę ewidencyjną to jak mogła zostać uznana za istniejącą na tym obszarze, a tym samym przekazana prawnie i faktycznie na cele publiczne lub społeczne. Zdaniem pełnomocnika wobec tak drastycznych braków w dokumentacji nie ma podstaw do uznania działki nr [...] za mienie gromadzkie. Zatem Starosta Z., rozpoznając wniosek G. Z., zaniechał przeprowadzenia rzetelnego postępowania wyjaśniającego, a to rażąco narusza prawo. Decyzja Starosty doprowadziła do wydania decyzji Wojewody L. w przedmiocie stwierdzenia nabycia działki nr [...] przez G. Z.. Z kolei ta decyzja spowodowała wydzielenie z działki nr [...] pasa gruntu o szerokości 6 m i włącznie go do ciągu pieszo jezdnego stanowiącego przedłużenie drogi zlokalizowanej na działce nr [...]. Naruszenie standardu ochrony prawa własności stanowi przykład rażącego naruszenia prawa.
Rozpatrując powyższy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze Z. wskazało, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego istotą jest ustalenie, czy dana decyzja jest dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa. Postępowanie takie może być wszczęte na żądanie strony lub z urzędu. W przypadku wniosku strony wszczęcie postępowania jest uzależnione od tego, czy istnieje przedmiot stwierdzenia nieważności i czy z żądaniem wszczęcia tego postępowania zwróciła się strona tj. osoba mająca interes prawny. Jeżeli brak jest którejś z tych przesłanek, organ właściwy do stwierdzenia nieważności odmawia wszczęcia postępowania. Odmowa wszczęcia postępowania z powodu braku przymiotu strony może mieć miejsce wówczas, gdy jest on oczywisty i nie budzi żadnych wątpliwości. Jeżeli brak interesu prawnego po stronie wnoszącego podanie nie jest oczywisty i organ, aby to ocenić, musi podjąć czynności wyjaśniające, to wówczas konieczne jest wszczęcie postępowania nieważnościowego, co daje możliwość szczegółowego badania i wyjaśniania czy wnioskodawca ma interes prawny a tym samym czy może skutecznie zainicjować postępowanie zmierzające do oceny skarżonej decyzji w kontekście przesłanek z art. 156 kpa.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w pierwszej kolejności zajęło się wyjaśnieniem kwestii czy wnioskodawca może być stroną, gdyż nie brał udziału w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty [...] z dnia 18 lutego 2002 r. nr [...], o której stwierdzenie nieważności wnosi.
Wnioskodawca swój status strony wywodzi z przekonania, że doszło do wydzielenia z działek nr [...] i [...] których jest obecnie właścicielem, działki nr [...], która w/w decyzją Starosty [...] uznana została za mienie gromadzkie. Na poparcie tej tezy powołał się na wypis i wyrys z ewidencji gruntów i budynków z 1992 r. i z 2012 r. obejmujący działki nr [...] i [...]. W jego ocenie działka [...] została naniesiona na mapy ewidencyjne dopiero po wydaniu decyzji Starosty o uznaniu jej za minie gromadzkie.
Zdaniem organu potwierdzenie tej tezy w postępowaniu wyjaśniającym uzasadniałoby uznanie, że jest stroną a tym samym może skutecznie żądać merytorycznego rozpoznania sprawy o stwierdzenie nieważności decyzji zgodnie ze złożonym wnioskiem.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że przeprowadziło postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego zgromadziło liczne dowody źródłowe oraz istotne wyjaśnienia organów.
Organ wskazał, że z nadesłanych przez Starostwo Powiatowe w Z. dokumentów, tj. rejestru gruntów Tom II z dnia 10 sierpnia 1974 r., kopii mapy ewidencji gruntów obręb [...] gm. Z. w skali 1:5000, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w Z. w 1973 r. pod nr [...] wynika, że sporna działka oznaczona nr [...] o pow. 0.09 ha stanowiła drogę.
Z przedłożonej mapy wynika, że działka nr [...] położona jest w sąsiedztwie działki oznaczonej nr [...] i [...] które stanowią własność K. T.. Z przedłożonych dokumentów zdaniem Kolegium nie wynika, aby działka nr [...] powstała z wydzielenia z działek nr [...] i [...] tym bardziej, iż w tej kwestii nie ma żadnych dokumentów podziałowych (pismo Wójta G. Z. z dnia 2 lipca 2012r. nr [...]). W postępowaniu wyjaśniającym Kolegium na podstawie danych archiwalnych z ewidencji gruntów dotyczących działek nr [...] i [...] położonych w obrębie [...] gm. Z. ustaliło także, że suma pow. działek nr [...] i [...] wynosiła i wynosi nadal 4,56 ha, a to potwierdza, że nie pomniejszono areału jaki nabył wnioskodawca poprzez wydzielenie działki nr [...].
Zdaniem organu potwierdzają to niżej wymienione dane archiwalne z ewidencji gruntów dotyczących działek nr [...] i [...] tj.:
1. Rejestr gruntów TOM II z dnia 10 sierpnia 1974 r. - działka nr [...] - klasy IVa posiada powierzchnię 0,50 ha, natomiast działka nr [...] o pow. 4,06 ha, gdzie grunty klasy Illb zajmują powierzchnię 0,71 ha, zaś klasy II powierzchnię 3,35 ha . Łączna powierzchnia działek nr [...] i [...] wynosi 4,56 ha .
2. Zawiadomienie o zmianie w ewidencji gruntów i budynków z dnia 22 września 1992 r., z którego wynika, że właścicielem działki nr [...] i [...] o łącznej pow. 4.56 ha był Skarb Państwa, użytkownikiem L. Przedsiębiorstwo [...] w Z..
3. Akt notarialny z dnia 27 sierpnia 1992 r. Rep. A Nr [...] umowy sprzedaży działek nr [...] i [...] o łącznej pow. 4,56 ha na rzecz Przedsiębiorstwa Produkcyjno -Usługowo- Handlowe "[...]" Spółka z o.o. z siedzibą w W. .
4. Akt notarialny z dnia z dnia 1 lutego 1994 r. Rep. A nr [...] [...] umowa sprzedaży działek nr [...] i [...] o łącznej pow. 4,56 ha na rzecz Spółki Akcyjnej "[...] S.A. w Warszawie .
5. Zawiadomienie z dnia 22 marca 1994 r. o zmianach wprowadzonych do ewidencji gruntów dot. właściciela. Ujawniona została Spółka "[...] S.A. w Warszawie.
6. Zawiadomienie z dnia 16 listopada 2000 r. właścicielem działki nr [...] i [...] o łącznej pow. 4,56 ha jest [...] S.A. z siedzibą w Warszawie.
7. Akt notarialny z dnia 4 września 2000 r. Rep. A nr [...] umowy sprzedaży działek nr [...] i [...] o łącznej pow. 4,56 ha na rzecz Przedsiębiorstwa Wielobranżowego "[...]" Spółka z o.o. z siedzibą w Ł..
8. Zawiadomienie z dnia 11 marca 2002 r. o zmianie właściciela działek nr [...] i [...] o łącznej pow. 4,56 ha na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie.
9. Akt notarialny z dnia 1 marca 2002 r. Rep. A Nr [...] umowa sprzedaży na rzecz [...] Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie.
10. Zawiadomienie z dnia 9 września 2003 r. o zmianie właściciela działki nr [...] i [...] na rzecz Dystrybucja [...] S.A. z siedzibą w Warszawie.
11. Akt notarialny z dnia 27 sierpnia 2003 r. Rep. A nr [...] umowy przeniesienia własności przedsiębiorstwa na rzecz Dystrybucja [...] S.A. z siedzibą w Warszawie.
