II SA/Lu 751/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Anna Ostrowska (sprawozdawca) Protokolant Referent Agata Kuśmirska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi A. I. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] września 2025 r., znak: [...] w przedmiocie czasowego odebrania psów oddala skargę. Decyzją z dnia 29 sierpnia 2025 r., znak: [...], Burmistrz Miasta T. L. orzekł o czasowym odebraniu psów rasy mix, w ilości 78 sztuk dotychczasowej właścicielce A. I. ze względu na zły ogólny stan zwierząt, rażące zaniedbanie i niehumanitarne traktowanie. Wskazał, że kosztami postępowania należy obciążyć właścicielkę psów oraz nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Decyzją z dnia 30 września 2025 r., znak: [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania A. I. uchyliło w całości decyzję z dnia 29 sierpnia 2025 r. i orzekło o: 1) czasowym odebraniu psów rasy mix w ilości 78 sztuk dotychczasowej właścicielce A. I. ze względu na zły ogólny stan zwierząt, rażące zaniedbanie i niehumanitarne traktowanie, 2) przekazaniu czasowo odebranych zwierząt F. J. z siedzibą w miejscowości Nowy B. [...], [...], 3) obciążeniu kosztami postępowania właścicielki psów A. I.. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło treść art. 7 ust. 1, ust. 1a, 1b, 1c i ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2023 r. poz. 1580 ze zm., dalej: u.o.z.), następnie organ wskazał, że zgodnie z art. 7 ust. 3 i 4 u.o.z., w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. W przypadkach, o których mowa w ust. 1 i 3, kosztami transportu, utrzymania i koniecznego leczenia zwierzęcia obciąża się jego dotychczasowego właściciela lub opiekuna. Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 10, pkt 12, pkt 17 i pkt 19 u.o.z. przez znęcanie się nad zwierzętami należy rozumieć zadawanie albo świadome dopuszczanie do zadawania bólu lub cierpień, a w szczególności: utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji; stosowanie okrutnych metod w chowie lub hodowli zwierząt; wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu; utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku. Kolegium podkreśliło, że dla wydania decyzji na podstawie art. 7 ust. 3 u.o.z. konieczne jest ustalenie, czy w dacie interwencji/momencie odebrania zwierzęcia, obok podstawowych przesłanek wynikających z art. 7 ust. 1 w zw. z art. 6 ust. 2 u.o.z., wystąpiły także przesłanki takie jak: przypadek niecierpiący zwłoki oraz stwierdzenie, że dalsze pozostawanie zwierzęcia u właściciela zagraża jego życiu lub zdrowiu. Organ odwoławczy wyjaśnił, że jak wynika z akt sprawy, pismem z dnia 21 sierpnia 2025 r. F. J. zawiadomiła Burmistrza Miasta T. L., że w dniu 6 sierpnia 2025 r. na terenie posesji przy ul. [...] w T. L. odebrała 78 psów. Fundacja powołała się na art. 7 ust. 3 u.o.z., tj. ze względu na bezpośrednie zagrożenie ich życia i zdrowia. Powyższe oznacza, że formalnie zaistniała potrzeba wszczęcia postępowania w kierunku odebrania zwierząt, o którym mowa w art. 7 ust. 3 u.o.z. Z akt sprawy wynika (protokół z kontroli dobrostanu zwierząt F. J.), że w dniu 6 sierpnia 2025 r. w miejscowości T. L., ul. [...], odbyła się kontrola dobrostanu zwierząt. W działaniach udział wzięli Urzędnicy Urzędu Miasta T. L. oraz Funkcjonariusze Policji z Komendy Powiatowej. Interwencja została przeprowadzona w odpowiedzi na zgłoszenia otrzymane od okolicznych mieszkańców, które zostały potwierdzone podczas wstępnych czynności prowadzonych przez pracowników Urzędu. Na wskazanej posesji ujawniono znaczną liczbę psów, zarówno dorosłych, jak i szczeniąt. Część zwierząt znajdowała się w domu, część na podwórku. Właścicielka posesji nie współpracowała z zespołem kontrolującym, wprowadzała w błąd co do liczby zwierząt oraz sposobu ich utrzymania - w szczególności karmienia, przeprowadzanych zabiegów odrobaczania oraz wykonywania obowiązkowych szczepień. Dzięki asyście Policji możliwe było wejście na teren posesji oraz do budynku mieszkalnego i przeprowadzenie niezbędnych czynności. Psy odebrano ze względu na rażące zaniedbanie i niehumanitarne traktowanie zwierząt. W protokole wskazano, że na posesji przebywa większa ilość psów dorosłych i szczeniąt, które żyją w warunkach rażąco odbiegających od minimalnych standardów dobrostanu. Psy nie są kastrowane, rozmnażają się w sposób niekontrolowany, co prowadzi do występowania ryzyka wad genetycznych. Brakuje stałego dostępu do wody i właściwego pożywienia. Ponadto w zamrażarce zostały znalezione ciała martwych zwierząt. Wobec powyższego psy zostały natychmiastowo odebrane i przetransportowane do Fundacji [...]. Tam została im udzielona pomoc weterynaryjna i obdukcja każdego psa. Właścicielka psów została zatrzymana przez Policję i postawiono jej zarzut znęcania się nad zwierzętami. Kolegium podkreśliło, że w dokumencie zatytułowanym jako "oględziny lekarsko-weterynaryjne" podpisanym przez lekarza weterynarii wskazano, że w trakcie oględzin stwierdzono znaczne zaniedbanie zwierząt. Liczne z tych, które zbadano, były w stanie wychudzenia - wyraźnie widoczny zarys żeber oraz wyrośli kostnych. Wszystkie badane psy miały też napiętą bolesną jamę brzuszną, sugerującą możliwość zaawansowanego zarobaczenia, niestrawności, zaparć, wzdęć i innych chorób jamy brzusznej. Okrywy włosowe matowe, liczne przerzedzenia sierści. Widoczne miejscowe wyłysienia, możliwe, że wtórne od drapania. U wielu psów stwierdzono w obu małżowinach usznych ciemną wydzielinę o nieprzyjemnym zapachu - częsty stan zapalny przewodu słuchowego zewnętrznego o charakterze przewlekłym, do dalszej diagnostyki i leczenia. U wielu osobników pazury były znacznie przerośnięte, zakrzywione, utrudniające poruszanie się - brak dowodów na ich regularne przycinanie w wywiadzie z Fundacji. W jamie ustnej obecna intensywna halitoza, liczne braki w uzębieniu, masywny kamień nazębny, zaczerwienione i rozpulchnione dziąsła - stan zapalny przyzębia/choroba przyzębia (u większości badanych psów II-III stopień choroby). Psy odczuwają wyraźny dyskomfort przy badaniu jamy ustnej. Zwierzęta w stanie wymagającym pilnej pomocy weterynaryjnej - zalecono dalszą diagnostykę, intensywną profilaktykę przeciwpasożytniczą, wdrożenie leczenia zapalenia uszu i jamy ustnej oraz ocenę stanu ogólnego pod kątem ewentualnych powikłań wynikających z długotrwałego zaniedbania. Kolegium wyjaśniło następnie, że z pisma F. J. z 8-9 sierpnia 2025 r. wynika, że w dniach 6-7 sierpnia 2025 r. przeprowadzono oględziny weterynaryjne 78 psów przyjętych przez Fundację w wyniku interwencji. Badanie miało na celu ocenę ogólnego stanu zdrowia, kondycji fizycznej oraz identyfikację pilnych potrzeb medycznych. Wskazano w nim, że wszystkie psy wykazują oznaki niedożywienia - wyczuwalne żebra i talerze miedniczne. Okrywa włosowa sucha, łamliwa, z licznymi przerzedzeniami, łysinami, obecnością odchodów pcheł oraz aktywnymi pasożytami zewnętrznymi. Widoczne liczne podrażnienia skóry- szczególnie na wewnętrznych stronach ud (efekt ukąszeń), zadrapania i blizny w okolicach uszu i ogonów, prawdopodobnie wynikłe z pogryzień wewnątrz stada lub kontaktu z niebezpiecznymi elementami otoczenia. Uszy: silne zabrudzenia brunatną wydzieliną, dredy za małżowinami usznymi. Oczy: zaczerwienione, zaropiałe, z objawami silnego stanu zapalnego. Psy o numerach chip: 616093903020256, 616093903020271, 616093903020286, 616093903020282 skierowane do pilnej konsultacji okulistycznej z podejrzeniem zaćmy, wrzodów rogówki oraz przewlekłego zapalenia spojówek. Zęby w fatalnym stanie - masywny kamień nazębny, stany zapalne przyzębia, liczne braki w uzębieniu, przetrwałe zęby mleczne, wady zgryzu, dwurzędowość zębów. Wszystkie psy wymagają specjalistycznej konsultacji stomatologicznej i oczyszczenia jamy ustnej. Pazury znacznie przerośnięte, powodujące problemy z poruszaniem się. Zdiagnozowano zwichnięcia rzepek kolanowych (2 i 3 stopnia) - psy wymagają konsultacji ortopedycznej. Większość psów przejawia silny dystans do człowieka, zachowania lękowe, agresję związaną z obroną własną. W trakcie badań weterynaryjnych część zwierząt reagowała zamieraniem lub próbą ucieczki. Niektóre wykazują objawy stereotypii, autoagresji i autodestrukcji. Psy nie znają smyczy, szelek ani obroży, wykazują panikę przy wyjściu na otwartą przestrzeń - brak wcześniejszego kontaktu z otoczeniem i człowiekiem. Z protokołu kontroli z dnia 7 sierpnia 2025 r. wynika natomiast, że podczas kontroli stwierdzono, że psy przebywały zarówno na podwórku, jak i w każdej części domu. Zwierzęta znajdowały się w różnych pomieszczeniach - część była zamknięta w łazience, inne w pokojach, a wiele z nich chowało się pod łóżkami i w szafach. Nie było możliwości dokonania dokładnego przeliczenia psów z powodu ich płochliwości, ruchliwości oraz braku chęci do kontaktu z człowiekiem. Psy reagowały ucieczką na podniesioną rękę lub próbę zbliżenia się, co może wskazywać na poważne braki w socjalizacji lub traumatyczne doświadczenia. Na terenie posesji nie stwierdzono obecności misek z karmą. Zauważono jedynie kilka pustych misek. Na pytanie o jedzenie dla zwierząt właścicielka odpowiedziała, że "ludzie dają i wieszają na płocie", jednak nie okazała żadnych opakowań po karmie ani zapasów żywności. Po rozrzuceniu karmy przez pracownika fundacji psy rzuciły się na nią łapczywie, co jednoznacznie świadczy o ich głodzie. Większość psów była w stanie wychudzenia, jednak ze względu na długą sierść ocena stanu odżywienia z odległości była utrudniona. Dopiero przy próbach chwytania i badania palpacyjnego możliwe było wyczucie żeber i kręgosłupa, co potwierdza niedożywienie. Na posesji nie znaleziono misek z wodą. Nie było też żadnych legowisk - ich funkcję pełniły brudne szmaty, worki z tekstyliami lub nory wykopane w ogrodzie. Teren wokół domu, jak i jego wnętrze, były skrajnie nieuporządkowane. Zalegały tam deski, druty, puszki, śmieci oraz inne niebezpieczne dla zwierząt elementy. Stan taki stwarza realne zagrożenie dla zdrowia i życia przebywających tam psów. Dodatkowo stwierdzono, że szczenięta, psy dorosłe oraz suki w ciąży nie były od siebie w żaden sposób oddzielane. Wszystkie psy przebywały razem, bez jakiejkolwiek segregacji wiekowej czy zdrowotnej, co potęgowało chaos oraz wzajemną agresję. U wielu psów zauważono liczne zadrapania i rany na pyskach oraz ciele, co świadczy o walkach między nimi - prawdopodobnie o ograniczone zasoby, w szczególności jedzenie, którego wyraźnie brakowało. Zwierzęta nie posiadały aktualnych szczepień, nie były odrobaczane ani w żaden sposób objęte opieką weterynaryjną. Zaobserwowano również niekontrolowany rozród oraz chów wsobny, co w połączeniu z brakiem podstawowych warunków bytowych prowadzi do degeneracji stada i ogromnego cierpienia zwierząt. Po odłowieniu wszystkich psów pracownicy Fundacji przeprowadzili kilkukrotną, dokładną kontrolę całej posesji oraz wnętrza budynku, by upewnić się, że żadne zwierzę nie zostało pominięte. Przy asyście funkcjonariuszy Policji przeszukano szafy, wnętrza łóżek oraz inne potencjalne miejsca ukrycia zwierząt. W trakcie przeszukania otwarto również zamrażalnik, w którym odkryto zamarznięte zwłoki kilku psów - zarówno szczeniąt, jak i osobników dorosłych. Powyższe ustalenia potwierdza materiał fotograficzny z miejsca interwencji (na płytach CD) przedłożony do organu I instancji przez Fundację. Wbrew twierdzeniom skarżącej całokształt dowodów zgromadzonych w sprawie pozwała, w ocenie Kolegium, na uznanie, że istniała podstawa do interwencyjnego odebrania zwierząt. Kolegium dokonało analizy dokumentów przedłożonych przez skarżącą do odwołania i wskazało, że z kopii oświadczenia lekarza weterynarii z dnia 3 września 2025 r. nie wynika, kiedy i jak często A. I. — K. korzystała z usług weterynaryjnych oraz jakich psów one dotyczyły. Do odwołania skarżąca przedłożyła ponadto książki leczenia zwierząt z gabinetu weterynaryjnego. Z przedłożonych dowodów nie wynika jednak, aby wszystkie psy były objęte opieką weterynaryjną oraz aby wykonywane były wszystkie wymagane szczepienia. Ponadto nie sposób z nich wywnioskować czy czynnościami lekarsko-weterynaryjnymi objęta była część psów, których dotyczy zaskarżona decyzja. Wskazują one również na nieregularne/sporadyczne wizyty w gabinecie weterynaryjnym. Natomiast z dokumentacji fotograficznej obrazującej zakup karmy nie wynika przez kogo została ona zakupiona i dla jakich zwierząt. Dodatkowo Kolegium podkreśliło, że momentem, w którym oceniany jest dobrostan zwierząt, jest moment interwencji właściwego podmiotu. Stan i warunki bytowania zwierząt w kontrolowanej sprawie również zostały ocenione na dzień odbioru zwierząt skarżącej (od sierpnia 2025 r.). Organ odwoławczy uznał, że w realiach niniejszej sprawy ustalony stan faktyczny mieści się w katalogu z art. 6 ust. 2 u.o.z., co uzasadniało zastosowanie art. 7 ust. 3 u.o.z. Jednymi z wymienionych przez ustawodawcę w art. 6 ust. 2 u.o.z. formami znęcania się nad zwierzętami są m.in. utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa, bądź w pomieszczeniach albo klatkach uniemożliwiających im zachowanie naturalnej pozycji; (art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z.), czy wystawianie zwierzęcia domowego lub gospodarskiego na działanie warunków atmosferycznych, które zagrażają jego zdrowiu lub życiu (art. 6 ust. 2 pkt 17 u.o.z.). Z powyższego wynika, że w przypadku, gdy stwierdzone zostanie, że dochodzi do stanów opisanych w art. 6 ust. 2 u.o.z., a jednocześnie zaistniała sytuacja ma charakter niecierpiącej zwłoki (dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu), to wówczas policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. Następnie organ wykonawczy gminy podejmuje decyzję o odebraniu zwierząt na podstawie art. 7 ust. 1 u.o.z. W ocenie Kolegium zebrany materiał jest wystarczający do uznania, że doszło do utrzymywania zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania. To z kolei wypełnia przesłankę odebrania zwierząt z art. 7 ust. 1, art. 7 ust. 3 w zw. z art. 6 ust. 2 u.o.z. Podstawą uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i wydania rozstrzygnięcia reformatoryjnego przez Kolegium było niewskazanie w decyzji organu pierwszej instancji podmiotu, któremu przekazano odebrane czasowo psy. Skargę na decyzję Kolegium wniosła A. I., zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść zaskarżonej decyzji, tj. art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez niedostateczne i niedokładne wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy mających istotne znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, nierozpoznanie zgromadzonego materiału w sposób wszechstronny, a w szczególności niewzięcie pod uwagę faktu, że skarżąca złożyła dokumentację weterynaryjną dotyczącą okresowego leczenia psów i odrobaczania, przedstawiła dokumentację fotograficzną obrazującą wygląd zwierząt przed dokonaną przez F. J. kontrolą oraz zdjęcia potwierdzające przygotowanie dla psów legowiska, miski na wodę i karmę, preparaty dla suchej dezynfekcji terenu działki skarżącej oraz fotografie przedstawiające zagospodarowanie działki. Dlatego zarzucanie skarżącej znęcania się nad zwierzętami, doprowadzenia do znacznego wychudzenia zwierząt, złego ogólnego stan zwierząt, rażącego zaniedbania, niehumanitarnego traktowania, braku zapewnienia legowisk oraz dostępu do bieżącej wody oraz karmy są irracjonalne i nie znajdują potwierdzenia w złożonym przez skarżącą do Kolegium materiale dowodowym (fotografie); 2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 7 ust. 1 pkt 1, ust. 1b i ust. 1c u.o.z., bowiem podmiot, któremu przekazano psy, nie jest schroniskiem dla zwierząt, a fundacją non-profit. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem sporu w sprawie jest czasowe odebranie skarżącej 78 psów rasy mieszanej, przekazanie tych zwierząt F. J. i obciążenie skarżącej kosztami postępowania. Kwestia czasowego odebrania zwierząt właścicielowi lub opiekunowi została uregulowana w art. 7 ust. 1 – 6 u.o.z. Zgodnie z art. 7 ust. 1 u.o.z. zwierzę traktowane w sposób określony w art. 6 ust. 2 może być czasowo odebrane właścicielowi lub opiekunowi na podstawie decyzji wójta (burmistrza, prezydenta miasta) właściwego ze względu na miejsce pobytu zwierzęcia i przekazane schronisku dla zwierząt, jeżeli jest to zwierzę domowe (pkt 1). Stosownie zaś do art. 7 ust. 3 u.o.z. - w przypadkach niecierpiących zwłoki, gdy dalsze pozostawanie zwierzęcia u dotychczasowego właściciela lub opiekuna zagraża jego życiu lub zdrowiu, policjant, strażnik gminny lub upoważniony przedstawiciel organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, odbiera mu zwierzę, zawiadamiając o tym niezwłocznie wójta (burmistrza, prezydenta miasta), celem podjęcia decyzji w przedmiocie odebrania zwierzęcia. Czasowe odebrania zwierzęcia ma miejsce w przypadkach znęcania się nad nim, przy czym pojęcie "znęcania się nad zwierzętami" zostało zdefiniowane przez ustawodawcę w art. 6 ust. 2 u.o.z. jako każde "zadawanie albo świadome dopuszczenie do zadawania bólu lub cierpień". Jednocześnie ustawodawca w tym samym przepisie wymienił przykładowe zachowania, które należy kwalifikować jako "znęcanie się". Wśród nich jest utrzymywanie zwierząt w niewłaściwych warunkach bytowania, w tym utrzymywanie ich w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa (art. 6 ust. 2 pkt 10), a także utrzymywanie zwierzęcia bez odpowiedniego pokarmu lub wody przez okres wykraczający poza minimalne potrzeby właściwe dla gatunku (art. 6 ust. 2 pkt 19). Prawidłowo stwierdziło Kolegium, że objęte zaskarżoną decyzją psy były przetrzymywane w niewłaściwych warunkach bytowania i z uwagi na ich ilość i stan zaistniała podstawa do ich czasowego odebrania właścicielce. Ustawodawca nie wprowadził legalnej definicji niewłaściwych warunków bytowania, natomiast w art. 4 pkt 15 u.o.z. wskazał, że przez "właściwe warunki bytowania" rozumie się "zapewnienie zwierzęciu możliwości egzystencji, zgodnie z potrzebami danego gatunku, rasy, płci i wieku". Ustawodawca odnosi więc warunki bytowania do wszystkich potrzeb zwierzęcia, zarówno fizycznych, jak i psychicznych, określonych gatunkowo i osobniczo. Chodzi zatem o stworzenie przez opiekuna takiego środowiska dla zwierząt, które będzie odpowiednie dla nich ze względu na ich cechy gatunkowe i osobnicze. Warto zauważyć, że stworzenie tych warunków nie ogranicza się do zapewnienia jedynie odpowiedniej wyodrębnionej fizycznie przestrzeni, w której zwierzę na co dzień przebywa, a więc do zapewnienia jedynie zasobów materialnych. Ustawodawca wprowadza bowiem do ustawy pojęcie "pielęgnacji" (art. 4 pkt 9 u.o.z.), przez które rozumie "wszystkie aspekty relacji pomiędzy człowiekiem a zwierzęciem, w szczególności uruchamiane przez człowieka zasoby materialne i niematerialne, aby uzyskać i utrzymać u zwierzęcia stan fizyczny i psychiczny, w którym najlepiej ono znosi warunki bytowania narzucone przez człowieka" oraz "humanitarne traktowanie zwierząt" (art. 4 pkt 1 u.o.z.), przez które rozumie traktowanie uwzględniające potrzeby zwierzęcia i zapewniające mu opiekę i ochronę. Zapewnienie "właściwych warunków bytowania" należy więc rozumieć możliwie szeroko jako stworzenie zwierzęciu środowiska, w którym może ono żyć zgodnie ze swoimi potrzebami fizycznymi i psychicznymi. Przeciwieństwem środowiska zapewniającego "właściwe warunki bytowania" jest środowisko, w którym zwierzęta nie mają możliwości realizacji swoich gatunkowych i osobniczych potrzeb. W przytoczonym art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z. ustawodawca wskazał przykładowe postacie "niewłaściwych warunków bytowania", tj. m.in. "utrzymywanie zwierząt w stanie rażącego zaniedbania lub niechlujstwa". Wyraźnie wymienił więc w nim dwie odrębne sytuacje: utrzymywanie zwierząt w stanie "rażącego zaniedbania" oraz utrzymywanie zwierząt w stanie "niechlujstwa" – już tylko wystąpienie jednej z nich oznacza "niewłaściwe warunki bytowe". Pierwsze z tych pojęć zostało zdefiniowane ustawowo w art. 4 pkt 11 u.o.z. Zgodnie z tym przepisem przez "rażące zaniedbanie" rozumie się "drastyczne odstępstwo od określonych w ustawie norm postępowania ze zwierzęciem, a w szczególności w zakresie utrzymywania zwierzęcia w stanie zagłodzenia, brudu, nieleczonej choroby, w niewłaściwym pomieszczeniu i nadmiernej ciasnocie". Niechlujstwo nie zostało natomiast zdefiniowane ustawowo, a wg Słownika języka polskiego PWN niechlujstwo to 1. «brak dbałości o czystość i porządek» 2. «niechlujny, nieporządny wygląd» 3. «niestaranność». Niechlujstwo, choć nie wymaga drastyczności (jak w przypadku rażącego zaniedbania), jest jednak z woli ustawodawcy wystarczającym powodem do czasowego odebrania psów stosownie do art. 7 ust.1 i 3 u.o.z. Nie ma wątpliwości, że stwierdzone przez organy obu instancji warunki bytowania psów, jakie stworzyła im skarżąca, mieszczą się w przytoczonym wyżej pojęciu "niewłaściwych warunków bytowania", o których mowa w art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z. Wskazuje na to jednoznacznie zgromadzony w aktach administracyjnych materiał dowodowy, w szczególności dokumentacja fotograficzna oraz nagrania audiowizualne wykonane w trakcie kontroli nieruchomości, na której znajdowały się zwierzęta, przedstawiające warunki ich bytowania, protokoły kontroli z 6 sierpnia 2025 r. (k. 2 i 42) oraz dokumentacja weterynaryjna z 7 sierpnia 2025 r. (k. 3-6), z 8 sierpnia 2025 r. (k. 19), z 13-14 sierpnia 2025 r. (k. 7-18), a także protokół oględzin weterynaryjnych z 8-9 sierpnia 2025 r. (k. 34-40). W protokole oględzin weterynaryjnych opisano szczegółowo odstępstwa od norm fizjologicznych u zwierząt (k. 37-40), wymienione wyżej we wstępnej części uzasadnienia. Nieprawidłowości w stanie zdrowia większości zwierząt wskazywały na znaczny i przewlekły charakter zaniedbań. Filmy nagrane w dniu odebrania zwierząt oraz podczas ich kontroli weterynaryjnej, a także zdjęcia, udowadniają bardzo zły stan zdrowia wielu z nich, w tym bardzo zły stan oczu, uszu, skóry i sierści, uzębienia, przerośnięte pazury, niedożywienie. Ponadto na zdjęciach utrwalono zwłoki psów wyjęte ze znajdującej się w domu skarżącej zamrażarki. Już sama ilość odebranych psów (78), będących dotychczas pod opieką skarżącej, powodowała, że skarżąca nie była w stanie, mimo niewątpliwych jej wysiłków i dobrej woli, właściwie się nimi zaopiekować, zapewnić higienę, zapobiec rozwojowi poważnych chorób, czy niekontrolowanemu ich rozmnażaniu. Prywatna posesja skarżącej w żaden sposób nie była przystosowana do hodowli tak dużej ilości zwierząt, co zagrażało bezpośrednio ich zdrowiu i życiu, a także bezpieczeństwu samej skarżącej i jej sąsiadów. Skarżąca zakwestionowała ustalenia faktyczne poczynione przez organy, powołując się przede wszystkim na złą wolę organów oraz organizacji społecznej i subiektywną ocenę stanu zwierząt. Do odwołania od decyzji organu pierwszej instancji dołączyła dokumentację weterynaryjną na dowód tego, że 30 psów zostało zaszczepionych w 2023 r., że pojedyncze psy były leczone i odrobaczane w przychodni weterynaryjnej w latach 2022-2025, a także dołączyła oświadczenie lekarza weterynarii M. K.-B., w którym wskazano, że "skarżąca była klientką przychodni, przywoziła tam psy na zabiegi pielęgnacyjne typu obcinanie pazurków, odpchlenie czy odrobaczanie. W oświadczeniu wskazano, że "pieski, które widzieliśmy, nie wyglądały na zaniedbane, wyglądały na odżywione z prawidłowo zachowana okrywą włosową" (k. 63). Skarżąca dołączyła również zdjęcia psów. Dowody przedstawione przez skarżącą w zestawieniu z innym dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy nie zaprzeczają jednak ustaleniom organów, że zwierzęta były utrzymywane w niewłaściwych warunkach bytowych. Oświadczenie to stanowi ogólną opinię lekarza weterynarii o sposobie wykonywania przez skarżącą jako klientkę gabinetu weterynaryjnego opieki nad jej zwierzętami, a konkretnie potwierdza, że nad zwierzętami sprawowana była opieka weterynaryjna na przestrzeni kilku lat poprzedzających wydanie opinii. Opinia ta odnosi się jednak do stanu zdrowia tylko tych psów, które skarżąca leczyła bądź odrobaczała w przychodni. Dołączona przez nią dokumentacja weterynaryjna dotyczy tylko niektórych psów i nie dokumentuje regularnej opieki weterynaryjnej nad zwierzętami. Ponadto nie dowodzi ona dobrego stanu zdrowia wszystkich 78 psów w momencie odebrania ich przez Fundację. Dołączone przez skarżącą zdjęcia, nie opatrzone datami, nie mogą stanowić skutecznego przeciwdowodu dla dokumentacji zdjęciowej i audiowizualnej wykonanej w dacie kontroli i czasowego odebrania psów. W judykaturze podkreśla się, że na etapie odebrania zwierząt – mającego charakter tymczasowy, co wynika z art. 7 ust. 6 u.o.z. – brak jest przesłanek dla dokonywania przez podmiot odbierający zwierzęta, czy też przez organ wykonawczy gminy oceny, czy doszło do znęcania rozumianego jako zawinione (świadome) działanie opiekuna. Kwestię ewentualnego zawinienia przesądzić bowiem może wyłącznie sąd powszechny w postępowaniu karnym, zaś przesłanką działania podmiotów wskazanych w art. 7 ust. 3 u.o.z. oraz orzekającego na podstawie tego przepisu wójta (burmistrza, prezydenta miasta) jest jedynie stwierdzenie traktowania zwierzęcia w sposób określony w art. 6 ust. 2 tej ustawy, a nie stwierdzenie zawinionego czy też umyślnego znęcania się nad zwierzęciem (wyrok NSA z dnia 25 czerwca 2021 r., I OSK 462/21). W związku z tym nawet w obliczu uniewinnienia właściciela bądź opiekuna zwierząt przez sąd powszechny, organ administracji może stwierdzić, że swoim działaniami lub zaniechaniami wypełnił on hipotezę przepisu z art. 6 ust. 2 u.o.z. W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, słusznie organy uznały, że należało orzec o czasowym odebraniu skarżącej 78 psów, przekazaniu tych zwierząt pod czasową opiekę Fundacji i obciążeniu skarżącej kosztami postępowania. Organy podjęły wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Materiał dowodowy w sprawie został wyczerpująco zebrany i rozpatrzony, a jego ocena nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów. W przedstawionych okolicznościach stwierdzenie przez organy obu instancji niewłaściwych warunków bytowania (art. 6 ust. 2 pkt 10 u.o.z.) było oczywiście trafne. Niezasadny jest zarzut skarżącej, że bezprawne było oddanie zwierząt fundacji non-profit, która nie jest schroniskiem. F. J. z siedzibą w miejscowości N. B. prowadzi bowiem schronisko dla psów, w którym m.in. zajmuje się zwierzętami czasowo odebranymi ich właścicielom bądź opiekunom (KRS [...]; strona internetowa: [...]). W ocenie Sądu w pełni uzasadnione było zastosowanie przez organ trybu interwencyjnego (natychmiastowego) na podstawie art. 7 ust. 3 u.o.z., ponieważ materiał dowodowy potwierdza, że psy były narażone na bezpośrednie niebezpieczeństwo dla życia i zdrowia. Mając na uwadze powyższe, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143).