II SA/Lu 742/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Specjalista Jolanta Sikora, po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2013 r. na rozprawie sprawy ze skargi P. G. - redaktora naczelnego dziennika na odmowę Okręgowej Rady Łowieckiej Polskiego Związku Łowieckiego w przedmiocie udzielenia informacji prasowej p o s t a n a w i a odrzucić skargę. P. G. – redaktor naczelny dziennika "Ł." z siedzibą w G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na odmowę Okręgowej Rady Łowieckiej Polskiego Związku Łowieckiego w [...] (dalej jako "ORŁ PZŁ"), w przedmiocie udzielenia informacji prasowej. Skarżący zarzucił ORŁ PZŁ naruszenie art. 4 ust. 1 ustawy Prawo prasowe poprzez błędne przyjęcie, że w niniejszej sprawie zachodzą podstawy odmowy udzielenia informacji prasowej, jak również naruszenie ust. 3 tego przepisu poprzez niezachowanie wymagań, jakie powinna spełniać odmowa udzielenia informacji prasowej (brak wskazania powodów odmowy) oraz zwłokę w jej udzieleniu. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że we wniosku z dnia 7 marca 2013 r. dziennikarz dziennika "Ł." S. P. zwrócił się do ORŁ PZŁ o udzielenie informacji prasowej (odpowiedzi na trzy zadane w tym wniosku pytania). Wobec braku reakcji na wniosek, w dniu 22 maja 2013 r. skarżący wystąpił do ORŁ PZŁ z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, poprzez udzielenie żądanej informacji lub wydanie odmowy jej udzielenia przewidzianej w art. 4 ust. 3 Prawa prasowego. Zdaniem skarżącego, brak odpowiedzi na pytania zadane ORŁ PZŁ we wniosku z dnia 7 marca 2013 r. należy utożsamiać z odmową udzielenia informacji w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 Prawa prasowego. Przekonanie to skarżący oparł na treści wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2001 r., sygn. akt II SAB 254/01, w którym wyrażono pogląd, iż bezczynność, której istotą jest brak reakcji procesowej na żądanie strony postępowania, w sprawach prasowych nie istnieje, lecz oznacza odmowę udzielenia informacji. Skarżący stwierdził, że zapadła w niniejszej sprawie odmowa jest niezgodna z art. 4 ust. 1 Prawa prasowego, w świetle którego Polski Związek Łowiecki jest obowiązany do udzielenia prasie informacji o swojej działalności, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów informacja taka nie jest objęta tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności. Podstawą prawną tajemnicy, o której mowa w powyższym przepisie, mogą być bowiem tylko i wyłącznie przepisy rangi ustawowej. Społeczność myśliwych ma natomiast – zdaniem skarżącego – prawo do oceny decyzji podejmowanych na posiedzeniu ORŁ PZŁ, których organ ten nigdzie nie publikuje. W oparciu o powyższe argumenty P. G. zwrócił się do Sądu o uchylenie zaskarżonej odmowy i zobowiązanie ORŁ PZŁ do ponownego rozpatrzenia wniosku z dnia 7 marca 2013 r. o udzielenie informacji prasowej. W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Zarządu Głównego PZŁ wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi. Autor odpowiedzi na skargę stwierdził, że ORŁ PZŁ "nie może być stroną skargi". Jest to bowiem organ kolegialny, który zbiera się przeciętnie kilka razy w roku, a jego członkowie pełnią funkcje całkowicie społecznie. Nielogicznym jest zaś zobowiązanie osoby, która w sposób społeczny pełni swoją funkcję, aby podlegała rygorom prawa prasowego, ergo mogła być skarżona. Zdaniem Przewodniczącego Zarządu Głównego PZŁ adresatem zapytań strony skarżącej powinien być zatem Polski Związek Łowiecki jako całość. W piśmie z dnia 10 września 2013 r. skarżący, odnosząc się do argumentów odpowiedzi na skargę, powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 735/067, w którym wyrażono pogląd, iż obowiązek udzielenia informacji nie ogranicza się tylko do Polskiego Związku Łowieckiego, który posiada osobowość prawną, ale także do jego organów, w tym powołanych ustawą Prawo łowieckie, ale i statusem Polskiego Związku Łowieckiego. Dodatkowo skarżący podniósł, iż odpowiedź na skargę nie zasługuje na rozpatrzenie, jako podpisana przez osobę, która nie może być traktowania jako pełnomocnik skarżonego, o czym – jak wskazał skarżący – wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 4 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2438/12. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (jeżeli ustawy nie stanowią inaczej). Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."). Jednocześnie, w przypadkach określonych w art. 58 p.p.s.a., sąd ma obowiązek skargę odrzucić. Skarga redaktora naczelnego dziennika "Ł." – P. G. podlega odrzuceniu. Jako przedmiot skargi skarżący oznaczył odmowę udostępnienia informacji prasowej przez ORŁ PZŁ zgodnie z wnioskiem złożonym do tego podmiotu przez dziennikarza dziennika "Ł." S. P. w dniu 7 marca 2013 r. Jak wynika z akt sprawy, w przedmiotowym wniosku dziennikarz dziennika "Ł." zażądał od ORŁ PZŁ udzielenia w trybie przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 1984 r. Prawo prasowe (Dz. U. Nr 5, poz. 24 ze zm., dalej jako "Pr. pras."). odpowiedzi na następujące pytania: " 1. Czy uchwały Okręgowej Rady Łowieckiej o powołaniu Okręgowego Rzecznika Dyscyplinarnego i jego zastępców oraz sędziów Okręgowego Sądu Łowieckiego zostały uchylone po utracie podstaw ustawowych z art. 34 pkt 6 ustawy Prawo łowieckie? 2. Jeżeli nie zostały uchylone, to jakie zadania wykonują obecnie organy okręgowe PZŁ: zespół Okręgowego Rzecznika Dyscyplinarnego i sędziowie Okręgowego Sądu Łowieckiego? 3. Jakimi rodzajami kosztów i w jakiej wysokości ww. Organy obciążają budżet okręgu po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 listopada ub. r.?" Wnioskodawca zaznaczył, że w przypadku odmowy udzielenia powyższych informacji, z upoważnienia redaktora naczelnego wnosi o złożenie w ciągu 3 dni odmowy w trybie art. 4 ust. 3 Pr. Pras. Wobec braku reakcji na powyższy wniosek skarżący skierował ponadto do ORŁ PZŁ pismo z dnia 22 maja 2013 r., w którym domagał się sporządzenia odmowy przewidzianej w art. 4 ust. 3 Pr. pras., wzywając jednocześnie ten organ do usunięcia naruszenia prawa. Wnosząc w dniu 19 sierpnia 2013 r. skargę w niniejszej sprawie skarżący uznał, że nieudzielenie mu do tej pory przez ORŁ PZŁ żądanych informacji oznacza odmowę tego podmiotu i właśnie tę odmowę w sposób jednoznaczny uczynił przedmiotem swej skargi. W tym zakresie skarżący oparł się na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2001 r. sygn. akt II SAB 254/01, w którym stwierdzono, że w sprawach prasowych bezczynność nie istnieje, lecz oznacza odmowę udzielenia informacji w rozumieniu art. 4 ust. 1 i 2 Pr. pras. W ocenie Sądu przywołany wyżej pogląd nie ma jednak zastosowania w niniejszej sprawie, albowiem wbrew przekonaniu skarżącego, przedmiotowy wniosek z dnia 7 marca 2013 r. nie podlegał załatwieniu przez ORŁ PZŁ w trybie art. 4 Pr. pras. W konsekwencji nie można uznać, że nieudzielenie skarżącemu informacji zgodnie z treścią tego wniosku stanowi odmowę udzielenia informacji prasowej, o której mowa w ust. 3 powyższego przepisu, a która podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego w trybie jego ust. 4 w zw. z art. 3 § 3 p.p.s.a. Rozwijając powyższe stanowisko w pierwszej kolejności wypada wyjaśnić, iż w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych, w tym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, istotnie za właściwy dla udzielenia prasie informacji przez Polski Związek Łowiecki lub jego organy każdorazowo, niezależnie od charakteru żądanej informacji, przyjmowano tryb uregulowany w art. 4 Pr. pras. W każdym razie w większości orzeczeń okoliczność ta nie była kwestionowana (por. m.in. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2007 r., sygn. akt I OSK 735/06; wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 grudnia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 1767/07 oraz wyroki WSA w Lublinie: z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 529/12 i z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt II SA/Lu 372/12 – Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Taka wykładania powołanego wyżej przepisu pomijała jednak treść poprzedzającego go art. 3a Pr. pras., na co zasadnie zwrócono uwagę w wydanych w ostatnim czasie orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, tj. w wyroku z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13 oraz w postanowieniu z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 319/13, których treść skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni aprobuje. Wskazać należy, że zgodnie z omawianym art. 4 Pr. pras., przedsiębiorcy i podmioty niezaliczone do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku są obowiązane do udzielenia prasie informacji o swojej działalności, o ile na podstawie odrębnych przepisów, informacja nie jest objęta tajemnicą lub nie narusza prawa do prywatności (ust. 1). W przypadku odmowy udzielenia informacji, na żądanie redaktora naczelnego, odmowę doręcza się zainteresowanej redakcji w formie pisemnej, w terminie trzech dni; odmowa powinna zawierać oznaczenie organu, jednostki organizacyjnej lub osoby, od której pochodzi, datę jej udzielenia, redakcję, której dotyczy, oznaczenie informacji będącej jej przedmiotem oraz powody odmowy (ust. 3). Odmowę, o której mowa w ust. 3, lub niezachowanie wymogów określonych w tym przepisie, można zaskarżyć do sądu administracyjnego w terminie 30 dni; w postępowaniu przed sądem stosuje się odpowiednio przepisy o zaskarżaniu do sądu decyzji administracyjnych (ust. 4). Poprzedzający ten przepis art. 3a Pr. pras., dodany do tej ustawy w wyniku jej nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm., dalej jako "u.d.i.p."), stanowi natomiast, iż w zakresie prawa dostępu prasy do informacji publicznej stosuje się przepisy u.d.i.p. Z powyższych regulacji wynika, że udostępnianie informacji publicznej prasie odbywa się w trybie u.d.i.p.. Natomiast art. 4 ust. 1 Pr. pras. poszerza katalog podmiotów zobowiązanych do udzielania prasie informacji o podmioty niewymienione w u.d.i.p. tj. o przedsiębiorców i podmioty niezaliczone do sektora finansów publicznych oraz niedziałające w celu osiągnięcia zysku. Rozszerzenie uprawnienia wynikającego z art. 61 Konstytucji oraz u.d.i.p. ma na względzie zadania jakie pełni prasa w demokratycznym społeczeństwie (por. E. Czarny-Drożdzejko, Karna ochrona prawa do informacji publicznej, LEX 2013 Nr 51998). Zatem w świetle art. 3a Pr. pras., dla wskazania właściwego trybu dostępu do określonej informacji, w sytuacji, gdy wnioskuje o nią prasa, decydujące znaczenie ma ocena charakteru tej informacji oraz charakteru adresata wniosku. W sytuacji bowiem, gdy wniosek taki będzie dotyczył informacji publicznej i zostanie skierowany do podmiotu zobowiązanego na mocy art. 4 ust. 1 u.d.i.p. do udostępniania informacji publicznych, właściwym dla jego załatwienia będzie tryb określony w przepisach u.d.i.p. Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. do udzielenia informacji publicznej zobowiązane są nie tylko władze publiczne, ale także inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów (pkt 5). Polski Związek Łowiecki jest natomiast podmiotem wykonującym zadania publiczne, a przez to objętym regulacją powyższego unormowania. Jak wskazano w powołanym wcześniej wyroku NSA z dnia 5 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 89/13, ustawodawca w art. 34 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (t.j. Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 372 ze zm.) przekazał temu podmiotowi szereg zadań z zakresu administracji publicznej, w tym m. in.: prowadzenie gospodarki łowieckiej w obwodach wyłączonych z wydzierżawienia i w obwodach wydzierżawionych przez koła łowieckie, troskę o rozwój łowiectwa i współdziałanie z administracją rządową i samorządową, jednostkami organizacyjnymi Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe i parkami narodowymi oraz organizacjami społecznymi w ochronie środowiska przyrodniczego, a także w zachowaniu i rozwoju populacji zwierząt łownych i innych dziko żyjących. Związek realizuje również inne zadania powierzone mu przez ministra właściwego do spraw ochrony środowiska. Wymienione zadania nałożone na Związek w drodze ustawy ze względu na ich cel mają charakter publiczny (por. R. Stec: "Uprawianie łowiectwa i prowadzenie gospodarki łowieckiej. Uwarunkowania administracyjnoprawne, cywilnoprawne i organizacyjne.", Lex 2012). Wymaga podkreślenia, iż powyższe zadania w określonym zakresie mogą być realizowane przez organy okręgowe Związku, w tym Okręgowe Rady Łowieckie (art. 32a ust. 1 pkr 2 w zw. z ust. 4 ustawy Prawo Łowieckie), które z tego tytułu należy również zaliczyć do podmiotów obowiązanych do udostępniania informacji publicznej na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Przepis ten stanowi natomiast lex secialis w stosunku do art. 25 § 3 p.p.s.a, stąd nie sposób zgodzić się z argumentem odpowiedzi na skargę, iż ORŁ PZŁ nie może być stroną postępowania w niniejszej sprawie. W konsekwencji uznania, iż ORŁ PZŁ należy do kręgu podmiotów objętych regulacją art. 4 ust. 1 u.d.i.p., stwierdzić należy, że informacje będące przedmiotem wniosku z dnia 7 marca 2013 r. mają charakter informacji publicznej. W myśl bowiem art. 1 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. "c" i "f" u.d.i.p. informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności zaś o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p., w tym o przedmiocie ich działalności, kompetencjach oraz majątku, którym dysponują. Zatem przedmiotowy wniosek z dnia 7 marca 2013 r., jako dotyczący udzielenia informacji o charakterze publicznym i skierowany do podmiotu wykonującego zadania publiczne, pomimo, że pochodził od przedstawiciela prasy, podlegał rozpatrzeniu przez ORŁ PZŁ w trybie przewidzianym w u.d.i.p., a nie w art. 4 Pr. pras. Oznacza to, że ewentualny brak odpowiedzi Okręgowej Rady Łowieckiej na przedmiotowe żądanie nie mógł zostać uznany za odmowę udzielenia informacji, lecz co najwyżej za bezczynność w tym przedmiocie, na którą redaktorowi dziennika "Ł." przysługuje skarga do sądu administracyjnego w trybie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 12 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 319/13). Skarżący w sposób jednoznaczny uczynił jednak przedmiotem swojej skargi odmowę udzielenia żądanej informacji, zaś jako podstawę prawną jej wniesienia wskazał art. 4 ust. 4 Pr. pras. W tej sytuacji należy uznać, że przedmiot skargi nie istnieje. Nie można bowiem nieudzielenia w terminie 3 dni żądanej informacji traktować jako odmowy jej udzielenia w rozumieniu cytowanego przepisu, który na gruncie niniejszej sprawy – jak wyżej zaznaczono – nie ma zastosowania. Fakt istnienia przedmiotu skargi jest natomiast warunkiem dopuszczalności wniesienia skargi. Brak przedmiotu zaskarżenia skutkuje odrzuceniem skargi jako niedopuszczalnej z innych przyczyn. Końcowo, odnosząc się do treści pisma skarżącego z dnia 10 września 2013 r., należy wyjaśnić, że zdaniem Sądu odpowiedź na skargę została w niniejszej sprawie podpisana przez osobę do tego uprawnioną. Przewodniczący Zarządu Głównego PZŁ, będący jednocześnie Łowczym Krajowym, jest bowiem na mocy § 182 Statutu Polskiego Związku Łowieckiego stanowiącego załącznik do uchwały Krajowego Zjazdu Delegatów PZŁ z dnia 2 lipca 2005 r. upoważniony do składania oświadczeń woli w imieniu Polskiego Związku Łowieckiego, a więc uznać należy, że również w imieniu jego wewnętrznych organów. Okoliczność powyższa nie ma wszakże decydującego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy zwłaszcza, że odrzucenie skargi nastąpiło z innych przyczyn, niż wskazane w odpowiedzi na skargę. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.