12. Zawiadomienie o zmianie właściciela działki nr [...] i [...] o pow. 4,56 ha na rzecz małżeństwa K. T. i J. T. .
13. Akt notarialny z dnia 8 lutego 2007 r. Rep. A nr [...] umowy przeniesienia własności działek nr [...] i [...] o pow. 45.600 m2 na rzecz małżeństwa K. T. i J. T..
Zdaniem organu przywołane dokumenty bezspornie potwierdzają, że działka nr [...] o pow. 0,09 ha stanowiąca drogę gminną nie została wydzielona z działki nr [...], ani z działki nr [...] - jak twierdzi wnioskodawca - bowiem począwszy od 1973 r. do chwili obecnej działka nr [...] posiada powierzchnię 4,06 ha, zaś działka nr [...] posiada powierzchnię 0,50 ha, łącznie ich powierzchnia wynosi 4,56 ha. Ponadto zgromadzone przez Kolegium dokumenty (w tym rejestru gruntów z dnia 10.08.1974r. przesłany przez Starostwo Powiatowe w Z. pismem z dnia 20.07.2012r. nr [...]) oraz kopia mapy ewidencji gruntów obręb [...] (skala 1:5000) potwierdzają, że począwszy od 1973 r. w rejestrach gruntów figurowała działka nr [...] o pow. 0.09 ha z oznaczeniem "dr" - droga, co wyklucza jej wydzielenie z działki nr [...] lub [...] jak sugeruje wnioskodawca.
Starostwo Powiatowe w Z. przedłożyło do Kolegium kopię mapy z ewidencji gruntów obręb [...] G. Z. przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w 1973 r. pod nr [...] r., na której to mapie ujawniona jest działka nr [...], oznaczona jako droga. Załączony do wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji wypis z rejestru gruntów z dnia 11 sierpnia 1992 r., na którym widnieje odrys mapy, który nie ujawnia działki nr [...], nie wskazuje w oparciu o jakie dokumenty ten odrys mapy został sporządzony i na jaką datę. Ponadto z tego dokumentu nie wynika, iż mapa, która nie ujawnia działki nr [...] została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego. Zatem uznać należy za wiarygodny dokument w postaci mapy z ewidencji gruntów, ujawniający działkę nr [...] przedłożony przez Starostwo Powiatowe w Z.. Jednakże wobec stanowczego stanowiska wnioskodawcy, że przedłożona przez Starostwo Powiatowe w Z. kopia mapy z ewidencji gruntów i budynków, przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w 1973 r. jest niewiarygodna, Kolegium w piśmie z dnia 21 października 2013 r. zwróciło się do Starostwa Powiatowego o wyjaśnienie tej kwestii. W piśmie z dnia 8 marca 2013 r. wyjaśniono, że rozbieżność pomiędzy stanem ujawnionym na kopii mapy ewidencyjnej przedłożonej przez organ, a stanem na mapie przedłożonej przez wnioskodawcę wynika z faktu, że działka nr [...] została wykazana na mapie dyżurnej ewidencji gruntów, natomiast na mapie znajdującej się w zasobach Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Z. przy kreśleniu matrycy działka ta została pominięta. Faktycznie działka nr [...] wraz z działką [...] stanowi układ komunikacyjny (drogę utwardzoną) na terenach osiedlowych pomiędzy miejscowościami [...] i [...] Na dowód tego załączono mapę ewidencyjną na podkładzie ortofotomapy.
Zdaniem organu na podstawie zgromadzonych dokumentów w sprawie wynika, iż K. T. nie może być uznany za stronę postępowania w sprawie o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Starosty [...] z dnia [...] w części, w jakiej uznaje działkę nr [...] położoną w [...], G. Z. za mienie gromadzkie.
Organ podkreślił, że stosownie do art. 28 kpa stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O tym, czy określonemu podmiotowi przysługują uprawnienia strony, a więc czy ma on interes prawny w rozpoznawanej sprawie, przesądzają przepisy prawa materialnego, z których wynikają dla tego podmiotu określone prawa lub obowiązki. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, że mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym to tyle, co wskazać przepis prawa powszechnie obowiązującego, na którym składający odwołanie opiera swoje żądanie. Przy tym interes prawny, którego istnienie warunkuje przyznanie przymiotu strony w sprawie, musi bezpośrednio dotyczyć sfery prawnej podmiotu. Jednocześnie od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot (osoba) jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa, mającego podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji.
Decyzja uznająca nieruchomości gruntowe za mienie gromadzkie stanowi konkretyzacje norm materialnego prawa administracyjnego i tylko z tych norm można wyprowadzić interes prawny w tym postępowaniu.
Organ podkreślił, że wnioskodawca wywodzi swój interes prawny wyłącznie z tego, że na kopii mapy ewidencyjnej wydanej wnioskodawcy 22 lipca 2007 r. nie ma wzdłuż działek [...] i [...] działki oznaczonej nr [...], a tym samym uznaje, że została wydzielona z jego nieruchomości w 1992 r., a tym samym nie mogła być uznana za mienie gromadzkie. Twierdzenia te nie zostały potwierdzone w postępowaniu przeprowadzonym przez Kolegium, a co więcej pozostają w sprzeczności z ustaleniami i wiarygodnymi dowodami zgromadzonymi w sprawie. Zdaniem organu skoro już zostało wszczęte przez Kolegium postępowanie nadzwyczajne, w toku którego ustalono, że skarżący nie posiada przymiotu strony, właściwym rozstrzygnięciem powinno być umorzenie postępowania.
W związku z powyższym Kolegium działając jak organ odwoławczy uchyliło swoją decyzję w sprawie odmowy stwierdzenia nieważności i orzekło o umorzeniu postępowania.
Skargę na powyższą decyzję wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie K. T., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, który zaskarżonej decyzji zarzucił wydanie decyzji z rażącym naruszeniem przepisów postępowania, tj. art. 28 kpa poprzez bezpodstawne przyjęcie, że skarżący nie ma interesu prawnego, a jedynie interes faktyczny, co za tym idzie nie może być uznany za stronę postępowania, co miało wpływ na treść orzeczenia skutkujące umorzeniem postępowania.
Wskazując na powyższy zarzut pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi wskazał, że interes prawny powinien być rozumiany jako zobiektyzowana, czyli realnie istniejąca potrzeba prawnej ochrony, a zarazem jest to interes o charakterze osobistym przez to, że jest własny, zindywidualizowany i skonkretyzowany, aktualnie istniejący, a zaspokojenie tego interesu prawnego może nastąpić przez wydanie decyzji administracyjnej.
Jak podkreślił pełnomocnik skarżącego, skarżący jest na zasadzie małżeńskiej wspólności majątkowej właścicielem działki oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków numerem [...] dla której Sąd Rejonowy w Z. prowadzi księgę wieczystą ZA1Z/0002175/7. Działka ta zgodnie z dokumentacją ewidencyjną w postaci wyrysu z ewidencji gruntów i budynków przedłożoną Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, a wydana przez Starostwo Powiatowe w dniu 22 lipca 2007 r., obejmował obszar, który obecnie obejmuje działkę [...]. Kwestionowane orzeczenie wydano w stosunku do działki, która nie była faktycznie uwidoczniona w powszechnej dostępnej dokumentacji ewidencyjnej na datę wydania decyzji o uznaniu działki nr ew. [...] za mienie gromadzkie o czym świadczy wyrys z ewidencji gruntów i budynków wydany skarżącemu w dniu 22 lipca 2007 r. Wyrys z roku 2007 r. w zestawieniu z dokumentem w postaci wyrysu znajdującego się w księdze wieczystej ZA1Z/0002175/7 jednoznacznie świadczy o tym, że doszło w zakresie wydania przez Starostę [...] w dniu 18 lutego 2002 r. decyzji do naruszenia prawa, zaś działka [...] wbrew bezpodstawnym twierdzeniom organu w tym miejscu nigdy nie istniała i nie można jej było uznać w tej sytuacji za mienie gromadzkie na podstawie obecnie obowiązujących przepisów.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi oraz podtrzymało argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kierując się powyższymi kryteriami Sąd uznał, iż w przedmiotowej sprawie skarga nie jest zasadna.
