II SA/Lu 726/15

WyrokWSA w Lublinie2016-03-15

Skład orzekający: Marta Laskowska-Pietrzak, Joanna Cylc-Malec, Witold Falczyński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę osiedla mieszkaniowego, na której urządzono zieleń osiedlową zamiast planowanych garaży, może zostać zwrócona byłym właścicielom lub ich spadkobiercom na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że cel wywłaszczenia nieruchomości pod budowę osiedla mieszkaniowego został zrealizowany, mimo że zamiast planowanych garaży urządzono zieleń osiedlową. Zieleń osiedlowa, podobnie jak garaże, stanowi infrastrukturę osiedla mieszkaniowego i jest niezbędna dla jego prawidłowego funkcjonowania. W związku z tym nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, a tym samym nie podlega zwrotowi na rzecz byłych właścicieli lub ich spadkobierców.
Stan faktyczny
Spadkobiercy T. G. wystąpili o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, która została przejęta na cele budowy osiedla mieszkaniowego w 1959 r. Organy administracji odmówiły zwrotu, uznając, że cel wywłaszczenia został zrealizowany poprzez urządzenie zieleni osiedlowej i infrastrukturę techniczną. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami, twierdząc, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a teren jest niezagospodarowany zgodnie z pierwotnym przeznaczeniem (budowa garaży).
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marta Laskowska-Pietrzak, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec (sprawozdawca),, Sędzia NSA Witold Falczyński, Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Ostrowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 15 marca 2016 r. sprawy ze skargi J. A. B , E. B.-K., E. J.G., H. W. G., W. M. G.i W. S. na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda po rozpatrzeniu odwołania E. G. reprezentowanego przez M. [...], W. G., J. B., H. G., E. B. – [...] i W. S. reprezentowanego przez [...] – [...] od decyzji Starosty L. orzekającej o odmowie zwrotu zaprojektowanych działek nr [...] o pow. 0,0248 ha i [...] o pow. 0,0613 ha wykazanych w dokumentacji geodezyjno – prawnej zaewidencjonowanej w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym prowadzonym przez Prezydenta Miasta L. pod nr [...], stanowiących część wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej dawnym numerem 19, wydzielonych z aktualnych działek ewidencyjnych nr [...] (obręb 29 – [...], arkusz mapy 2), położonych w L. przy ul. [...], będących własnością Gminy L., uregulowanych w księdze wieczystej nr [...] oraz umarzającą postępowanie w sprawie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej w dokumentacji geodezyjno – prawnej zaewidencjonowanej w Państwowym Zasobie Geodezyjnym i Kartograficznym prowadzonym przez Prezydenta Miasta L. pod nr [...] jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,0174 ha (w areale działki ewid. Nr [...]) – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że orzeczeniem o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu Prezydium Wojewódzkiej Rady N. Urzędu Spraw Wewnętrznych w L. z dnia 14 września 1959 r., na wniosek Dyrekcji Budowy O. Robotniczych L. – M. w L. wywłaszczono na rzecz Państwa nieruchomość o pow. 0,4926 ha, będącą własnością spadkobierców T. G.. Przejęcie nieruchomości nastąpiło w trybie przepisów ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości na cele budowy osiedla mieszkaniowego. Wnioskiem z dnia 21 lutego 21014 r. spadkobiercy T. G. wystąpili do Prezydenta Miasta L. o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, stanowiącej obecnie część działki ewidencyjnej nr [...] i nr [...], położonej w L. przy ul. [...]