II SA/Lu 765/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Sędziowie Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 22 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi K. W.-P. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję w części utrzymującej w mocy pkt V decyzji Starosty z dnia [...]r., nr [...]; II. orzeka, że zaskarżona decyzja w części wskazanej w pkt I nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Decyzją z dnia [...] marca 2011 r., Nr [...] Starosta L., po rozpatrzeniu wniosku A. J. K., J. K. L. i K. M. W.-P., orzekł zwrot nieruchomości położonej w L. przy ul. J. w obrębie geodezyjnym 28 – R. J., oznaczonej w dokumentacji geodezyjno-prawnej zarejestrowanej w Miejskim Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Urzędu Miasta L. pod nr [...] jako: - projektowana działka nr [...] o pow. 0,1881 ha., stanowiąca własność Gminy L.; - projektowana działka nr [...] o pow. 0,0878 ha, stanowiąca własność Gminy L.; - projektowana działka nr [...] o pow. 0,1151 ha, stanowiąca własność Gminy L.; - projektowana działka nr [...] o pow. 0,0017 ha stanowiąca własność Gminy L.; na rzecz: A. J. K. w 1/2 części, J. K. L. w 1/4 części i K. M. W.-P. w 1/4 części. Jednocześnie, w punkcie V sentencji decyzji, organ zobowiązał wnioskodawców do zwrotu kwot pobranych z tytułu odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości (z uwzględnieniem waloryzacji oraz zwiększenia wartości nieruchomości po wywłaszczeniu) w wysokościach: 50.107,48 zł od A. J. K., 25.053,74 zł od J. K. L. i 25.053,74 zł od K. M. W.-P., tj. łącznej kwoty 100.214,96 zł. W uzasadnieniu powyższej decyzji organ wyjaśnił, że przedmiotowa nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa na mocy aktu notarialnego rep. A Nr [...] z dnia [...] czerwca 1968 r. za cenę 36.384 zł. A. J. K., J. K. L. i K. M. W.-P. we wniosku z dnia 15 grudnia 2009 r. zwrócili się do Urzędu Miasta L. o zwrot dawnej działki nr [...]. W świetle zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego materiału dowodowego ustalono, że przedmiotowa nieruchomość, oznaczona obecnie jako projektowane działki nr [...], nr [...], nr [...] oraz nr [...], stała się zbędna na cel, w związku z realizacją którego nastąpiło nabycie tej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, wobec czego zachodzą przesłanki do orzeczenia o jej zwrocie na rzecz uprawnionych. Organ I instancji wyjaśnił jednocześnie, iż na kwotę należną z tytułu odszkodowania na rzecz Gminy L. składa się kwota pobrana w ramach odszkodowania za wywłaszczenie, która po uwzględnieniu waloryzacji i denominacji wynosi 17.762,96 zł oraz kwota wynikająca ze zwiększenia wartości nieruchomości w wysokości 82.446 zł. K. W.-P. wniósł odwołanie od powyższej decyzji zaskarżając punkt V tego rozstrzygnięcia, dotyczący zobowiązania wnioskodawców do zwrotu kwoty pobranej z tytułu odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość w części dotyczącej zobowiązania wnioskodawców do zwrotu nakładów na działkę nr [...], które to nakłady zostały oszacowane zgodnie z opinią rzeczoznawcy majątkowego na kwotę 82.446 zł. Odwołujący podniósł, że poczynione nakłady nie zwiększają wartości nieruchomości, a wręcz przeciwnie, obniżają ją, bowiem na poczynione nakłady składają się obiekty (śmietnik i wylewki asfaltowo-betonowe), na których usunięcie trzeba będzie wydać w przyszłości znaczne środki finansowe. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., Nr [...] – będącą przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie – Wojewoda L. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, iż przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie wykazało, że wnioskowany do zwrotu teren (działki nr [...], nr [...], nr [...]) do chwili obecnej nie został zagospodarowany, a działka nr [...] została zagospodarowana obiektami, które nie stanowiły celu, określonego w akcie nabycia na rzecz Skarbu Państwa. Wojewoda uznał zatem za uzasadnione orzeczenie o zwrocie przedmiotowej nieruchomości na rzecz uprawnionych wnioskodawców. Jednocześnie organ II instancji wskazał, iż w razie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości poprzedni właściciel lub jego spadkobierca zwraca Skarbowi Państwa lub właściwej jednostce samorządu terytorialnego, w zależności od tego, kto jest właścicielem nieruchomości w dniu zwrotu, ustalone w decyzji odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną, jeżeli była przyznana w ramach odszkodowania. Odszkodowanie pieniężne – jak wskazał organ - podlega waloryzacji, z tym że jego wysokość po waloryzacji, z zastrzeżeniem art. 217 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.), w myśl którego osoby, które zostały pozbawione własności nieruchomości w wyniku wywłaszczenia dokonanego przed dniem 5 grudnia 1990 r. w razie zwrotu tych nieruchomości, zwracają odszkodowanie waloryzowane, w wysokości nie większej niż 50 % aktualnej wartości tych nieruchomości, nie może być wyższa niż wartość rynkowa nieruchomości w dniu