II SA/Lu 75/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Sidor, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos - Janusz, Asesor WSA Wojciech Kręcisz (sprawozdawca), Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 lutego 2007 r. sprawy ze skargi A.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia z dnia [...] r. Nr. [...] wydaną na podstawie przepisu art. 138 § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 4 , art. 5 art. 12a, art. 13, art. 14 oraz art. 15 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych oraz § 15 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne po rozpatrzeniu odwołania A.W. od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej dnia [...] r. nr [...] sprostowanej postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. o odmowie przyznania zasiłków rodzinnych, dodatku do tego zasiłku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka, rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania wnioskowanych na dzieci J.W., T.W. oraz Ł.W., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, iż organ I instancji decyzją z dnia [...] r., sprostowaną postanowieniem z dnia [...] r. odmówił A.W. przyznania zasiłków rodzinnych oraz dodatków do tych zasiłków z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, z tytułu kształcenia i rehabilitacji dziecka, rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania wnioskowanych na dzieci: J.W., T.W. oraz Ł.W.. Organ I instancji stwierdził, iż rodzina wnioskodawcy nie spełnia kryterium dochodowego określonego w art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych warunkującego możliwość przyznania wnioskowanych świadczeń. Według ustaleń organu I instancji, w 2005 r. rodzina A.W. uzyskała dochód w wysokości [...] zł miesięcznie w przeliczeniu na osobę w rodzinie, podczas gdy kryterium ustawowe w takim przypadku wynosi 583,00 zł. Od decyzji tej odwołała się A.W. kwestionując ustalenie wysokości dochodu osiągniętego przez jej rodzinę w 2005 r. Odwołująca się wskazała, iż organ I instancji bezpodstawnie do dochodu rodziny za 2005 r. wliczył dochód jej męża uzyskany z tytułu drugiej raty odprawy związanej z zakończeniem w 2004 r. zatrudnienia w Cukrowni [...]. Zdaniem odwołującej się dochód ten powinien zostać odliczony, jako utracony, albowiem mąż wnioskodawczyni stracił pracę 8 lipca 2004 r. i od tego czasu nie podjął innego zatrudnienia. Ponownie rozpatrując sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, iż zgodnie z przepisem art. 5 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobie, o której mowa w art. 4 ust.2 ustawy, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 583,00 zł w przypadku, gdy członkiem rodziny jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o niepełnosprawności. Z akt sprawy wynika, iż odwołująca się wraz z mężem wychowuje troje dzieci w wieku 19 lat, 13 i 11 lat. Wszystkie dzieci są uczniami odpowiednich do ich wieku szkół. Synowie T.W. i Ł.W. posiadają orzeczenia o niepełnosprawności. Z załączonych zaświadczeń Urzędu Skarbowego z dnia 5 czerwca 2006 r. i z dnia 20 lipca 2006 r. wynika, iż rodzina odwołującej się osiągnęła w 2005 r. dochód opodatkowany podatkiem od osób fizycznych w wysokości [...] zł (A.W.). Jej mąż M.W. z tytułu wypłaty w lipcu 2005 r. przez Cukrownię [...]drugiej raty odprawy (gdzie był zatrudniony do 8 lipca 2004 r.) osiągnął dochód w wysokości [...] zł (dochód pomniejszony o należny podatek). Wskazano ponadto, iż rodzina odwołującej się utrzymuje się również z gospodarstwa rolnego o pow. 7,25 ha przeliczeniowych (zaświadczenie z 21 lipca 2006 r. i z dnia 12 lipca 2006 r.). Dochód z tego tytułu za 2005 r. wyniósł [...] zł. Obliczono go stosownie do brzmienia art. 5 ust. 8 ustawy poprzez pomnożenie ilości ha przeliczeniowych tj. 7,25 ha przez kwotę przeciętnego dochodu z 1 ha przeliczeniowego uzyskanego w 2005 r., ogłoszonego przez Prezesa GUS na podstawie art. 18 ustawy o podatku rolnym, tj. kwotę [...] zł (Dz. Urz. GUS z 2006 r. nr 9, poz. 60). W tej sytuacji łączny dochód rodziny A.W. w 2005 r. wyniósł [...] zł, w tym miesięczny [...]zł ([...] zł : 12 miesięcy), co daje w przeliczeniu na osobę w rodzinie [...] zł miesięcznie. Dla ustalenia prawa do zasiłków rodzinnych oraz wnioskowanych dodatków na okres zasiłkowy od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. nie ma znaczenia podnoszony w odwołaniu fakt utraty z dniem 8 lipca 2004 r. przez męża wnioskodawczyni zatrudnienia w Cukrowni [...], a w konsekwencji dochodów z tego tytułu oraz niepodjęcia od tego czasu innej pracy. Nie ma również znaczenia fakt, iż wskazany przez Urząd Skarbowy dochód męża odwołującej się za 2005 r. jest drugą ratą odprawy wypłaconej w lipcu 2005 r. z tytułu ustania zatrudnienia w 2004r . Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 2 ustawy pojęcie "dochód rodziny" oznacza przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. Niezaprzeczalnie w 2005 r. dochodem rodziny odwołującej się był m.in. dochód uzyskany przez jej męża M.W. z tytułu wypłaconej w lipcu 2005 r. drugiej raty odprawy po ustaniu zatrudnienia. Utrata tego źródła dochodu oraz niepodjęcie pracy miałoby znaczenie, gdyby nastąpiło w 2006 r., wówczas organ dokonałby stosownej korekty faktycznie uzyskanego dochodu w 2005 r., który w niniejszej sprawie stanowi podstawę ustaleń organu l instancji. Należy zauważyć, iż ustalany przez organ rzeczywisty dochód rodziny odwołującej się jest przeciętną z 12 miesięcy 2005 r., a więc ta metoda jego obliczenia już z założenia uwzględnia możliwość wystąpienia tego typu zdarzenia w trakcie roku kalendarzowego. Dochód rodziny odwołującej się przekracza kryterium ustawowe określone w art. 5 ust. 2 ustawy, tj. kwotę 583,00 zł na osobę miesięcznie. Jednocześnie organ odwoławczy uznał, że nie zachodzą przesłanki do przyznania wnioskowanych świadczeń w przypadku dopuszczalnego przekroczenia kryterium dochodowego - art. 5 ust. 3 ustawy. Jak ustalono, faktyczny miesięczny dochód rodziny A.W. w 2005 r. wyniósł [...] zł, tak więc znacznie przekroczył dochód przewidziany w przywołanym art. 5 ust. 3 ustawy tj. kwotę 2963,00 zł. A.W. odwołała się od tej decyzji wnosząc skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W uzasadnieniu skargi, skarżąca podnosiła, iż decyzja SKO jest dla niej i dla jej rodziny bardzo krzywdząca. A.W. argumentowała, iż dochód rodziny został bardzo zawyżony, albowiem uwzględnia II ratę odprawy męża, którą otrzymał w 2005 r. po ustaniu dotychczasowego zatrudnienia w dniu 8 lipca 2004 r. Skarżąca wywodziła, iż w jej ocenie, druga część raty wypłacona w dniu 8 lipca 2005 r. należy do dochodu utraconego, ponieważ pochodzi z sumy ogólnej wykazanej przez pracodawcę jako łączna odprawa pieniężna. Podnosiła również, iż po część pieniędzy z odprawy jej rodzona przeznaczyła na remont budynku mieszkalnego, który został wybudowany w 1972 r. Wyjaśniała również, iż posiada na utrzymaniu troje dzieci. Starszy syn uczy się w Z. dwaj młodsi są niepełnosprawni. W tym kontekście skarżąca szeroko i szczegółowo opisywała trudna sytuacje rodziny. Jak należy sądzić z uzasadnienia skargi, wnosiła ona o uchylenie zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wnosiło o oddalenie skargi. Sąd zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola zaskarżonej decyzji, jak również decyzji ją poprzedzającej, przeprowadzona zgodnie z zasadami wyrażonymi na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prowadzi do wniosku, iż decyzje te prawa nie naruszają. Orzekając w granicach sprawy, Sąd uznał, iż decyzja wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze jak i decyzja wydana z upoważnienia Wójta Gminy Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej są zgodne z prawem i