. Zdaniem wnioskodawców, w związku z niezrealizowaniem celu na jaki nieruchomość została wywłaszczona, kwalifikuje się ona do zwrotu. Organ I instancji ustalił legitymację wnioskodawców na podstawie dokumentów dołączonych do wniosku. Postanowieniem z dnia 17 marca 2014 r. Wojewoda wyłączył Prezydenta Miasta L. od prowadzenia przedmiotowej sprawy i do jej prowadzenia wyznaczył Starostę L.. W toku postępowania organ I instancji ustalił, że dla zawnioskowanego do zwrotu terenu w dniu 14 września 1959 r. opracowany był Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego miasta L. w skali 1:5000 – przyjęty wstępnie uchwałą Nr [...] połączonych prezydiów Wojewódzkiej , Miejskiej i Powiatowej Rady N. w L. z dnia 17 marca 1958 r., a po akceptacji uchwałą Nr [...] Komitetu Ekonomicznego Rady Ministrów z dnia 26 listopada 1959 r., zatwierdzony decyzją Przewodniczącego Komitetu Urbanistyki i Architektury z dnia 21 grudnia 1959 r. Plan ten nie zawierał szczegółowych ustaleń odnoszących się do poszczególnych obszarów planistycznych, a jedynie opis ogólny kierunkowych założeń w poszczególnych dziedzinach społeczno – gospodarczego rozwoju miasta. Z dokumentacji geodezyjno – prawnej wynika, że nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot, wchodząca obecnie w areał działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...], oznaczona została jako projektowane działki nr [...] o pow. 0,0248 ha i nr [...] o pow. 0,0613 ha. Podczas przeprowadzonych przez Starostę L. oględzin przedmiotowej nieruchomości pełnomocnik wnioskodawcy okazał granice części wywłaszczonej nieruchomości nr [...] oznaczonej w dokumentacji jako projektowane działki nr [...] i [...]. Stwierdzono, że działka nr [...] stanowi grunt położony w bliskim sąsiedztwie bloku mieszkalnego, istnieje tam regularnie koszony trawnik, nasadzenia drzew i krzewów, które stanowią żywopłot. Na działce tej w pobliżu ul. [...] posadowiony został billboard reklamowy. Teren projektowanej działki nr [...] stanowi nierówny grunt opadający w dół w kierunku ul. [...], porośnięty koszoną trawą oraz drzewami i krzewami. Na działce tej znajdują się zniszczone schody, które schodzą tylko do połowy działki. Natomiast teren projektowanej działki nr [...] jest częściowo utwardzony żużlem, częściowo porośnięty koszoną trawą i jednym drzewem. Na działce tej składowane są betonowe płyty i umiejscowiony został pojemnik na używaną odzież. Teren projektowanych do zwrotu działek jest terenem uzbrojonym, o czym świadczą widoczne elementy infrastruktury technicznej, tj. słupki sieci gazowej, studzienki kanalizacyjne. Obecny na oględzinach przedstawiciel Z. L. (zarządca działek nr [...]) oświadczył, że Zarząd zleca regularne koszenie trawy, pielęgnację zieleni poprzez przycinkę drzew i krzewów oraz nowe nasadzenia. Organ I instancji ustalił także na podstawie wpisu w księdze wieczystej, że na całej działce nr [...] i na części działki nr [...] o pow. 19 m kw. ustanowiona została na rzecz każdoczesnego właściciela działki nr [...] służebność przechodu i przejazdu z obowiązkiem właściciela nieruchomości władnącej urządzenia i utrzymywania nieruchomości obciążonej, stosownie do sposobu korzystania z drogi oraz z uwzględnieniem przeznaczenia nieruchomości władnącej i obciążonej. W związku z tym ustaleniem pełnomocnik wnioskodawcy zadeklarował – w przypadku zwrotu nieruchomości – zgodę na ustanowienie stosownych służebności na terenie projektowanej działki nr [...] na rzecz podmiotów będących właścicielami posadowionych w tym obszarze sieci. W świetle powyższych ustaleń organy obu instancji uznały, że cel wywłaszczenia nieruchomości objętej przedmiotowym postępowaniem został określony w orzeczeniu o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu z dnia 14 września 1959 r. jako budowa osiedla mieszkaniowego na wniosek Dyrekcji Budowy O. Robotniczych L. – M. w L. i cel ten został zrealizowany. Okoliczność, że na obszarze osiedla mieszkaniowego miała powstać zieleń osiedlowa potwierdza dołączony do akt sprawy Plan szczegółowy zagospodarowania przestrzennego miasta L., oś. ul. [...] z 13 lutego 1959 r. Plan ten zakładał na tym gruncie w ramach budowy osiedla mieszkaniowego nasadzenia nowych drzew, możliwe było również umiejscowienie tam garaży. Natomiast jak wynika ze stanowiska doktryny i orzecznictwa , przy realizacji osiedla mieszkaniowego należy uwzględnić nie tylko budowę budynków mieszkalnych, ale także wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców – takich jak budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlową i ciągi piesze (chodniki). Z uwagi na powyższe w ocenie organów, celu wywłaszczenia na przedmiotowym terenie nie niweczy realizacja zieleni osiedlowej, a nie garaży, gdyż zarówno zieleń, jak i garaże stanowią infrastrukturę osiedlową. Skoro przedmiotowa nieruchomość została wywłaszczona pod osiedle mieszkaniowe, a zieleń osiedlowa i garaże stanowią infrastrukturę osiedla to uznać należy, że nastąpiła modyfikacja celu wywłaszczenia w ramach planowania osiedla mieszkaniowego – zamiast garaży utworzono teren zielony. Zieleń osiedlową należy uznać za element osiedla mieszkaniowego, a w konsekwencji za realizację celu wywłaszczenia jakim była budowa tego osiedla. Wobec powyższego interpretacja art.136 i art.137 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyklucza zwrot nieruchomości. W skardze na decyzję Wojewody skarżący zarzucają naruszenie: 1) art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami z dnia 21 sierpnia 1997 r. poprzez orzeczenie o odmowie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, pomimo że stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu; 2) art. 7, art. 77 par.1 i art. 80 k.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, który doprowadził do nieuprawnionego przyjęcia, że cel wywłaszczenia został zrealizowany na obszarze działek objętych wnioskiem o zwrot, podczas gdy projektowane działki nr [...] o pow. 0.0248 ha i nr [...] o pow. 0,0613 ha są niezagospodarowane zgodnie z celem wywłaszczenia, tj. nie dokonano realizacji inwestycji polegającej na budowie 6 garaży zgodnie z planem zagospodarowania przestrzennego L., oś. Ul. [...] z 13 lutego 1959 r. oraz zaświadczeniem lokalizacji szczegółowej nr [...] z dnia 12 grudnia 1957 r., zaś ze względu na sposób zagospodarowania terenu, który jest częściowo wysypany żużlem, jak też na którym znajdują się betonowe płyty nie można uznać za urządzony teren zieleni miejskiej. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący powołali się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 marca 2014 r. sygn. akt P 38/11 i podkreślili, że w myśl tego wyroku organy administracji musiały jedynie ustalić czy wniosek dotyczy nieruchomości wywłaszczonej przed dniem 27 maja 1990 r. oraz czy do 22 września 2004 r. zrealizowano cel wywłaszczenia. W ocenie skarżących organy tego nie wykonały. Przytaczając orzecznictwo sądów administracyjnych skarżący podnieśli, że celu wywłaszczenia określonego w decyzji o wywłaszczeniu nie należy interpretować rozszerzająco. Według nich w trakcie postępowania nie wykazano, że przedmiotowe działki zostały wykorzystane na cel wskazany w orzeczeniu o ich wywłaszczeniu. Brak jest podstaw do zaklasyfikowania tych terenów jako grunty powiązane z powstałym osiedlem mieszkaniowym. Organy obu instancji nie wykazały niezbędności ani nawet funkcjonalnego związku przedmiotowych działek z istniejącym osiedlem mieszkaniowym. Lakoniczne stwierdzenie, że na przedmiotowych działkach znajduje się zieleń nie pozwala na tak dalece idącą konstatację, że stanowi ona zorganizowaną z osiedlem infrastrukturę. Organy powinny podjąć działania zmierzające do uzyskania planu realizacyjnego osiedla mieszkaniowego, a nie ograniczać tego postępowania jedynie ogólnych założeń planu zagospodarowania przestrzennego. Tymbardzej, że z planu szczegółowego z 1959 r. jednoznacznie wynika, że na tym gruncie w ramach budowy osiedla mieszkaniowego zakładano budowę 6 garaży oraz ewentualne nasadzenia drzew. Skarżący nie zgadzają się ze stanowiskiem organu odwoławczego, który przyjął, że nastąpiła modyfikacja celu wywłaszczenia, bowiem według nich trudno uznać, że sposób zagospodarowania wnioskowanych do zwrotu terenów stanowi urządzoną zieleń osiedlową, która zastąpiła planowaną budowę garaży. Organy nie wyjaśniły także kto składuje na przedmiotowych nieruchomościach betonowe płyty, w jakim celu część działki została utwardzona żużlem, ani też dlaczego w trakcie pierwszych oględzin teren działek został określony jako zaniedbany oraz niezagospodarowany. W końcowej części uzasadnienia skargi skarżący podnoszą, że na przedmiotowych działkach znajdują się znaczne połacie niewykorzystanego terenu porośniętego trawą, krzewami i nielicznymi drzewami. Dodatkowo mając na uwadze znajdujący się na tych działkach skład płyt betonowych oraz teren częściowo utwardzony żużlem nieuprawnione jest przyjęcie, że teren ten stanowi zaplanowany i zorganizowany zespół składników roślinnych, czy też jak wskazuje Prezydent Miasta L. – w pełni urządzony zieleniec, pielęgnowany i utrzymywany przez komunalną jednostkę organizacyjną Miasta L.. Z tych względów w ocenie skarżących brak jest uzasadnienia, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość jest niezbędna dla funkcjonowania osiedla mieszkaniowego. Dla prawidłowej weryfikacji przesłanki zbędności żądanego do zwrotu terenu konieczne jest ponowne dokonanie ustaleń co do sposobu jego wykorzystywania. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył co następuje: Skarga jest niezasadna. W ocenie Sądu organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe i Sąd podziela dokonane przez nie ustalenia faktyczne , czyniąc je integralną częścią ustaleń własnych. Należy podkreślić, że na etapie skargi złożonej do tut. Sądu skarżący w istocie rzeczy zarzucają, że jedynie w przypadku działek nr [...] nie został zrealizowany cel wywłaszczenia. W orzeczeniu o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu z dnia 14 września 1959 r. wskazano, że podstawą jest art.1, 2 i 14 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. Nr 17, poz. 70). Z uzasadnienia tego orzeczenia wynika, że wywłaszczenie przedmiotowej nieruchomości nastąpiło na wniosek Dyrekcji Budowy O. Robotniczych L. – M. z przeznaczeniem na budowę osiedla mieszkaniowego, zgodnie z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową i planem urbanistycznym miasta L.. Na podstawie art. 216 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 782 z późn. zm., dalej u.g.n.) przepisy o zwrocie nieruchomości (przepisy rozdziału 6 działu III u.g.n.) stosuje się odpowiednio również m.in. do nieruchomości nabytych przez państwo na mocy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. nr 10 z 1974 r., poz. 64 i Nr [...] z 1982 r., poz. 79, dalej u.z.t.w.n.). W toku postępowania administracyjnego właściwy organ winien zatem zbadać, czy wywłaszczona nieruchomość została faktycznie wykorzystana zgodnie z celem wskazanym w orzeczeniu (zob. m. in. wyrok NSA z 24 kwietnia 2003 r., I S.A. 2374/01, LEX nr 148971 - teza 1). Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art.136 ust. 3 i 137 u.g.n. Artykuł. 136 ust. 3 u.g.n. przewiduje żądanie przez poprzedniego właściciela zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeśli stosownie do art. 137 u.g.n., stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Według art.137 ust.1 u.g.n. nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli: 1/ pomimo upływu 7 lat od dnia w którym decyzja stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo 2/ pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Z przytoczonych przepisów wynika, że uwzględnienie wniosku o zwrot wywłaszczonej nieruchomości jest uzależnione od ustalenia, że nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Tylko nieruchomość, która spełnia wskazane w przepisie art. 137 ust. 1 u.g.n. warunki może być uznana za zbędną i w konsekwencji zwrócona byłym właścicielom lub ich spadkobiercom. Zasadniczym zadaniem organów orzekających w tym zakresie jest więc ustalenie, czy nieruchomość została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Podstawowym warunkiem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest bowiem jej obiektywnie stwierdzona zbędność dla realizacji celu wywłaszczenia. Przy czym, przyjęta w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. konstrukcja materialnoprawnej przesłanki zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jednoznacznie przesądza, że podstawą oceny zbędności jest wyłącznie okoliczność zrealizowania celu określonego w decyzji wywłaszczeniowej. Wyjaśnić w tym miejscu także wypada, że instytucja zwrotu wywłaszczonej nieruchomości nie jest instytucją nową, występowała bowiem już w poprzednio obowiązującym ustawodawstwie. Pierwotnie, także w ustawie o gospodarce nieruchomościami, uprawnienie do żądania zwrotu nieruchomości nie wiązało się z żadnymi ograniczeniami czasowymi, przewidzianymi dla realizacji celu wywłaszczenia. Ograniczenia te wprowadził dopiero art. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. z 2004 r. Nr 141, poz. 1492), który wszedł w życie w dniu 22 września 2004 r. Na skutek powyższej nowelizacji, treść art. 137 ust. 1 u.g.n. (i określone w nim terminy) budziła szereg wątpliwości interpretacyjnych. Aktualnie powyższa kwestia została rozstrzygnięta wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 13 marca 2014 r. (sygn. akt P 38/11), w którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami – w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r., na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r., zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu - jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został opublikowany w Dzienniku Ustaw z 2014 r. pod poz. 376 z dnia 24 marca 2014 r. i wszedł w życie z dniem jego publikacji. W uzasadnieniu wyroku, w konkluzji, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zgodnie z jego sentencją, nie podlegają zwrotowi na rzecz byłych właścicieli te nieruchomości, na których cel określony w decyzji o wywłaszczeniu został zrealizowany przed dniem złożenia wniosku o ich zwrot, niezależnie od tego, czy realizacja inwestycji nastąpiła po upływie 10 lat od chwili wywłaszczenia. Taka sytuacja w niniejszej sprawie występuje. Działki wymienione we wniosku o zwrot nieruchomości zostały wywłaszczone celem uzyskania terenu pod budowę osiedla mieszkaniowego. Do realizacji celu wywłaszczenia doszło jeszcze pod rządami ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości. Okoliczność ta, zdaniem Sądu, wynika z oceny całokształtu dowodów zgromadzonych w sprawie. Wbrew stanowisku skarżących organy orzekające w niniejszej sprawie niewadliwie ustaliły, że przedmiotowa nieruchomość nie stała się zbędna na cel określony w orzeczeniu o wywłaszczeniu. Organ II instancji prawidłowo zebrał materiał dowodowy i należycie na jego podstawie ustalił, że nieruchomość nabyto pod realizację budownictwa mieszkaniowego (budowa osiedla mieszkaniowego). Na podstawie zgromadzonych dokumentów oraz protokołów z oględzin prawidłowo ustalono, że na przedmiotowych działkach istnieje infrastruktura związana z wybudowanym osiedlem mieszkaniowym tj. sieć gazowa i kanalizacyjna. Na części nieruchomości znajduje się zieleń, która pielęgnowana jest przez Zakład Nieruchomości Komunalnych, co potwierdza złożona do akt umowa. Zaznaczyć należy, że Sąd orzekający w niniejszym składzie w pełni podziela utrwalony już pogląd, że przy ocenie realizacji celu publicznego za jaki uznano budowę osiedla mieszkaniowego należy uwzględnić nie tylko budowę typowych budynków (bloków) mieszkalnych, ale również wszystkich innych obiektów i urządzeń technicznych składających się na infrastrukturę tego osiedla niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania osiedla i jego mieszkańców - takich jak budynki handlowe, usługowe, urządzenia towarzyszące, ciągi komunikacyjne, parkingi, szkoły, boiska sportowe, garaże, zieleń osiedlowa i ciągi piesze (chodniki). Za infrastrukturę związaną nierozdzielnie z budownictwem mieszkaniowym o charakterze osiedlowym niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania danego osiedla i jego mieszkańców uznaje się ponadto wszelkie instalacje podziemne - linie komunikacyjne, wodociągi, kabel elektryczny, instalację gazową, sanitarną czy kanały deszczowe (zob. m. in. wyrok NSA z 20 stycznia 1999 r., IV S.A. 2033/96, LEX nr 47337 oraz WSA w Poznaniu z dnia 20.12.2007r., sygn. III SA/Po 648/07,wyrok NSA z: 20.12.1993 r.- SA/Kr 455/93; 16.12.1993 r.- SA/Po 423/93; 28.9.1993 r.- SA/Po 1621/93; 24.3.1993 r.- SA/Kr 1603/93; 21.4.1993 r.- SA/Kr 1962/93; 20.1.1999 r.- IV SA 2033/96). Mając powyższe na uwadze Sąd uznał za zasadny pogląd organów obu instancji, że na działkach nr [...] zrealizowany został cel wywłaszczenia w postaci budowy osiedla mieszkaniowego i to w terminach określnych w art.137 u.g.n. Wskazanie przez skarżących na istnienie zniszczonych schodów i leżących na terenie nieruchomości betonowych płyt może wskazywać jedynie na niegospodarność i zaniedbania aktualnego właściciela lub zarządcy. Nie ma natomiast znaczenia w tej sprawie kto składuje te płyty oraz w jakim celu dokonano utwardzenia części działki żużlem. Nie świadczy to natomiast o nie zrealizowaniu celu wywłaszczenia. Sąd podziela także pogląd przedstawiony przez Wojewodę, że nastąpiła modyfikacja celu wywłaszczenia, bowiem plan dopuszczał wybudowanie garaży na tym terenie, natomiast w tym miejscu urządzono zieleń osiedlową. Stanowi ona także infrastrukturę osiedla mieszkaniowego, z której – podobnie jak z garaży – mogą swobodnie korzystać mieszkańcy osiedla. Cel wywłaszczenia został zatem zrealizowany, co wynika nie tylko z dokumentów zawartych w aktach administracyjnych, lecz jest także faktem powszechnie znanym. Już w uchwale 7 sędziów z dnia 27.01.1988 r. o sygn. III AZP 11/87- OSNC 11/88/149, Sąd Najwyższy wskazał, że należy odróżnić zmianę celu wywłaszczenia od modyfikacji tego celu; zmianą celu jest jakościowa zmiana inwestycji określonej w decyzji wywłaszczeniowej, konkretyzującej cel wywłaszczenia nieruchomości; modyfikację celu wywłaszczenia pociąga za sobą modyfikacja inwestycji mieszcząca się w celu uzasadniającym wywłaszczenie, czyli niezmieniająca jego charakteru. Nie stanowią jakościowej zmiany celu takie odstępstwa od zamierzonej inwestycji, przy których charakter inwestycji zamierzonej i zrealizowanej pozostaje taki sam. W doktrynie wskazuje się, że wywody zawarte w uzasadnieniu tej uchwały, zachowały aktualność pod rządem ustawy o gospodarce nieruchomościami (T. Woś "Wywłaszczanie i zwrot nieruchomości" LexisNexis 2007 s. 264-265). Ponadto przedmiotowe nieruchomości położone są między wysokimi budynkami wielorodzinnymi, tak więc istniejąca przestrzeń z częściowo urządzoną zielenią daje poczucie izolowania mieszkańców od uciążliwości związanych z zamieszkiwaniem w mieście. Sami skarżący w uzasadnieniu skargi podnoszą, że na przedmiotowych nieruchomościach znajdują się znaczne połacie niewykorzystanego terenu porośnięte trawą, krzewami i nielicznymi drzewami. Z tych względów w ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżących , że organy administracji nie ustaliły w stopniu wyczerpującym jaki był cel wywłaszczenia oraz wadliwie przyjęły, że na przedmiotowych działkach została zrealizowana infrastruktura osiedla mieszkaniowego. Oczywisty jest także fakt, że nieruchomość wywłaszczona została przed 27 maja 1990r. (co wynika ze znajdującego się w aktach administracyjnych orzeczenia z dnia 14 września 1959 r.), a budowa osiedla mieszkaniowego – czyli realizacja celu wywłaszczenia – nastąpiła w latach 60-tych ubiegłego wieku ( zatem przed 22 września 2004 r.). Zarzut skarżących dotyczący oparcia rozstrzygnięć organów obu instancji o Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego miasta L., zatwierdzony decyzją Przewodniczącego Komitetu Urbanistyki Architektury w dniu 21 grudnia 1959 r. jest także niezasadny. W uzasadnieniu orzeczenia o wywłaszczeniu wskazano, że budowa osiedla mieszkaniowego jest zgodna z zatwierdzoną lokalizacją szczegółową i planem urbanistycznym dla miasta L.. Organ I instancji zwracał się do odpowiednich instytucji o udostępnienie planu realizacyjnego osiedla oraz dokumentów planistycznych obowiązujących w dacie wywłaszczenia, jednakże Wydział Architektury i Budownictwa poinformował, że nie posiada takich dokumentów. Udzielił jednak informacji, że wyżej powołany Ogólny Plan Zagospodarowania przyjęty był wstępnie uchwałą nr [...] połączonych prezydiów Wojewódzkiej, Miejskiej i Powiatowej Rady N. w L. z dnia 17 marca 1958 r. (a więc przed wydaniem orzeczenia o wywłaszczeniu). Natomiast plan ten nie zawierał szczegółowych ustaleń odnoszących się do poszczególnych obszarów planistycznych, a jedynie opis ogólny kierunkowych założeń w poszczególnych dziedzinach społeczno – gospodarczego rozwoju miasta. Z dołączonego przez skarżących przy piśmie z 10 lutego 2015 r. "zaświadczenia lokalizacji szczegółowej nr [...] wynika jedynie, że już w 1957 r. zatwierdzono lokalizację szczegółową budowy osiedla mieszkaniowego w L. przy ul. [...]. Jak wynika z korespondencji prowadzonej przez organ I instancji, podejmował on próby pozyskania dokumentacji. Zważywszy na znaczny upływ czasu (blisko 60 lat) uzyskanie tych dokumentów jest utrudnione. W ocenie Sądu bezzasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 7, 77 par.1 i 80 k.p.a. Słusznie natomiast zarzucono w skardze, że organy opisały w uzasadnieniu decyzji stan zagospodarowania działki nr [...], co było zbędne, bowiem co do żądania zwrotu tej działki postępowanie zostało umorzone. Nie jest to jednak uchybienie, które powinno skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Z przytoczonych względów Sąd uznał, iż że cel wywłaszczenia został zrealizowany i to w terminach określonych w art.137 ust.1 u.g.n., co prawidłowo przyjęły rozpatrujące sprawę organy administracji. Wobec powyższego skargę należało oddalić na podstawie art. 151 Ppsa.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło