II SA/Lu 756/19

22 stycznia 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz po rozpoznaniu 22 stycznia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. B. na uchwałę Rady Gminy w B. z 6 września 2005 r., nr [...], w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego postanawia: I. umorzyć postępowanie; II. zasądzić od Gminy B. na rzecz T. B. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. T. B. (dalej także: skarżący) wniósł do Sądu skargę na uchwałę Rady Gminy w B. z 6 września 2005 r., nr [...], w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy B. terenów leśnych i zalesień, żądając stwierdzenia nieważności tej uchwały w części dotyczącej działki nr [...], obręb E.. Z treści załączonego do skargi wypisu z ewidencji gruntów wynika, że skarżący jest właścicielem tej działki. W odpowiedzi na skargę Gmina B. wniosła o umorzenie postępowania sądowego z uwagi na uwzględnienie skargi, w trybie art. 54 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a). Organ powołał się na uchwałę nr [...] Rady Gminy z 19 listopada 2019 r. w sprawie stwierdzenia w części nieważności uchwały nr [...] Rady Gminy w B. z 6 września 2005 r. Z § 1 ust. 1 uchwały z 2019 r. wynika, że Rada uwzględniła w całości m.in. skargę T. B. nieważność zaskarżonej uchwały w części dotyczącej działki nr [...], obręb E.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 54 § 3 p.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych istnieją rozbieżności w zakresie oceny, czy powyższy przepis może stanowić samoistną podstawę prawną do stwierdzenia nieważności uchwały podjętej przez organy stanowiące jednostek samorządu terytorialnego. Zgodnie z jednym z poglądów, nie można przyjąć, że organ stanowiący jednostki samorządu terytorialnego ma kompetencje, aby w trybie autokontroli, działając w trybie cytowanego przepisu, uwzględnić skargę na uchwałę w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, poprzez stwierdzenie jej nieważności (zob. przykładowo wyrok NSA z 18 września 2019 r., II OSK 2630/17). Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela jednak pogląd przeciwny, wyrażony m.in. w wyroku NSA z 18 listopada 2014 r. (II OSK 2377/14) czy postanowieniu WSA w Lublinie z 18 kwietnia 2018 r. (II SA/Lu 278/18). W pierwszej kolejności należy wskazać, że wspomniany przepis ma charakter ogólny, gdyż nie zawiera żadnych wyłączeń przedmiotowych lub podmiotowych. To prowadzi do wniosku, że wolą ustawodawcy było, by odnosił się on do wszystkich działań lub bezczynności, o których mowa w art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a., w tym do zaskarżonych uchwał rady gminy stanowiących akty prawa miejscowego (art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a.). Jedynym ograniczeniem zastosowania przez organ art. 54 § 3 p.p.s.a. jest to, aby organ, uwzględniając skargę, działał "w zakresie swojej właściwości". Nie ulega wątpliwości, że rada gminy posiada kompetencje do podejmowania uchwał w sprawie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Skoro zatem rada gminy posiada zdolność prawną do władczego rozstrzygania w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (jego uchwalenia, zmiany, uchylenia), to "w zakresie swojej właściwości" może również uwzględnić skargę na uchwałę w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, stwierdzając jej nieważność na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. Trzeba mieć też na względzie, że przepisy ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2019 r., poz. 506 ze zm.; dalej: u.s.g.), regulujące kompetencje organu nadzoru, w tym wydanie rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały rady gminy, nie pozbawiają rady gminy kompetencji do zastosowania wspomnianego trybu "autokontroli". Czym innym jest postępowanie nadzorcze prowadzone przez organ nadzoru w trybie przepisów u.s.g., a czym innym postępowanie sądowoadministracyjne wszczęte na skutek skargi organu nadzoru. Po wniesieniu skargi do sądu zastosowanie mają przepisy p.p.s.a., w tym jej art. 54 § 3. To, że przepisy u.s.g. przyznają uprawnienie do stwierdzenia nieważności uchwały rady gminy wyłącznie organowi nadzoru, nie wyklucza możliwości stosowania art. 54 § 3 p.p.s.a., który w tym zakresie nie wprowadza expressis verbis żadnych wyłączeń. Ponadto w przypadku podjęcia przez radę gminy rozstrzygnięcia określonego w art. 54 § 3 p.p.s.a., nie mają zastosowania przepisy dotyczące przeprowadzenia przez radę gminy procedury planistycznej, jak w przypadku uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z uwagi na zupełnie inny charakter uchwały podejmowanej w trybie autokontroli (stwierdzenie nieważności uchwały), niecelowe i niemożliwe praktycznie jest przeprowadzanie procedury służącej właściwemu podjęciu rozstrzygnięć planistycznych dotyczących przeznaczenia konkretnych terenów. Wreszcie, co istotne, uchwała rady gminy wydana w tym trybie będzie podlegała kontroli sądu administracyjnego na zasadach ogólnych. Zapewniona jest zatem weryfikacja zgodności z prawem skorzystania przez organ z kompetencji autokontrolnych. Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie postępowanie sądowe wszczęte na skutek skargi [...], kwestionującej legalność uchwały nr [...] Rady Gminy w B. z 6 września 2005 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy B. terenów leśnych i zalesień, stało się bezprzedmiotowe wobec uwzględnienia przez ww. organ wniesionej skargi w całości i stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a., w drodze uchwały autokontrolnej, to jest uchwały nr [...] Rady Gminy z 19 listopada 2019 r. w sprawie stwierdzenia w części nieważności uchwały nr [...] Rady Gminy w B. z 6 września 2005 r. W efekcie przedmiot kontroli sądowej został usunięty z systemu prawnego z mocą ex tunc, tożsamą ze skutkami wyroku sądu administracyjnego. Czyni to postępowanie sądowe w rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowym i daje podstawę do jego umorzenia na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 201 § 1 p.p.s.a., w świetle którego zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania w przyczyny określonej w art. 54 § 3 tej ustawy. Zwrot kosztów objął uiszczony wpis od skargi w kwocie [...]zł.