II SA/Lu 747/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Witold Falczyński po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. Z. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych; w zakresie wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy p o s t a n a w i a odmówić Z. Z. przyznania prawa pomocy. Z. Z. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie nakazania wykonania określonych robót budowlanych. Wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, skarżący wnioskiem złożonym w dniu 10 października 2011 r. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie zaś z art. 246 ( 1 pkt 2 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie wniosek skarżącego nie zawiera podstaw do przyznania mu prawa pomocy. Zgodnie z art. 199 wspomnianej ustawy, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Wyjątkiem od tej zasady jest ustawowe zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów wyrażone w art. 239 powyższej ustawy oraz możliwość przyznania przez Sąd prawa pomocy w trybie tej ustawy. Z zasady ponoszenia kosztów w postępowaniu sądowoadministarcyjnym wynika, iż prawo pomocy może być przyznane w takim zakresie, w jakim strona nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania. Instytucja prawa pomocy pozwala bowiem osobom najuboższym na przeprowadzenie postępowania sądowoadministracyjnego, jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno to mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków sfinansowania udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W związku z tym, że z wniosku PPF Z. Z. wynikało, że wskazane przez skarżącego wydatki przewyższają dochody gospodarstwa domowego, został wezwany do przesłania dokumentów źródłowych wskazujących wysokość dochodów gospodarstwa domowego oraz jego wydatków. W dniu 26 października 2011r. wnioskodawca uzupełnił żądane informacje, które nie były spójne ze złożonym już wcześniej oświadczeniem. Sąd uznał, że na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału nie może ustalić, kto należy do grona osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym i jakie są ich rzeczywiste dochody. We wniosku PPF wnioskodawca wskazał, że do tych osób należą: syn – M. Z., córka – D. Z., żona –D. Z. i teściowa – W. K., która nie mieszka wraz z wnioskodawcą. Natomiast już w piśmie z dnia 26 października 2011r. podnosi, że córka mieszka w tym samym domu, ale nie pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym. Ponadto trudno uznać za wiarygodne przedstawione przez wnioskodawcę dochody osób pozostających w nim we wspólnym gospodarstwie domowym, ponieważ we wniosku PPF wskazał, że dochód żony z prowadzonej działalności gospodarczej wynosi 2500zł, a w piśmie z dnia 26 października 2011r. – 4000zł. Trudno również ustalić rzeczywiste wydatki strony, gdyż podobnie jak dochody, zostały podane ogólnie lub w różnych wysokościach zarówno w PPF jak i w piśmie, który stanowił uzupełnienie wniosku (np. koszty opieki nad teściową w PPF strona wskazała 2000zł, w piśmie z dnia 26 października 2011r. – 1200zł, czy ogólnie wskazane koszty utrzymania syna (studenta) - 1500zł, który mieszka z wnioskodawcą). Niejasna również w niniejszej sprawie jest kwestia córki skarżącego, ponieważ raz wnioskodawca wskazuje, że pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, a następnym, że nie. Trzeba wskazać przy tym, że strona w żaden sposób nie uzasadniła dlaczego podała sprzeczne i niepełne dane. Wobec tak niespójnych informacji, nie można określić prawdziwej sytuacji majątkowej wnioskodawcy, która jest niezbędna do przyznania prawa pomocy. Ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy. Normę prawną tej treści wyprowadza się z użytego w tekście ustawy wyrażenia "gdy wykaże", co przesądza o obowiązku przekonania sądu, iż wnioskodawca "znajduje się w sytuacji opisanej w tych przepisach, która uniemożliwia poniesienie pełnych kosztów postępowania" (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.) Okoliczności stanowiące podstawę faktyczną przyznania wnioskowanych uprawnień procesowych, powinny być należycie uprawdopodobnione. Podstawy do oddalenia wniosku zachodzą m.in. gdy wnioskodawca składa wzajemnie sprzeczne oświadczenia dotyczące jego sytuacji osobistej i majątkowej (por. postanowienie NSA z dnia 29 kwietnia 2011r., sygn. akt II FZ 124/11, publ. Centralna Baza Orzeczeń i Informacji o Sprawach). Wskazać należy, iż podstawowym środkiem służącym wnioskodawcy do wykazania zaistnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, poza dokumentami źródłowymi obrazującymi sytuację osobistą i majątkową, jest przekonywające uzasadnienie wniosku i innych pism kierowanych do sądu. We wniosku jak i w piśmie z dnia 26 października 2011r. skarżący prezentował ogólnikowe i wewnętrznie sprzeczne oświadczenia, na podstawie których nie można jednoznacznie ocenić czy wniosek jest uzasadniony. W tym stanie rzeczy, Sąd zobowiązany jest odmówić skarżącemu przyznania prawa pomocy. Niezasadne byłoby bowiem obciążanie pozostałych podatników kosztami postępowania wszczętego przez stronę, w sytuacji gdy nie osiągnięto pewności, czy jej sytuacja majątkowa faktycznie uzasadniała zwolnienie jej od kosztów postępowania. Ubocznie należy wskazać, że W. K. nie może zostać uznana za osobę pozostającą we wspólnym gospodarstwie domowym ze skarżącym, ponieważ – jak wynika z oświadczeń wnioskodawcy – nie mieszka z nim. W związku z tym nie zostałyby również uwzględnione jej wydatki, jako wydatki osoby pozostającej we wspólnym gospodarstwie domowym z wnioskodawcą, co dodatkowo wskazuje na niezasadność wniosku. Z tych względów, wobec braku przesłanek z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) należało odmówić przyznania prawa pomocy.