II SA/Lu 771/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Dudek, Sędziowie Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Protokolant Starszy asystent sędziego Agnieszka Wąsikowska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 marca 2016 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłków uchyla zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...], po rozpatrzeniu odwołania K. B. od decyzji wydanej z upoważnienia Prezydenta Miasta L. przez Kierownika Sekcji do spraw Świadczeń Socjalnych Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w L. z dnia [...] czerwca 2015 r. znak: [...], odmawiającej stronie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego na dziecko – P. B. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka i dodatku z tytułu wychowywania dziecka w rodzinie wielodzietnej – na podstawie art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 7 pkt 5 oraz art. 3 pkt 17a ustawy z dnia [...] listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych – utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia wskazano, że wyrokiem Sądu Okręgowego w B. I Wydział Cywilny z dnia [...] września 2010 r. w sprawie [...] orzeczona została separacja związku małżeńskiego K. B. z domu J. z R. B.. Wyrok ten jest prawomocny. Art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych zawiera definicję osoby samotnie wychowującej dziecko, przez którą należy rozumieć – pannę, kawalera, wdowę, wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Bez wątpienia więc K. B. jest osobą samotnie wychowującą dziecko, gdyż pozostaje z mężem w separacji orzeczonej prawomocnie przez Sąd Okręgowy w B.. W dniu [...] maja 2015 r. urodził się syn K. B. i R. K. B. – P. P. B.. Strona wystąpiła do Sądu Rejonowego L.-Z. w L. z pozwem o alimenty na małoletniego P. P. B.. Sprawa jest w toku, zaś w pozwie nie ma zawartego wniosku o udzielenie zabezpieczenia. Stosownie do treści art. 4 ww. ustawy zasiłek rodzinny ma na celu częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: 1) rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; 2) opiekunowi faktycznemu dziecka; 3) osobie uczącej się. Jednocześnie ustawa przewiduje w art. 7 pkt 5, że zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. W niniejszej sprawie oboje rodzice dziecka żyją, a ojciec jest znany. Natomiast do dnia rozpatrywania sprawy przez Kolegium nie zostało ogłoszone orzeczenie w przedmiocie zasądzenia od ojca na rzecz dziecka świadczeń alimentacyjnych. Nie zostało także wydane w sprawie o alimenty postanowienie w przedmiocie udzielenia zabezpieczenia roszczeń alimentacyjnych przez sąd meriti. Tym samym na dzień orzekania przez Kolegium strona nie dysponuje tytułem wykonawczym, na mocy którego mogłaby wszcząć egzekucję świadczeń alimentacyjnych. Założeniem przepisu art. 7 pkt 5 w/w ustawy jest bowiem, by zasiłek rodzinny przyznawany był dopiero po wyczerpaniu drogi sądowej o zasądzenie świadczeń alimentacyjnych od drugiego z rodziców. Ustawodawca przyjął, że to rodzice w pierwszej kolejności powinni łożyć na utrzymanie dziecka i tylko wtedy, gdy sąd rodzinny ustali prawomocnym wyrokiem, że z jakichś powodów nie jest uzasadnione zasądzenie świadczeń alimentacyjnych od drugiego z rodziców i powództwo o alimenty oddali, można ubiegać się o zasiłek rodzinny na podstawie ustawy o świadczeniach rodzinnych (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 kwietnia 2014 r. sygn. akt. II SA/Po 46/14, opubl. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Innymi słowy prawo ubiegania się o przyznanie zasiłku rodzinnego i dodatków do niego możliwe jest, w tym konkretnym przypadku, tylko po zasądzeniu na rzecz małoletniego P. B. świadczenia alimentacyjnego od jego ojca. Na chwilę obecną wniosek o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego K. B. jest przedwczesny, co przesądza o bezzasadności jej odwołania. W przypadku zasądzenia przez Sąd Rejonowy L.-Z. od R. K. B. na rzecz jego syna P. P. B. alimentów strona może ponownie wystąpić z wnioskiem o przyznanie jej prawa do zasiłku rodzinnego. Organ odwoławczy podniósł, że dodatki do zasiłku rodzinnego nie stanowią samodzielnej kategorii świadczeń rodzinnych, lecz są związane z zasiłkiem rodzinnym w ten sposób, że mogą być przyznane tylko wówczas, gdy stronie przysługuje prawo do zasiłku rodzinnego. Oznacza to, że stwierdzenie braku podstaw do przyznania prawa do zasiłku rodzinnego wywołuje niedopuszczalność przyznania któregokolwiek z wymienionych w art. 8 pkt 1-7 w/w ustawy, dodatków do zasiłku rodzinnego. Tak więc w każdej sprawie, w której strona domaga się przyznania zasiłku rodzinnego i dodatku (dodatków) do tego zasiłku dopiero ustalenie, że przysługuje jej prawo do zasiłku rodzinnego otwiera drogę do badania spełnienia przesłanek do przyznania konkretnego dodatku do tego zasiłku. K. B. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. na powyższe rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. nie sprecyzowaną, co do wniosków. Skarżąca przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie począwszy od decyzji organu pierwszej instancji i podniosła, że osoba samotnie wychowująca dziecko winna przedstawić wyrok zasądzający świadczenie alimentacyjne od jednego z rodziców, a jednocześnie ustawa stanowi, że zasiłek rodzinny przysługuje z chwilą urodzenia dziecka. W ocenie skarżącej stanowi to wykluczenie przyznania zasiłków rodzinnych i dodatków do zasiłku osobom samotnie wychowującym dziecko. Podała, że sprawa o alimenty jest w toku, wyrok w niej jeszcze nie zapadł, oraz nie zostało wydane postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia świadczeń alimentacyjnych. Podniosła, że w jej ocenie odmowa wydania decyzji przyznającej jej świadczenie rodzinne jest przedwczesna. Podała także, że została błędnie poinformowana przez dwóch różnych pracowników socjalnych o uprawnieniach do ubiegania się o zasiłek rodzinny. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W świetle bezspornych okoliczności faktycznych sprawy skarżąca K. B. jest osobą samotnie wychowująca dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2015 r. poz.114, dalej powoływanej jako "ustawa"). Pozostaje ona bowiem z mężem R. B. w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w B. z dnia [...] września 2010 r. sygn. akt [...]. Mąż powódki uznał dziecko – P. B., urodzonego [...] maja 2015 r., na którego skarżąca domaga się przyznania zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami. Powodem wydania decyzji odmownej było ustalenie przez organy administracji, że spełniona została przesłanka negatywna wskazana w art. 7 pkt 5 ustawy uniemożliwiająca przyznanie świadczenia. W myśl powołanego przepisu zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnej wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od jego rodzica, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka. Jak ustalono w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z sytuacji wyżej wymienionych w punktach a-d, która pozwalałaby na przyznanie stronie zasiłku rodzinnego (wraz z dodatkami) mimo spełnienia przesłanki negatywnej w postaci braku zasądzenia świadczenia alimentacyjnego na rzecz dziecka od jego rodzica. Bezsporne jest wszakże, że K. B. w dniu [...] czerwca 2015 r. wniosła do Sądu Rejonowego L.-Z. powództwo o alimenty przeciwko ojcu dziecka. Czynność ta poprzedziła zatem złożenie wniosku o przyznanie świadczeń rodzinnych, co nastąpiło w dniu [...] czerwca 2015 r. Okoliczność powyższa była znana Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, bowiem do odwołania skarżąca dołączyła kopię pierwszej strony pozwu w sprawie alimentacyjnej, a na żądanie organu nadesłała kopię całości pozwu. Obowiązkiem organu było w tej sytuacji zawieszenie postępowania. Zgodnie bowiem z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Rozstrzygnięcie sprawy o alimenty wniesionej przez K. B., w ocenie Sądu, stanowiło właśnie zagadnienie wstępne dla rozpatrzenia sprawy o zasiłek rodzinny, gdyż w sposób definitywny przesądzało o spełnieniu lub niespełnieniu przesłanki negatywnej z cyt. art. 7 pkt 5 ustawy. W dacie wydania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze zaskarżonej decyzji nie było zaś wiadomo, czy alimenty na rzecz syna skarżącej P. B. zostaną zasądzone. Skoro zaś w tym przedmiocie istniał stan niepewności, to wydanie decyzji odmownej w oparciu o art. 7 pkt 5 ustawy było przedwczesne i narusza ten przepis w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Nieskorzystanie przez organ z możliwości zawieszenia postępowania w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie alimentacyjnej było w toku narusza z kolei art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W tym miejscu należy podnieść, że na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżąca okazała kopię wyroku Sądu Rejonowego L.-Z. z dnia [...] marca 2016 r. sygn. akt [...] zasądzającego od R. B. alimenty w kwocie po [...] zł miesięcznie poczynając od dnia [...] czerwca 2015 r., który to wyrok zaopatrzony jest w klauzulę wykonalności. Rozpatrując ponownie odwołanie K. B. od decyzji organu pierwszej instancji Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględni powyższy fakt wydania wyroku w sprawie alimentacyjnej, co usuwa przesłankę negatywną do uwzględnienia wniosku strony o przyznanie świadczeń rodzinnych z art. 7 pkt 5 ustawy, a nadto oceni spełnienie wszystkich przesłanek przyznania tych świadczeń i rozstrzygnie wniosek. Gdyby zaś organ odwoławczy uznał, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, orzeknie w myśl art. 138 § 2 k.p.a. Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i "c" ustawy z dnia [...] sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.