brak jest podstaw ku temu, aby wyeliminować je z obrotu prawnego. Według Sądu, organy administracji publicznej orzekając w sprawie z wniosku A.W. orzekały w sposób czyniący zadość tak przepisom prawa materialnego – ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych - jak i przepisom o postępowaniu – ustawa kodeks postępowania administracyjnego. Brak jest więc podstaw, aby twierdzić, jak czyni to skarżąca, że rozstrzygnięcia administracyjne organów I i II instancji są wadliwe Z akt sprawy wynika, iż wnioskodawczyni ubiegała się o przyznanie zasiłków rodzinnych, dodatków do zasiłku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej, z tytuły kształcenia i rehabilitacji dziecka, rozpoczęcia roku szkolnego oraz dodatku z tytułu podjęcia przez dziecko nauki w szkole poza miejscem zamieszkania, wnioskowanych na dzieci J., T. i Ł. Konfrontując przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych z ustaleniami faktycznymi poczynionymi w toku toczącego się postępowania administracyjnego stwierdzić należy, iż organy administracji publicznej zasadnie wydały decyzję negatywną odmawiającą uwzględnienia wniosku skarżącej. Uzyskanie uprawnień do świadczeń rodzinnych uzależnione jest od spełnienie warunku kryterium dochodowego. Przepis art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych stanowi, iż zasiłek rodzinny przysługuje osobom, jeżeli dochód rodziny wysokość przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504 zł. Kryterium dochodowe podwyższone do kwoty 583 zł ma zaś zastosowanie do sytuacji tych rodzin, w których jej członkiem jest dziecko legitymujące się orzeczeniem o znacznym lub umiarkowanym stopniu niepełnosprawności (ust. 2 art. 5 ustawy). W tym kontekście odwołać się należy do przepisu art. 3 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, w świetle którego "dochodem rodziny" w rozumieniu ustawy jest przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, co prowadzi do wniosku, iż w sprawie niniejszej jest to dochód za 2005 r. Z kolei, ustawowy katalog dochodów, jakie uwzględnia się dla celów świadczeń rodzinnych zawiera przepis art. 3 pkt 1 ustawy. W sprawie będącej przedmiotem orzekania Sądu, odwołać się również należy do zasady wyrażonej na gruncie przepisu art. 5 ust. 9 ustawy, z której wynika, iż w przypadku, gdy rodzina lub osoba ucząca się utrzymuje się z gospodarstwa rolnego oraz uzyskuje pozarolnicze dochody, dochody te sumuje się. Jest to istotne, albowiem z dowodów przeprowadzonych w sprawie - zaświadczenia z 21 lipca 2006 r. i z dnia 12 lipca 2006 r. – jednoznacznie wynika, iż rodzina skarżącej utrzymuje się również z gospodarstwa rolnego o powierzchni 7,25 ha przeliczeniowych. Odwołując się do autentycznej (ustawowej) definicji pojęcia "dochodu rodziny" obowiązującej na gruncie ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak również do przywołanej zasady sumowania dochodów z gospodarstwa rolnego z dochodami osiąganymi z pozarolniczej działalności stwierdzić należy, iż świetle przeprowadzonych w sprawie dowodów i poczynionych na ich podstawie ustaleń faktycznych organy administracji publicznej doszły do prawidłowych wniosków wskazując na brak podstaw prawnych do uczynienia zadość żądaniu skarżącej. Poza sporem jest, iż jak wynika z dowodów z dokumentów zawartych w aktach sprawy (zaświadczenia Urzędu Skarbowego z dnia 5 czerwca 2006 r. i z dnia 20 lipca 2006 r.) rodzina skarżącej osiągnęła w 2005 r. dochód opodatkowany podatkiem od osób fizycznych w wysokości [...] zł, co stanowi sumę dochodów A.W. w kwocie [...] zł oraz jej męża M.W. w kwocie [...] zł, która to kwota została mu wypłacona w lipcu 2005 r. przez Cukrownię [...] tytułu drugiej raty odprawy. Źródłem dochodów i utrzymania rodziny wnioskodawczyni jest również gospodarstwo rolne o powierzchni 7,25 ha przeliczeniowych (zaświadczenia z 21 lipca 2006 r. i z dnia 12 lipca 2006 r.), z którego dochód za 2005 r., obliczony stosownie do reguły z art. 5 ust. 8 ustawy, tj. przez pomnożenie ilości ha przeliczeniowych tj. 7,25 ha i kwoty [...] zł, tj. kwoty przeciętnego dochodu z 1 ha przeliczeniowego uzyskanego w 2005 r., ogłoszonego przez Prezesa GUS na podstawie art. 18 ustawy o podatku rolnym (Dz. Urz. GUS z 2006 r. nr 9, poz. 60), wyniósł [...] zł. W świetle powyższego, łączny dochód rodziny wnioskodawczyni w 2005 r. ukształtował się na poziomie [...] zł, a miesięczny stanowił kwotę [...] zł ([...] zł : 12 miesięcy). W przeliczeniu na osobę w rodzinie A.W. dochód ten wynosił [...] zł miesięcznie. Prowadzi to do wniosku, iż tym samym przekraczał kwotę kryterium dochodowego rodziny w przeliczeniu na osobę, tj. kwotę 583 zł. W związku z tym brak jest jakichkolwiek podstaw, aby zasadnie kwestionować rozstrzygnięcia wydane przez organy administracji publicznej. W tym kontekście podkreślić należy, iż zgodnie z zasadą wyrażoną na gruncie przepisu art. 6 kpa, zobowiązane są one do działania na podstawie przepisów obowiązującego prawa. Niezależnie nie od tego, podkreślić należy, co znajduje również swoje odzwierciedlenie w linii orzecznictwa sądowego, iż przyznawanie zasiłków rodzinnych nie należy do uznania organów administracji, a uzależnione jest tylko i wyłącznie od spełnienia warunków ich przyznania, określonych ustawą o świadczeniach rodzinnych, w związku z czym nie jest możliwe ich przyznanie, gdy warunki te nie są spełnione (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 sierpnia 2005 r. w sprawie sygn. akt I SA/Wa 1381/04). Brak spełnienia warunków do przyznania zasiłków rodzinnych, nie daje tym samym podstaw do uwzględnienia żądania skarżącej o przyznanie dodatków do tych zasiłków. Dodatki te ze swej istoty nie mają charakteru samoistnego. Funkcjonalnie bowiem związane są ze świadczeniem rodzinnym. Warunkiem ich przyznania jest uprzednie przyznanie świadczenia. Według Sądu, wbrew wywodom skarżącej i zarzutom formułowanym przez nią w skardze, podzielić należy stanowisko SKO, z którego wynika, iż bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, tj. dla ustalenia prawa do zasiłków rodzinnych oraz wnioskowanych dodatków na okres zasiłkowy od 1 września 2006 r. do 31 sierpnia 2007 r. (art. 24 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 10 ustawy) jest fakt utraty z dniem 8 lipca 2004 r. przez męża wnioskodawczyni dotychczasowego zatrudnienia, a w konsekwencji również dochodów z tego tytułu. Bez znaczenie jest również fakt, iż wykazany przez Urząd Skarbowy dochód M.W. – męża wnioskodawczyni - jest drugą ratą odprawy wypłaconej w lipcu 2005 r. z tytułu ustania zatrudnienia w 2004 r. W świetle bowiem przepisu art. 3 pkt 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych poza sporem jest, że dochód uzyskany przez M.W. w lipcu 2005 r., jakkolwiek nastąpił z tytułu wypłacenia drugiej raty odprawy po ustaniu zatrudnienia, to jednak jest, w rozumieniu tego przepisu, dochodem rodziny uzyskanym w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W tym względzie podzielić należy również zasadność stanowiska SKO wyrażonego w odpowiedzi na skargę, z którego wynika, iż utrata dochodu w rozumieniu przepisu art. 3 pkt 22 ustawy w związku z przepisem § 17 i następne rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. skutkuje ewentualnym odliczeniem dochodu utraconego w roku następnym po roku, z którego dochód stanowi podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych. W świetle wyżej przywołanych argumentów, ich oceny i wniosków z niej wypływających, brak jest więc jakichkolwiek podstaw przekonujących o zasadności zarzutów formułowanych w skardze. Nie znajdując również innych podstaw, które w rozumieniu przepisu art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej z obrotu prawnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji.