II SA/Lu 754/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc - Malec, Sędzia NSA Krystyna Sidor, Protokolant Asystent sędziego Łucja Krasińska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 stycznia 2009 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie o wydanie określonych dokumentów I. oddala skargę; II. przyznaje [...] A. S. od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 292, 80 /dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy/, w tym 52, 80 /pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy/ należnego podatku od towarów i usług. W piśmie z dnia 11 kwietnia 2008 r. skierowanym do Wójta Gminy Z.W. domagał się przesłania kserokopii wywiadu – rozmowy, jaką w dniu 1 kwietnia 2004 r. pracownicy Ośrodka Pomocy Społecznej przeprowadzili z T. W., celem zapoznania się z jego treścią i ewentualnego sprostowania. Postanowieniem z dnia [...] Wójt Gminy odmówił przesłania i wydania kserokopii wywiadu środowiskowego z dnia 1 kwietnia 2008 r. Organ wyjaśnił, że stosownie do art.73 § 1 kpa jest zobowiązany umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Ponadto strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony ( art.73 § 2 kpa ). Zdaniem organu wspomniane przepisy nie przewidują natomiast obowiązku sporządzania przez niego kserokopii akt sprawy lub jej odpisów i doręczania ich stronie. Zauważono ponadto, że strona mogła w każdym czasie przeglądać akta sprawy w Ośrodku Pomocy Społecznej . Rozpoznające zażalenia strony Samorządowe Kolegium Odwoławcze uchyliło postanowienie i umorzyło postępowanie przed organem I instancji. Organ odwoławczy podkreślił, że nie było podstaw do rozstrzygania sprawy postanowieniem. Zwrócono uwagę, że w świetle art.74 § 2 kpa postanowienie wydaje się wówczas, gdy organ odmawia stronie przeglądania akt sprawy, sporządzania z nich notatek i odpisów, uwierzytelniania takich odpisów lub wydawania uwierzytelnionych odpisów. W sytuacji natomiast, gdy organ powyższych czynności nie uniemożliwia, nie jest zobowiązany do rozstrzygnięcia sprawy postanowieniem. Powołując się na orzecznictwo sądowe, Kolegium stwierdziło, że pod pojęciem sporządzenia notatek i odpisów z akt sprawy mieści się możliwość sporządzania kopii pism za pośrednictwem kserokopiarki lub innych urządzeń służących do powielania ich treści, co jednak nie oznacza, że organ ma obowiązek sporządzania kserokopii i doręczania ich stronie, ponieważ art. 73 kpa nie przewiduje po stronie organu powinności sporządzania nieuwierzytelnionych kopii dokumentów. Skoro więc organ nie ma obowiązku sporządzania kserokopii i doręczania ich stronie na jej żądanie, to tym samym trudno wyprowadzić wniosek, że w przypadku umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich z nich odpisów i notatek i odpisów przez stronę odmowa sporządzania kserokopii i doręczania ich stronie winna nastąpić w drodze postanowienia. W takiej sytuacji strona o stanowisku organu może zostać poinformowana pismem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Z.W. stwierdził, że odmowa wydania żądanej kserokopii jest niezgodna z prawem. Uznał również, że postanowienie Kolegium narusza art. 73 § 3 kpa w związku z jego niepełnosprawnością znaną organom z urzędu. W ocenie skarżącego organy celowo i na jego szkodę, utajniając dokument przez nie wysłanie jego kserokopii uniemożliwiają mu udział w sprawie w zakresie ustosunkowania się do treści wywiadu jak i do oceny wniosków pracowników socjalnych i stanowiska kierownika OPS. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało swoje stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Według art. 73 § 1 kpa w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej obowiązany jest umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów. Stosownie natomiast do § 2 tego artykułu strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Z powołanego przepisu jasno zatem wynika, że statuuje on dwa odrębne stany faktyczno - prawne i związane z nimi obowiązki organu administracji publicznej oraz odpowiednie obowiązki stron, do której należy także wybór trybu postępowania. Z treści wniosku złożonego przez skarżącego sądzić należy, że domagał się on wydania zwykłej kserokopii wywiadu przeprowadzonego przez pracownika socjalnego Ośrodka Pomocy Społecznej. Taki zakres żądania potwierdził na rozprawie przed sądem pełnomocnik skarżącego, który wyjaśnił, że skarżącemu chodziło o wydanie jedynie nieuwierzytelnionej kserokopii wspomnianego wywiadu, a nie o jego uwierzytelniony odpis. To z kolei prowadzi do wniosku, że organy administracji właściwie odczytały sens wypowiedzi skarżącego i dokonały prawidłowej jego oceny. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym nie budzi zastrzeżeń pogląd, zgodnie z którym, mimo, że przepis art.73 § 1 kpa przyznający stronom, obok możliwości przeglądania akt, także prawo sporządzania z nich notatek i odpisów, to jednak pozostawia im te uprawnienia do własnej realizacji. Rola organu kończy się tu na zapewnieniu stronom możliwości skorzystania z tych uprawnień, w tym utrwalania na własny użytek wiadomości zawartych w aktach sprawy przez ich notowanie czy wykonywanie odpisów. Podkreśla się przy tym możliwość sporządzania notatek lub odpisów z wykorzystaniem kserokopiarek lub innych nowoczesnych urządzeń kopiujących (wyrok NSA z dnia 29 marca 2001r. II SA 2580 ze zmianami). Powszechny jest jednak pogląd, iż obowiązek umożliwienia stronie przeglądania akt, sporządzania z nich notatek i odpisów nie oznacza, że strona postępowania może żądać, aby takie kserokopie wykonał i dostarczył sam organ, gdyż jak już wskazano, sporządzanie notatek lub odpisów z akt sprawy ustawodawca pozostawił stronie niezależnie od rodzaju użytych do tego środków technicznych (wyrok NSA z dnia 5 lipca 2005r. GSK 898/04 Legalis., wyrok WSA w Warszawie z dnia 26 lipca 2006 r. II SA/Wa 776/06 Legalis, wyrok NSA z dnia 29 marca 2001r. II SA 2580/00 nie publ.). Strona może natomiast żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie w różny sposób odpisów, w tym kserokopii z akt sprawy lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, ale tylko wtedy, gdy uzasadni to swoim ważnym interesem, co jednak w przypadku skarżącego, wobec jasno sprecyzowanego wniosku, nie było przedmiotem rozważań przez organy rozpoznające sprawę. Uwaga ta jest o tyle istotna, że skarżący, kwestionując stanowisko organów administracji wskazuje na swój stan zdrowia, niepełnosprawność psychiczną, jako przeszkodę do samodzielnego sporządzania notatek i odpisów akt sprawy. Należy jednak podkreślić, że jeśli strona nie może samodzielnie wykonywać odpisów, tylko jej ważny interes uzasadnia, aby sporządzał je organ. Niezbędne jest przy tym określenie zakresu formułowanego żądania. Wobec powyższego uzasadnione jest przekonanie organów o braku podstaw do sporządzenia i doręczenia skarżącemu nieuwierzytelnionej kserokopii żądanego dokumentu. Z tego względu na podstawie art.151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U Nr 153, poz.1270 ze zmianami) skargę należało oddalić. O kosztach orzeczono na podstawie art. 250 cyt ustawy w związku z § 19 ust.1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zmianami).