zwrotu. Organ podniósł również, iż w razie zmniejszenia się albo zwiększenia wartości nieruchomości na skutek działań podjętych bezpośrednio na nieruchomości po jej wywłaszczeniu, odszkodowanie ustalone, pomniejsza się albo powiększa o kwotę równą różnicy wartości określonej na dzień zwrotu. Uwzględniając treść operatu szacunkowego z dnia 30 listopada 2010 r., sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego T. J., w którym określono wzrost wartości nieruchomości po jej wywłaszczeniu o kwotę 82 446,00 zł, Wojewoda uznał za prawidłową łączną kwotę 100.214,96 zł, do zwrotu której organ I instancji zobowiązał wnioskodawców. Organ odwoławczy nie kwestionował metody zastosowanej przez rzeczoznawcę w celu określenia wartości gruntu oraz podkreślił, iż ustalona kwota odszkodowania – przeznaczona na rzecz aktualnego właściciela nieruchomości, tj. Gminy L. – nie przekracza 50 % aktualnej wartości rynkowej nieruchomości. W dniu 5 października 2011 r. K. W.-P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L., domagając się uchylenia decyzji organu odwoławczego w części utrzymującej w mocy decyzję Starosty L. z dnia [...] marca 2011 r., zobowiązującą wnioskodawców do zapłaty na rzecz Gminy L. kwoty w wysokości 82.446 zł tytułem zwiększenia wartości nieruchomości po jej wywłaszczeniu. Skarżący podniósł, iż organy błędnie przyjęły, że poczynione na przedmiotowej nieruchomości nakłady zwiększają jej wartość. Wskazał, iż wykonana na działce nr [...] wylewka asfaltowo - betonowa nie spełnia kryteriów boiska sportowego, a także, ze względu na lokalizację przedmiotowej nieruchomości, nie może być używana jako parking. Skarżący podniósł, iż likwidacja tej wylewki wymaga znacznych środków finansowych. Podkreślił iż wskazane nakłady zostały poczynione 15 lat po dokonaniu wywłaszczenia, w dodatku przez podmiot, na którego rzecz nieruchomość nie była wywłaszczana. W odpowiedzi na skargę Wojewoda L. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Uprawnienia sądu administracyjnego określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) polegają na kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości i zastosowanie wykładni norm prawa materialnego. Przy czym, w myśl art. 134 ppsa, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się tymi przesłankami stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja narusza prawo. Istota rozpoznawanej sprawy sprowadza się do oceny, czy w przeprowadzonym niniejszym postępowaniu administracyjnym doszło do zgodnego z prawem określenia wartości zwracanych nieruchomości, w szczególności zwiększenia wartości nieruchomości na skutek działań podjętych na nieruchomości po jej wywłaszczeniu. Stosownie do art. 7 ustawy o gospodarce nieruchomościami jeżeli istnieje potrzeba określania wartości nieruchomości wartość tę określają rzeczoznawcy majątkowi. Zasady sporządzania operatu szacunkowego określa powołana ustawa o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. Nr 207, poz. 2109 ze zm.). Rygoryzm w określeniu zasad według których sporządzony jest w postępowaniu o zwrot nieruchomości operat szacunkowy nie pozbawia go cech opinii biegłego, o jakiej mowa w art. 84 § 1 kpa. Powyższe oznacza, że do organu orzekającego w sprawie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej należy ostatecznie jego merytoryczna ocena. Poddanie operatu szacunkowego zasadom postępowania dowodowego określonym w procedurze administracyjnej rodzi z kolei prawo strony do zgłaszania zarzutów i uwag. Natomiast w sytuacji, gdy odniesienie się do nich wymaga wiedzy specjalistycznej winien to uczynić rzeczoznawca będący autorem operatu. W takiej sytuacji może zaistnieć konieczność wyznaczania rozprawy administracyjnej w oparciu o art. 89 § 2 kpa. Ubocznie wskazać należy, że art. 157 cyt. wyżej ustawy w kontekście powyższych wywodów nie daje podstaw do przyjęcia stanowiska, że organ orzekający jest zwolniony z oceny, albowiem do zakwestionowania wniosków operatu uprawniona byłaby tylko organizacja zawodowa rzeczoznawców działająca w trybie ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organy orzekające w sprawie mają zatem nie tylko prawo ale i obowiązek zbadać czy przedłożona opinia szacunkowa jest logiczna, zupełna i wiarygodna. Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie ulega wątpliwości, że skarżący już w odwołaniu podnosili konkretny zarzut do opinii szacunkowej, a mianowicie kwestionowali przyjęcia, iż podniesiona została wartość działki Nr [...] poprzez urządzenie terenu tj. wylanie asfalto-betonu, urządzenie wiaty śmietnikowej. Zdaniem skarżących teren ten nie może być wykorzystany jako boisko sportowe, bo nie spełnia kryteriów, nie może być tam również urządzony parking. Okoliczności powyższe w tym data wykonywania wskazanych robót, jakość urządzonej infrastruktury, nie były oceniane przez organy w toku postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie orzekł jak w sentencji wyroku w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).