Wyjaśniając motywy wyroku rozstrzygającego niniejszą sprawę należy przede wszystkim zwrócić uwagę, iż w sprawie orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 4 lutego 2014 r., sygn. akt. II SA/Lu 591/13 uchylił postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 18 kwietnia 2013 r. oraz poprzedzające je postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 6 sierpnia 2012 r.
W uzasadnieniu wyroku Sąd zawarł ocenę prawną i wskazania dla organu administracji publicznej co do dalszego postępowania podnosząc, że "nie można odmówić wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności na podstawie art. 61a § 1 kpa, w sytuacji, gdy brak przymiotu strony wnoszącego podanie nie jest oczywisty. W rozpoznawanej sprawie skarżący swój status strony postępowania wywodzi z faktu wydzielenia z działek [...] i [...] których obecnie jest właścicielem, działki nr [...], która decyzją Starosty [...] z dnia 18 lutego 2002 r. została uznana za mienie gromadzkie. Na poparcie tej tezy przedstawił wypis z rejestru gruntów z 11 sierpnia 1992 r., na której wspomniana działka nie została ujawniona.
Sąd wskazał, że skoro nie są znane nawet okoliczności w jakich doszło do wydzielenia wspomnianej działki, która przecież została ujawniona na oficjalnej mapie geodezyjnej przyjętej do zasobów Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej, to nie można było uznać, jak uczynił to organ, że wnoszącemu podanie w sposób oczywisty przymiot strony w postępowaniu nadzorczym nie przysługuje. Bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego nie można bowiem ostatecznie rozwiać powstałych wątpliwości co do wydzielenia działki [...]. Ten zakres badania znacznie jednak wykracza poza wstępny etap badania wniosku i Kolegium błędnie prowadziło postępowanie usiłując ustalić okoliczności wydzielenia przedmiotowej działki. Powyższe okoliczności uzasadniały natomiast wszczęcie postępowania nieważnościowego i dopiero w ramach postępowania rozpoznawczego zbadanie, czy stronie przysługuje przymiot strony".
Realizując wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w dniu 23 czerwca 2014 r. wszczęło postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie, jednocześnie zwracając się do Starosty [...] o wyjaśnienie kwestii powstania i wydzielenia działki nr ew. [...] oraz wyjaśnienie sprzeczności pomiędzy "opisem i mapą"
wydaną przez Urząd Gminy w Z. z dnia 11 sierpnia 1992 r., na której brak działki - drogi nr ew. [...] (na którą to okoliczność powołuje się skarżący), a wypisem z rejestru gruntów sporządzonym w dniu 10 sierpnia 1974 r., w którym działka nr [...] o pow. 0,09 figuruje.
Z informacji uzyskanych od Starosty [...] (k.13, trzeciej teczki akt administracyjnych) wynika, że w 1971 r. dla obrębu [...] rozpoczęto prace dotyczące aktualizacji operatu ewidencji gruntów, między innymi w związku z przeprowadzeniem postępowań uwłaszczeniowych. Z operatu pomiarowego, przyjętego do zasobu, w zestawieniu działek w kompleksie VIII, do którego podporządkowane są również obecne działki [...] i [...] uwidocznione są cztery działki, wyszczególnione jako drogi, w tym działka nr ew. [...] o powierzchni 0,09 ha. Starosty Z. przyznał jednocześnie, że wówczas na matrycy mapy ewidencyjnej powyższej działki nie umieszczono, a dokumentacja wydana w 1992 r. nie uwzględnia jej przebiegu. Do pisma dołączono mapę obrazującą przebieg dróg w kompleksie VIII - co zdaniem organu - wyklucza tezę, iż działkę nr [...] utworzono po 1992 r.
Zdaniem Sądu istotne znacznie dla powyższego będzie miała kwestia wielkości działek nr ew. [...] i [...] bowiem gdyby doszło do faktycznego wyodrębnienia działki ew. nr [...] z działek nr ew. [...] i [...] ich wielkość winna ulec zmniejszaniu. Tymczasem z wypisu z rejestru gruntów z dnia 11 sierpnia 1992 r. wynika, że łączna wielkość działek nr ew. [...] i [...] wynosi 4,56 ha. Również wypis z rejestru gruntów z dnia 3 marca 2013 r. wskazuje na łączną powierzchnię działek nr ew. [...] i [...] - 4,56 ha.
Wskazać należy ponadto, że działki nr ew. [...] i [...] stanowiły przedmiot wielokrotnego obrotu handlowego. W aktach sprawy znajdują się umowy przeniesienia własności działek nr ew. [...] i [...] położonych w [...] sporządzone w formie aktów notarialnych. W powyższych umowach sporządzanych od 1992 do 2007 r. zawarta jest informacja, że działki nr ew. [...] i [...] mają łączną powierzchnię 4,56 ha. Wskazuje to, że wielkość działek nie uległa zmianie, toteż nie mogła być z nich wyodrębniona działka nr ew. [...]. Przede wszystkim czy działka nr ew. [...] została wyodrębniona z działek nr ew. [...] i [...] można ustalić poprzez analizę dokumentów dotyczących działek nr ew. [...] i [...]
- umowa sprzedaży w formie aktu notarialnego z dnia 27 sierpnia 1992 r. Rep. A nr [...] zawarta pomiędzy R. S., a R. I. przedstawicielami PPUH "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w W.. W powyższej umowie wskazano, że nieruchomość położona w [...] składa się z dwóch działek nr ew. [...] i [...] o łącznej powierzchni 4,56 ha;
- umowa sprzedaży w formie aktu notarialnego z dnia 1 lutego 1994 r. Rep. A nr [...] zawarta pomiędzy przedstawicielami PPUH "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w W., a przedstawicielami "[...] S.A. z siedzibą w Warszawie. W powyższej umowie wskazano, że nieruchomość położona w [...] składa się z dwóch działek nr ew. [...] i [...] o łącznej powierzchni 4,56 ha;
- umowa sprzedaży w formie aktu notarialnego z dnia 4 września 2000 r. Rep. A nr [...] zawarta pomiędzy S. W., działającym na rzecz Centrali Handlowej "[...]" S.A. z siedzibą w Warszawie, a Z. U., działającym w imieniu "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w Ł.. W powyższej umowie wskazano, że nieruchomość położona w [...] składa się z dwóch działek nr ew. [...] i [...] o łącznej powierzchni 4,56 ha;
- umowa przeniesienia własności w formie aktu notarialnego z dnia 1 marca 2002 r. Rep. A nr [...] pomiędzy Z. U., działającym w imieniu "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w Ł., a W. R. P. Zarządu "[...]" Sp. z o.o. W powyższej umowie wskazano, z odpisu księgi wieczystej KW nr [...] z dnia 19 lutego 2002 r. wynika, że nieruchomość położona w [...] składa się z dwóch działek nr ew. [...] i [...] o łącznej powierzchni 4,56 ha;
- umowa przeniesienia własności przedsiębiorstwa w formie aktu notarialnego z dnia 27 sierpnia 2003 r. Rep. A nr [...] pomiędzy P. D., Prezesem Zarządu "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w S., a S. W., Prezesem Zarządu Przedsiębiorstwa Dystrybucja [...] Spółka Akcyjna z siedzibą w Warszawie. W powyższej umowie wskazano, z odpisu księgi wieczystej KW nr [...] z dnia 7 sierpnia 2003 r. wynika, że nieruchomość położona w [...] składa się z dwóch działek nr ew. [...] i [...] o łącznej powierzchni 4,56 ha;
- umowa przeniesienia własności w formie aktu notarialnego z dnia 8 lutego 2007 r. Rep. A nr [...] pomiędzy P. W., syndykiem masy upadłości Przedsiębiorstwa Dystrybucja [...] Spółka Akcyjna w upadłości z siedzibą w Warszawie, a K. T. i J. T.. W § 1(a) powyższej umowy wskazano, że zabudowana nieruchomość składa się z dwóch działek nr ew. [...] i [...] o powierzchni 4,56 ha, (powyższą umowę poprzedzała umowa sprzedaży przedsiębiorstwa i warunkowa umowa sprzedaży nieruchomości z dnia 11 grudnia 2006 r. Rep. A 11813/2006).
W aktach administracyjnych znajduje się ponadto pismo Wójta G. Z. z dnia 2 lipca 2012 r. informujące o nieposiadaniu dokumentów podziałowych dotyczących powstania działki Nr [...] oznaczonej jako droga. Natomiast z wypisu z rejestru gruntów, założonego w 1974 r. tom II, wynika, że działka Nr [...] o pow. 0,09 ha - droga istniała co najmniej od 1973 r. , co wyklucza jej wydzielenie z działek Nr ew. [...] i [...].
Natomiast odnosząc się do wypisu z rejestru gruntów z dnia 11 sierpnia 1992 r., na którym widniej obrys mapy, który nie ujawnia działki Nr [...] to wskazać należy, że z pisma Starosty [...] z dnia 8 marca 2013 r. wynika, że rozbieżność pomiędzy stanem ujawnionym na kopii mapy ewidencyjnej przedłożonej przez organ, a stanem na mapie przedłożonej przez wnioskodawcę wynika z faktu, że działka nr [...] została wykazana na mapie dyżurnej ewidencji gruntów, natomiast na mapie znajdującej się w zasobach Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Z. przy kreśleniu matrycy została pominięta.
Powyższe wskazuje, że działka nr [...] powstała co najmniej w roku 1973, a nie chciałaby skarżący po roku 1992 r. tylko dla potrzeb wydania decyzji o uznaniu jej za mienie gromadzkie.
Okoliczność, że na kopii mapy ewidencyjnej wydanej wnioskodawcy 22 lipca 2007 r. nie ma oznaczonej działki nr [...] wzdłuż działek nr [...] i [...] nie dowodzi faktu, że działka ta powstała jako wyodrębniona z działek Nr [...] i [...]. Powyższe sprzeczne jest z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, w szczególności z analizą obrotu działkami nr [...] i [...] których wielkość pozostaje niezmienna i wynosi 4,56 ha. Tak więc skarżący jako właściciel wyłącznie działek nr [...] i [...] których decyzja Starosty [...] z dnia 18 lutego 2002 r. nie obejmuje nie mógł skutecznie żądać stwierdzenia nieważności powyższej decyzji.
Legitymację do żądania wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na wniosek ma strona postępowania zakończonego wydaniem decyzji, której ma dotyczyć stwierdzenie jej nieważności oraz każdy podmiot, który twierdzi, że decyzja ta dotyczy jego interesu prawnego lub obowiązku w rozumieniu art. 28 kpa, albo którego interesu prawnego lub obowiązku mogą dotyczyć skutki stwierdzenia nieważności tej decyzji.
Wobec powyższego wskazać należy, że jeżeli postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zostało wszczęte na skutek wniesienia środka zaskarżenia przez nieuprawniony podmiot, to jest ono bezprzedmiotowe na skutek braku legitymacji procesowej u podmiotu żądającego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji, dotkniętej jego zdaniem wadą wymienioną w art. 156 § 1 kpa. Na etapie postępowania z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wadliwość ta może być usunięta tylko poprzez uchylanie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji (art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.) - wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 597/10 Lex1080370.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 151 ppsa, orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło