II SA/Lu 762/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Dudek (sprawozdawca), Sędziowie sędzia NSA Krystyna Sidor, sędzia SO del. Iwona Tchórzewska, Protokolant sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 17 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi K. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] maja 2012 r., wydaną na podstawie art. 17, art. 20 ust. 2 i 3, art. 23 ust. 1 – 4 i art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.), Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. odmówił K. G. przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością podjęcia opieki nad niepełnosprawnym wujem M. K. z uwagi na brak po stronie wnioskodawcy obowiązku alimentacyjnego względem wuja. Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Z. (dalej: kolegium) z dnia [...] czerwca 2012 r., nr [...]. W uzasadnieniu decyzji kolegium przytoczyło treść art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 128 ustawy - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm., zwanej dalej k.r.o.), wskazując, że obowiązek alimentacyjny nie ciąży na osobie będącej synem siostry osoby wymagającej opieki, gdyż ten jest wprawdzie krewnym, ale niezobowiązanym do alimentacji. Ponadto, jak wyjaśniło kolegium, powołując się na orzecznictwo sądowe, rolnikowi, który prowadzi gospodarstwo rolne, nie może być przyznane świadczenie pielęgnacyjne z uwagi na to, że nie spełnia przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub niepodejmowania pracy z uwagi na konieczność opieki. Organ drugiej instancji podniósł, że M. K. jest osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Jest on wujem wnioskującego o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Zatem na wnioskodawcy K. G. nie ciąży obowiązek alimentacyjny wobec wymagającego opieki M. K. Ponadto, jak wynika z zaświadczenia KRUS w J. L., wnioskodawca podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników jako rolnik, zatem prowadzi gospodarstwo rolne, co samo w sobie stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę na decyzję kolegium wniósł K. G., zaskarżając ją w całości i zarzucając: - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 oraz ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegające na zawężeniu katalogu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, w szczególności poprzez przyjęcie, iż tylko osobie zobowiązanej do alimentacji przysługuje świadczenie pielęgnacyjne oraz przyjęcie, iż rolnik nie spełnia warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, - naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 7 oraz 77 § 1 k.p.a. polegające na niewyjaśnieniu wszystkich istotnych okoliczności sprawy, w szczególności okoliczności sprawowania ciągłej opieki przez K. G. nad jego wujem (bratem mamy) M. K. oraz braku innych bliższych krewnych mogących taką opiekę sprawować. W związku z powyższym skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w G. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że kolegium nie odniosło się do przedstawionych w odwołaniu zarzutów, a ograniczyło się jedynie do stwierdzenia , iż nie jest osobą, na której ciąży obowiązek alimentacyjny względem wuja i że jako rolnik nie rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej lub nie podejmuje zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zdaniem skarżącego, w przedmiotowej sprawie kwestią bezsporną, aczkolwiek w ogóle nie badaną przez organy obu instancji, pozostaje fakt, że osobiście sprawuje on opiekę nad stryjem M. K., który legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności - jest osobą leżącą, wymagającą stałej opieki. Jest bezdzietnym kawalerem, który nie ma żadnego bliższego niż skarżący krewnego. Pominięcie tak znaczącej kwestii, w ocenie skarżącego, stanowi naruszenie przepisów postępowania polegające na braku należytego wyjaśnienia sprawy. Niezależnie od powyższego, skarżący podniósł, że organy naruszyły przepisy prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżący wyjaśnił, że opiekuje się wujem M. K. - to jest bratem jego nieżyjącej mamy, jest zatem jego siostrzeńcem, stąd nie ciąży na nim ustawowy obowiązek alimentacyjny. Nie oznacza to jednak, zdaniem skarżącego, że przez prawo nie jest postrzegany jako członek rodziny. Jako zstępny rodzeństwa jest członkiem rodziny, należącym do kręgu spadkobierców ustawowych (art. 934 k.c.). Ponadto skarżący podniósł, że organ odwoławczy dokonał nieprawidłowej wykładni art. 17 ust. 1 cytowanej ustawy, uznając, że rolnik nie spełnia warunku rezygnacji z zatrudnienia lub nie podejmuje zatrudnienia oraz innej pracy zarobkowej i tym samym nie może otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego. Zdaniem skarżącego, z treści art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych wynika, że ustawodawca w definicji legalnej "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" me zawarł prowadzenia gospodarstwa rolnego i pracy w tym gospodarstwie - za wyjątkiem jej wykonywania w przypadkach ściśle określonych w ty przepisie, nie mających zastosowania w przedmiotowej sprawie. Dodatkowo skarżący zaznaczył, że wśród zawartych w art. 17 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych przesłanek wyłączających przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie wymienia się rolnika, co oznacza, że osoba taka może świadczenie pielęgnacyjne uzyskać. W odpowiedzi na skargę kolegium wniosło o jej oddalenie jako bezzasadnej, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają prawa. Skarżący domagał się przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy w związku opieką nad osobą niepełnosprawną. W rozpoznawanej sprawie zastosowanie mają zatem przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych. Stosownie do treści art. 17 ust. 1 powołanej ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje matce albo ojcu, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny oraz opiekunowi faktycznemu dziecka, jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji, albo osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z kolei w myśl art. 17 ust. 1a tej ustawy, osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny, przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w przypadku, gdy nie ma osoby spokrewnionej w pierwszym stopniu, albo gdy osoba ta nie jest w stanie sprawować opieki, o której mowa w ust. 1. Nie ulega wątpliwości, że M. K., w związku z opieką nad którym skarżący ubiega się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, wymagającą stałej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji orzeczonej do dnia [...] marca 2014 r. (orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w J. L. z dnia [...] marca 2012 r., k. 6 akt administracyjnych). Bezsporna jest również okoliczność, że M. K. jest bezdzietnym kawalerem, którego rodzice i jedyna siostra (matka skarżącego) nie żyją, a jego najbliższym krewnym jest skarżący K. G. Do niekwestionowanych należy również fakt sprawowania osobistej opieki K. G. nad M. K. Powyższe okoliczności nie uprawniają jednak skarżącego do otrzymania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad M. K. Jak bowiem wynika z art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych, osobami uprawnionymi do otrzymania tego świadczenia, z wyjątkiem opiekuna faktycznego dziecka, są wyłącznie osoby zobowiązane do alimentacji względem osoby wymagającej opieki. Wbrew stanowisku skarżącego, dyspozycja art. 17 ust. 1a ustawy, w którym jest mowa o "osobie innej niż spokrewniona w pierwszym stopniu, na której ciąży obowiązek alimentacyjny", odnosi się do osób, które wprawdzie nie są spokrewnione z osobą wymagającą opieki w pierwszym stopniu, ale ciąży na nich względem tej osoby obowiązek alimentacyjny. Osoby, na których ciąży obowiązek alimentacyjny, zostały enumeratywnie wskazane w art. 128 k.r.o., który stanowi, że należą do nich jedynie krewni w linii prostej oraz rodzeństwo. Skarżący K. G., będący krewnym w linii bocznej M. K., (jest synem jego siostry), nie należy do żadnej z kategorii osób obciążonych wobec niego obowiązkiem alimentacyjnym (por. wyroki NSA z dnia 10 maja 2012 r., I OSK 2149/11 oraz z dnia 9 lutego 2011 r., I OSK 1710/10, niepubl.). Nie wchodzi zatem w grę przyznanie skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego ani w oparciu o treść art. 17 ust. 1, ani na podstawie art. 17 ust. 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Już tylko z tej przyczyny brak było podstaw prawnych do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad wujem. Niezależnie od powyższego, skarżący nie mógłby otrzymać świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż jest rolnikiem. W uchwale z dnia 11 grudnia 2012 r., I OPS 5/12 Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął, że prowadzenie gospodarstwa rolnego przez rolnika stanowi negatywną przesłankę przyznania tej osobie świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zatem organy obu instancji, wbrew zarzutowi skargi, prawidłowo ustaliły wszelkie istotne okoliczności sprawy i wydały rozstrzygnięcia na podstawie właściwych i prawidłowo zinterpretowanych przepisów prawa materialnego. Z tych wszystkich względów sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.).