II SA/Lu 721/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Jarosław Harczuk po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Inspektor Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie grzywny za nieokazanie przedmiotu oględzin p o s t a n a w i a przyznać M. B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Skarżąca na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy druk PPF wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Wnioski uzasadniła tym, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z rodzicami, babką oraz dwojgiem rodzeństwa, z którymi zamieszkuje w domu o powierzchni [...] m2. Wraz z rodzeństwem utrzymuje się z renty strukturalnej ojca w kwocie [...]złotych netto, emerytury rolniczej matki w kwocie [...]złotych netto oraz emerytury rolniczej babki w kwocie [...]złotych netto. Skarżąca jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha przeliczeniowego – [...] ha fizycznych. Skarżąca oświadczyła, że znajduje się w ciężkich warunkach finansowych i materialnych. Starszy referendarz sądowy stwierdził, że: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a.") przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W ocenie referendarza sądowego skarżąca wykazała, że bez uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych niniejszego postępowania. Zgodnie z obwieszczeniem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2016 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2015 r. (M.P. z 2016 r., poz. 932) przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2015 r. 1.975 złotych. Zatem przeciętny dochód z uprawy gospodarstwa rolnego skarżącej wynosi rocznie [...] złotych, miesięcznie daje to kwotę [...]złotych. Tym samym miesięczny dochód przypadający na osobę w gospodarstwie domowym skarżącej wynosi [...] złotych netto. Dochód ten nie daje realnych możliwości pokrycia wydatków związanych z miesięcznymi kosztami utrzymania koniecznego jednej osoby. Pomniejszenie go więc w wyniku ponoszenia kosztów sądowych o jakąkolwiek kwotę pogłębi brak możliwości pokrycia wydatków związanych ze stałymi miesięcznymi kosztami utrzymania koniecznego. Dlatego referendarz sądowy stwierdził, że poniesienie kosztów sądowych niniejszego postępowania, skutkować będzie uszczerbkiem w kosztach utrzymania koniecznego dla skarżącej i jej rodziny. Na gruncie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. skutkuje to zwolnieniem skarżącej z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych niniejszego postępowania. Zaznaczyć przy tym należy, że zwolnienie to nie obejmuje wpisu sądowego od wniesionej skargi. Zgodnie bowiem z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych wniosek o przyznanie prawa pomocy jest skuteczny od momentu jego wniesienia i nie obejmuje zwolnienia od kosztów, do których uiszczenia strona obowiązana jest przed jego złożeniem (por. postanowienie NSA z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt I OZ 334/14, czy z dnia 1 lutego 2011 r., sygn. akt II FSK 2664/10 – oba publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Jak bowiem w postanowienie z dnia 7 maja 2014 r., sygn. akt I OZ 334/14 wyjaśnił Naczelny Sąd Administracyjny postanowienie o przyznaniu prawa pomocy ma charakter konstytutywny i wywołuje skutki ex nunc, tzn. od daty wniesienia wniosku. Nie działa ono więc z mocą wsteczną, lecz obejmuje swoim zakresem wszelkie przyszłe i potencjalne koszty sądowe, w tym również opłaty sądowe. Sąd, czy też referendarz sądowy nie może zatem zwolnić skarżącej od kosztów, których obowiązek uiszczenia powstał jeszcze przed złożeniem przez skarżącą i rozpoznaniem przez sąd (referendarza sądowego) wniosku o przyznanie prawa pomocy. W sprawie niniejszej skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy już po upływie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi, czyli gdy ciążył już na niej obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi (termin do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi mijał w dniu 16 sierpnia 2016 r. – k. 11 akt sądowych, zaś wniosek o przyznanie prawa pomocy nadany został w dniu 19 sierpnia 2016 r. – k. 15 akt sądowych). Wobec powyższego, referendarz sądowy działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak na wstępie postanowienia.