II SA/Lu 712/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2011 r. sprawy ze skargi H. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego I. oddala skargę; II. przyznaje [...] T. W. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) należnego podatku od towarów i usług. Postanowieniem z dnia [...], Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpoznaniu zażalenia H. G. utrzymało w mocy postanowienie wierzyciela - Zarządu Województwa z dnia [...], znak: [...] o uznaniu za bezzasadne zarzutów H. G. w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów wykonawczych nr 260/OG/05, nr 21/OG/07, nr 239/OG/07 i nr 63/OG/09. Postanowienie wierzyciela, zawierające jego stanowisko w sprawie zarzutów zgłoszonych przez dłużnika H. G., zostało wydane w trybie art. 34 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2002r., Nr 110, poz. 968 ze zm.). Z akt sprawy wynika, że postępowanie egzekucyjne dotyczy nieuiszczonych opłat za wyłączenie działek nr 131/1 i 129/1 położonych w miejscowości Z. Kościelne III z produkcji rolnej (i przeznaczenie ich na rozbudowę budynku mieszkalno – usługowego). H. G. był zobowiązany wnosić takie opłaty na rzecz Terenowego Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych, którym - zgodnie z art. 24 ust. 1 i ust. 4 ustawy o ochronie gruntów rolnych leśnych - dysponuje samorząd województwa - na podstawie decyzji z dnia 13 kwietnia 1999r., znak: GRG.VI.6014/82/99 oraz z dnia 20 maja 1999r., znak GRG.VI.6014/l03/99. Wierzyciel - Zarząd Województwa wszczął więc postępowanie egzekucyjne wystawiając cztery tytuły wykonawcze: 1/ nr 260/0G/05 z dnia 5 listopada 2005r., obejmujący zaległość za 2005r. w kwocie 5.526,20 zł, przyjęty do realizacji przez Naczelnika III US w . w dniu 9 marca 2006r., 2/ nr 21/0G/07 z dnia 28 lutego 2007r., obejmujący zaległość za 2006r. w kwocie 4.090,00 zł, przyjęty do realizacji przez Naczelnika III US w L. w dniu 23 marca 2007r., 3/ nr 239/0G/07 z dnia 20 listopada 2007r., obejmujący zaległość za 2007r. w kwocie 4.367,40 zł (kwota zaktualizowana), przyjęty do realizacji przez Naczelnika III US w L. w dniu 4 grudnia 2007r., 4/ nr 63/0G/09 z dnia 30 stycznia 2009r., obejmujący należność za 2007r. w kwocie 756,40 zł (kwota zaktualizowana), przyjęty do realizacji przez Naczelnika III US w L. w marcu 2009r. H. G. wniósł do Naczelnika III Urzędu Skarbowego w L. zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, wskazując na błąd co do osoby zobowiązanego oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej w związku z toczącym się postępowaniem upadłościowym prowadzonym w stosunku do majątku jego żony S. G. Na podstawie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ egzekucyjny zwrócił się o zajęcie stanowiska w sprawie zarzutów do wierzyciela – Zarządu Województwa, który postanowieniem z dnia 1 grudnia 2009r. uznał zarzuty za bezzasadne. Postanowienie to zostało jednak uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze postanowieniem z dnia [...], a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez organ I instancji czyli przez wierzyciela. Odnosząc się po raz kolejny do zarzutów dłużnika Zarząd Województwa w postanowieniu z dnia 1 czerwca 2010r. stwierdził, że zarzuty zostały wniesione po terminie, wskazanym w art. 27 § 1 pkt 9 ustawy postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem wierzyciela, nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego, ponieważ w decyzjach z dnia [...], znak: [...] oraz [...], znak [...] jako osoba zobowiązana do wnoszenia opłat do Terenowego Funduszu Ochrony Gruntów Rolnych został wskazany H. G. Nie można również uznać, że egzekucja jest niedopuszczalna, gdyż upadłość została ogłoszona (postanowieniem Sądu Rejonowego w L. XVIII Wydział Gospodarczy dla Spraw Upadłościowych i Naprawczych z dnia [...] sygn. akt [...]) wyłącznie w stosunku do S. G. prowadzącej działalność gospodarczą, a zatem przepisy Tytułu III Działu V Rozdziału 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, mają zastosowanie wyłącznie do niej, a nie do H. G., a więc tylko w stosunku do niej niedopuszczalne jest prowadzenie egzekucji. Stanowisko wierzyciela podzieliło Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2010r. nie uwzględniło zażalenia dłużnika H. G. Dłużnik podnosił, że wprawdzie wskutek ogłoszenia upadłości w przypadku istnienia wspólności majątkowej małżeńskiej powstaje między małżonkami rozdzielność majątkowa, to jednak nie oznacza to, że małżonek upadłego ma prawo do swobodnego dysponowania określonymi składnikami majątku wspólnego, który wchodzi do masy upadłości. Stwierdził, iż uprawnienia zobowiązanego w stosunku do majątku wspólnego, który wszedł do masy upadłości, ograniczają się do roszczenia w stosunku do masy upadłości o wypłatę równowartości udziału w majątku wspólnym w drodze zgłoszenia wierzytelności do tej masy. W ocenie dłużnika, nie jest możliwe prowadzenie egzekucji z udziałem jego małżonki, bowiem w świetle art. 144 ust. 1 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze, syndyk stał się podmiotem wyłącznie uprawnionym do reprezentowania upadłego we wszelkich postępowaniach, w tym w postępowaniu egzekucyjnym. Z tego względu treść tytułu wykonawczego nie może stanowić podstawy do egzekucji wobec jego małżonki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 124 ust. 1- 5 ustawy - Prawo upadłościowe i naprawcze stwierdziło, że wszystkie cztery tytuły wykonawcze, tj. nr 260/0G/05, nr 21/0G/07, nr 239/0G/07 oraz nr 63/0G/09 zostały prawidłowo wystawione na zobowiązanych, tj. zarówno na H. G., jak i na jego żonę S. G., zaś z uwagi na ogłoszenie upadłości wobec żony dłużnika, nie może być wobec niej prowadzona egzekucja –wobec dłużnika postępowanie egzekucyjne jest natomiast dopuszczalne. Wystawione tytuły wykonawcze nie są wadliwe - wyłączona z produkcji rolnej część działki nr 129/1 była bowiem przedmiotem wspólności majątkowej małżeńskiej. Prowadzenie egzekucji wobec zobowiązanego H. G. nie wymaga udziału syndyka prowadzącego postępowanie upadłościowe dotyczące jego żony. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie H. G. wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji. Skarżący zarzucił naruszenie art. 144 ust. 1 i art. 146 ust. 1 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze – jego zdaniem przepisy te obligowały organ egzekucyjny do umorzenia postępowania egzekucyjnego ze względu na ogłoszenie upadłości wobec żony skarżącego i przeprowadzenie likwidacji majątku upadłego, w tym majątku wspólnego. Zdaniem skarżącego przepisy te należy interpretować w ten sposób, że jeżeli wierzyciel nie zgłosi w stosownym czasie roszczeń w toku postępowania upadłościowego, to traci on prawo do prowadzenia egzekucji dotyczącej majątku będącego przedmiotem postępowania likwidacyjnego (upadłościowego), co zachodzi w niniejszej sprawie. Skoro zatem egzekucja dotyczyła majątku, który w całości wszedł do masy upadłości (tj. działek, na których S. G. prowadziła działalność gospodarczą - art. 124 ust. 4 ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze), to po przeprowadzeniu likwidacji (w toku której wierzyciel – Zarząd Województwa z własnego wyboru nie zgłosił swojego roszczenia) postępowanie egzekucyjne stało się bezprzedmiotowe. Skarżący podniósł również, że w świetle ustawy o ochronie gruntów rolnych wyłącznie zobowiązana do uiszczenia opłat za "odrolnienie" była S. G., bowiem ustawa ta nie przewiduje solidarnej odpowiedzialności jej małżonka w tym zakresie. Z tego względu wystawione na H. G. tytuły wykonawcze są wadliwe. Powyższe okoliczności świadczą o tym, że egzekucja jest niezgodna z prawem i powinna być zaniechana. Dodatkowo, w piśmie procesowym z dnia 21 lutego 2011r. (k.86 akt sądowych) skarżący podniósł, że tytuły wykonawcze faktycznie nie zostały mu doręczone, dlatego postępowanie egzekucyjne nie powinno być prowadzone. Skarżący podzielił ponadto stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego zawarte w poprzednio wydanym w niniejszej sprawie postanowieniu z dnia [...], iż decyzja z dnia [...] została wydana wyłącznie na S. G., a więc to wyłącznie ona jest zobowiązana do uregulowania opłat i na nią powinien być wystawiony tytuł wykonawczy, nie zaś na oboje małżonków. Również nie jest prawidłowe wystawienie tytułu wykonawczego na oboje małżonków na podstawie decyzji z dnia [...], w której zobowiązani do ponoszenia opłat za "odrolnienie" zostali oboje małżonkowie, ponieważ tytuł ten wystawiono łącznie "na podstawie decyzji z dnia [...] i na podstawie decyzji z dnia [...]." W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zarzuty skargi uznał za niezasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzkie sądy administracyjne powołane zostały do sprawowania kontroli działalności administracji publicznej przy czym zakres tej kontroli ograniczony został do legalności działania organów administracji (art. § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. Nr 256, poz. 1269 ze zm.). Indywidualne akty administracyjne takie jak akty wymienione w art. 3 § 2 pkt 1-4 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) podlegają uchyleniu jedynie w razie stwierdzenia przez sąd ich niezgodności z prawem. Skarga w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Podnieść należy, że toczące się postępowanie administracyjne dotyczy części postępowania egzekucyjnego, a mianowicie stanowiska wierzyciela w przedmiocie zgłoszonych zarzutów. Podzielić należy stanowisko wyrażone przez organy administracji, że kwestionowane cztery tytuły wykonawcze tj. 260/09/05 z 5 listopada 2005 r. nr 21/09/07 z 28 lutego 2007 r. , nr 239/09/07 z 20 listopada 2007 r. oraz nr 63/09/09 z 30 stycznia 2009 r. zostały prawidłowo wystawione na H. G. Posiada on w świetle art. 1a pkt 20 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. z 2002 r. Nr 10, poz. 986) status zobowiązanego. Podkreślić przy tym należy, że w istniejącym stanie prawnym zgłoszenie tego zarzutu wywoływać może po stronie organów wyłącznie potrzebę badania tożsamości podmiotu objętego egzekucją. Zgodnie bowiem z orzecznictwem sądów administracyjnych zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego (art. 33 pkt 3 u.p.e.a.), nie może zmierzać w kierunku merytorycznej kontroli tytułu wykonawczego przez organ egzekucyjny. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 30 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w przypadku niewykonania obowiązków określonych w ustawie stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W myśl art. 23 ust .1 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych tworzy się Fundusz Ochrony Gruntów Rolnych, zgodnie zaś z art. 24 ust. 1 i ust . 4 ustawy o ochronie gruntowo rolnych i leśnych środkami Funduszu Terenowego dysponuje samorząd województwa. Stosownie zaś do przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze art. 124 ust. 1 -5 (Dz.U. z 2009, Nr 175, poz. 1361 z późn.zm.) z dniem ogłoszenia upadłości jednego z małżonków powstaje między małżonkami rozdzielność majątkowa, o której mowa w art. 53 ust. 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. Nr 9, poz. 59 z późn.zm.). Odnosząc się do zarzutów skarżącego podzielić należy stanowisko organów, iż z uwagi na fakt, iż postanowienie Sądu Rejonowego XVIII Wydział Gospodarczy dla Spraw Upadłościowych i Naprawczych ([...] z dnia [...]) osobą, wobec której ogłoszono upadłość była S. G. – to przepisy Tytułu III Działu V Rozdziału 2 cytowanej ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. znajdują zastosowanie jedynie do upadłego tj. do S. G. Stosownie zaś do treści powołanego wyżej art. 124 § ust. 1 wskazanego aktu normatywnego z dniem ogłoszenia upadłości powstaje między małżonkami rozdzielność majątkowa. Ogłoszenie upadłości nie powoduje ipso iure przeniesienia prawa własności składników majątkowych wchodzących do wspólności małżeńskiej na upadłego małżonka (v. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 30 października 2008 r. II CSK 276.08.). Skutkiem więc ogłoszenia upadłości jednego z małżonków dla ustroju wspólności majątkowej jest to, że udziały małżonków w majątku wspólnym są równe, a ich zarząd poddany jest reżimowi przepisów Kodeksu cywilnego traktujących o współwłasności (art. 200 – 209 kc w zw. z art. 46 Krio oraz art. 135 kc.). Niezasadny jest więc zarzut skarżącego, że w stanie faktycznym sprawy zobowiązania H. G. wygasają z mocy prawa lub przechodzą na upadłego. Tym samym pomimo ogłoszenia upadłości w stosunku do S. G. (żony skarżącego) egzekucja opłat z tytułu wyłączenia gruntu z produkcji rolnej winna być dalej prowadzona w stosunku do zobowiązanego H. G. Podzielić należy ubocznie, iż na podstawie art. 12 ust. 4 oraz art. 30 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych opłaty za wyłączenie gruntu z produkcji rolnej za rok 20007 i 2008 zostały przez wierzyciela proporcjonalnie rozliczone pomiędzy poprzedniego i aktualnego właściciela i ograniczone tylko do kwot należnych od poprzedniego właściciela. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie działając na podstawie cyt. wyżej przepisów oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Orzeczenie o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 powołanej wyżej ustawy oraz § 19 pkt 1 w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c/ i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 8 czerwca 2001 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).