II SA/Lu 747/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Leszek Leszczyński po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Z., S. Z., H. W. i J. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [..]., [..] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego; w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanawia przyznać M. Z. i S.Z. prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka . W dniu 13 grudnia 2007 r. M. Z. i S. Z. złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie ich od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zarządzeniem z dnia 17 grudnia 2007 r. Sąd wezwał wnioskodawców do złożenia oświadczenia wyjaśniającego, kto z nich i od kiedy przebywa na urlopie bezpłatnym i w związku z tym, czy w okresie tym pobierane jest przez osobę przebywającą na urlopie wynagrodzenie. W wyznaczonym terminie skarżący przedłożyli stosowne zaświadczenie, wyjaśniające zaistniałą nieścisłość. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Skarżący M. i S. Z. zwrócili się do sądu o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata czyli o przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ppsa. Należy zważyć, że co do zasady instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obwarowana przesłanką braku realnej możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania, podlega ścisłej interpretacji, co oznacza stosowanie owej instytucji w sytuacjach wyjątkowych, szczególnie trudnych. Warunkiem zwolnienia od kosztów sądowych jest z jednej strony wykazanie, że na stronie ciąży obowiązek uiszczenia konkretnych opłat sądowych, a z drugiej, że nie może ich uiścić bez uszczerbku dla siebie (postan. SN z dnia 28 stycznia 1981 r., sygn. akt IV PZ 5/81). Koszty sądowe w przedmiotowym postępowaniu jakie skarżący zobowiązani są ponieść na tym etapie postępowania sprowadzają się do opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem doręczony na skutek wniosku o sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, zgłoszony w terminie siedmiu dni od ogłoszenia orzeczenia albo doręczenia odpisu sentencji orzeczenia w kwocie 100 zł - § 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości opłat kancelaryjnych pobieranych w sprawach sądowoadministracyjnych (Dz. U. Nr 221, poz. 2192) oraz koszt ustanowienia adwokata, którego stawka minimalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wynosi 75 % stawki minimalnej określonej w pkt 1 (tj. 240 zł), nie mniej niż 120 zł, zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenie przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Jeśli chodzi o potencjalne przyszłe koszty postępowania to dotyczyć one mogą wpisu sądowego od ewentualnej skargi kasacyjnej, który wynosi połowę wpisu od skargi (tj. w niniejszej sprawie 250 zł), nie mniej jednak niż 100 zł - zgodnie z § 3 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221., poz. 2193). Z wniosku złożonego przez M. i S. Z. wynika, iż skarżący prowadzą gospodarstwo domowe wraz z małoletnimi dziećmi: R., I. i M.Z.. Do dochodów wnioskodawców i osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym należą: wynagrodzenie za pracę M. Z. w kwocie 980 zł brutto, S.Z. w kwocie 2100 zł brutto oraz zasiłek rodzinny przyznany dzieciom w kwocie 269 zł. Skarżący pomimo ,że zamieszkują w domu mamy, prowadzą oddzielne gospodarstwo domowe i ponoszą koszty bieżących wydatków. Ponadto w uzasadnieniu wniosku wskazali, że jedno z nich przebywa na przymusowym urlopie bezpłatnym. Po sprecyzowaniu wniosku okazało się, że jest to M. Z. zatrudniona na czas określony do 31 grudnia 2008 r. i która przebywa w różnych okresach miesiąca października, listopada i grudnia 2007 r. na urlopie bezpłatnym. Ponadto M. i S. Z. we wniosku PPF wskazali wysokość swoich stałych miesięcznych kosztów utrzymania gospodarstwa domowego jak opłata za: wodę i ścieki (80 zł), światło (200 zł), jedzenie (1500 zł), gaz (60 zł), oraz koszty związane ze szkołą za okres 3 miesięcy (ok. 2000 zł) i wydatki na węgiel ( ok. 2000 zł). O przyznaniu prawa pomocy decyduje stan majątkowy i dochody w chwili orzekania przez Sąd w tym przedmiocie, bez względu na przyczyny tego stanu. Badając zgromadzony materiał dowodowy w sprawie, należy zauważyć, że w chwili złożenia przez skarżących wniosku o przyznanie prawa pomocy, M.Z. przebywała na urlopie bezpłatnym, co wynika z zaświadczenia wydanego przez zakład pracy skarżącej. W związku z powyższym, dochód skarżącej w kwocie 980 zł, w tym okresie nie może być brany pod uwagę jako dochód miesięczny brutto osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym. Ten ostatni, biorąc pod uwagę pięcioosobową rodzinę był i tak dość niski w stosunku do koniecznych wydatków poniesionych w tym czasie. W ocenie Sądu, M. i S. Z. pomimo, że posiadają obecnie stałe dochody, to znajdują się w szczególnie niekorzystnej sytuacji majątkowej. Zatem zasadnym jest zwolnienie skarżących z opłaty kancelaryjnej w kwocie 100 zł oraz przyznanie im adwokata. Z tych względów działając na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji postanowienia.